Pozostałe

Ranking: dopłaty do transportu zbiorowego

Subsydiowanie transportu publicznego to ważny element polityki rozwoju miast i regionów. Policzyliśmy, ile samorządy wydają na ten cel w przeliczeniu na mieszkańca.

Dlaczego wybraliśmy taki temat zestawienia? Transport publiczny to jedno z najważniejszych zadań samorządu. W naszym zestawieniu nie analizujemy jednak samej wielkości wydatków, a dopłaty ponoszone ze środków budżetowych. Część kosztów funkcjonowania przewoźników miejskich czy regionalnych pokrywają wpływy ze sprzedaży biletów. Na podstawie publicznie dostępnych danych nie jest łatwo rozpoznać ich wielkość. W niektórych miastach sprzedażą biletów zajmują się jednostki budżetowe i w takiej sytuacji wpływy z tego tytułu znajdują odbicie w dochodach budżetowych. Ale w innych sprzedaż prowadzą bezpośrednio zakłady budżetowe lub spółki komunalne odpowiedzialne za realizację usługi. Tutaj opłaty ponoszone przez pasażerów nie są widoczne w budżecie. W każdym przypadku można jednak zobaczyć skalę dopłat ponoszonych przez budżet. Wykorzystany przez nas wskaźnik to różnica między wielkością wydatków bieżących ponoszonych na lokalny transport zbiorowy i bieżącymi dochodami uzyskanymi przez budżet w tym samym rozdziale klasyfikacji budżetowej. Oczywiście trzeba się liczyć z tym, że takie ogólne zestawienie zawiera pewne uproszczenia, które wprawdzie nie zniekształcają ogólnego obrazu, ale mogą mieć wpływ na pozycję niektórych, pojedynczych samorządów.

Dlaczego jednak zajmujemy się dopłatami? Skąd one się biorą i dlaczego są takie ważne? Istnieje niemal powszechna zgoda, że lokalnego transportu zbiorowego nie powinna dotyczyć zasada pobierania opłat pokrywających pełen koszt dostarczania usługi. Subsydiowanie transportu publicznego to ważny element polityki transportowej, a nawet szerzej – całej polityki rozwoju miast czy regionów. Krótko mówiąc, istnieją powody, dla których władzom samorządowym może zależeć na stymulowaniu popytu na tę usługę, a zatem na zwiększaniu liczby pasażerów. Pierwszy to zapobieganie tworzeniu się korków ulicznych przez osoby korzystające z samochodów. Drugi to zmniejszanie zanieczyszczenia powietrza, na które bardziej wpływa masowy ruch pojazdów. Trzeci, najogólniejszy, to zmniejszanie wykluczenia komunikacyjnego pewnych grup społecznych lub całych obszarów (ten cel najbardziej wyraźnie widać np. w przypadku utrzymywania ruchu pasażerskiego na peryferyjnie wobec największych aglomeracji położonych liniach kolejowych).

Samorządy, które w swoich kategoriach rankingu zajmują najwyższe miejsca, można ocenić jako te, które przykładają najwyższą wagę do zaspokojenia potrzeb mieszkańców związanych z transportem zbiorowym: finansują utrzymanie linii, dopłacają do biletów jednorazowych i okresowych, zazwyczaj też współpracują z sąsiednimi JST w zakresie budowy i utrzymania sprawnej siatki połączeń. Jak wypadają w zestawieniu poszczególne miasta i gminy? Zachęcamy do zapoznania się z pełną wersją rankingu: