Miasto kompaktowe czy megapolis? Wybór między tymi modelami urbanizacji to nie tylko kwestia estetyki i urbanistyki. To decyzja wpływająca na planowanie przestrzenne, systemy transportowe, budżety jednostek samorządu terytorialnego i – przede wszystkim – na codzienną jakość życia mieszkańców. Miasto kompaktowe sprzyja zrównoważonemu rozwojowi i ogranicza konieczność korzystania z samochodu, podczas gdy megamiasto, odpowiednio zarządzane, może zapewniać metropolitalne systemy transportu, rozwiniętą ofertę kulturalną i edukacyjną oraz przyciągać globalnych inwestorów. Jak znaleźć równowagę między tymi podejściami?
Drugim, niezwykle istotnym kontekstem rozwoju miast jest zmieniająca się struktura demograficzna. Wyzwania starzejącego się społeczeństwa i odpływu młodych mieszkańców wymuszają dostosowanie polityk przestrzennych, mieszkaniowych i transportowych. Coraz częściej mówi się o koncepcji „smart shrinkage” – rozwoju poprzez kurczenie się, czyli świadomym i odpowiedzialnym dostosowywaniu układu funkcjonalnego do realnych potrzeb. To niełatwa debata, ale konieczna, jeśli chcemy, by nasze miasta były przyjazne zarówno seniorom, jak i młodym rodzinom.
Nie sposób mówić o przyszłości metropolii bez odniesienia się do technologii. Smart city to nie tylko modne hasło, lecz codzienne rozwiązania, które mogą realnie poprawiać jakość życia – od inteligentnego transportu i aplikacji miejskich, po cyfrową partycypację mieszkańców w procesach decyzyjnych. Ważne jest jednak, aby wdrożenia były rzeczywiście potrzebne i współtworzone przez mieszkańców, a nie narzucane z góry.
Zmiany klimatu i rosnące ryzyka kryzysowe – od powodzi po zagrożenia hybrydowe – każą patrzeć na metropolię jako na system wymagający koordynacji i odporności. Żadna gmina nie poradzi sobie sama. Dlatego współpraca w skali metropolii, integracja planów adaptacyjnych i zarządzania kryzysowego stają się warunkiem skutecznego działania. Odporna metropolia to ta, która równolegle ogranicza emisje i przystosowuje się do skutków zmian klimatu, a przy tym potrafi chronić swoich mieszkańców przed różnorodnymi zagrożeniami.
Wiele z kluczowych problemów – transport, edukacja, planowanie przestrzenne – wykracza poza granice jednej gminy. Stąd potrzeba pogłębiania współpracy w miejskich obszarach funkcjonalnych, tak aby różne jednostki samorządowe mogły wspólnie planować i wdrażać rozwiązania. Wspólna metropolia to nie slogan, lecz realna szansa na lepszą jakość usług publicznych i bardziej efektywne inwestycje.
Na horyzoncie mamy także kolejny okres programowania środków unijnych – Wieloletnie Ramy Finansowe 2028+. Dyskusja o roli miejskich obszarów funkcjonalnych w polityce spójności i o tym, czy powinna to być polityka krajowa, czy regionalna, nabiera szczególnego znaczenia. Środki zewnętrzne mogą odegrać kluczową rolę w rozwoju metropolii, ale ich skuteczne wykorzystanie wymaga spójnej strategii i wizji przyszłości.
Miasta i metropolie przyszłości
Ta ścieżka konferencyjna, obywająca się w trakcie XXIII Samorządowego Forum Kapitału i Finansów, to wyjątkowa okazja, aby wspólnie zastanowić się, jaką drogą powinny pójść polskie metropolie – drogą zwartego miasta kompaktowego czy dynamicznej megapolii, a może hybrydowego modelu, który połączy ich najlepsze cechy. Zapraszamy samorządowców, ekspertów, inwestorów i wszystkich, którzy chcą mieć realny wpływ na kształtowanie przyszłości polskich miast. To przestrzeń debaty, wymiany doświadczeń i wspólnego szukania rozwiązań, które sprawią, że nasze metropolie będą nie tylko nowoczesne i konkurencyjne, ale przede wszystkim przyjazne mieszkańcom.
Partnerem merytorycznym ścieżki jest Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza.
XXIII Samorządowe Forum Kapitału i Finansów to największa i najlepiej rozpoznawalna konferencja samorządowa w Polsce, od lat gromadząca liderów JST, administracji publicznej, instytucji finansowych oraz firm wspierających rozwój lokalny. Uczestnikami są m.in. prezydenci, burmistrzowie, marszałkowie, starostowie, skarbnicy, sekretarze, radni, eksperci branżowi i przedstawiciele nauki. To przestrzeń wymiany doświadczeń i rozmów o tym, jak skutecznie reagować na aktualne wyzwania samorządów – od zarządzania środkami publicznymi i finansowania projektów, po transformację energetyczną, rozwój mobilności, gospodarkę komunalną, audyt oraz nowoczesne podejście do mieszkalnictwa i oświaty. Forum dostarcza praktycznych rozwiązań, prezentuje innowacje i wspiera rozwój kompetencji.
Więcej informacji, rejestracja i szczegółowy program: https://www.samorzadoweforum.pl/.
