Rada miasta, działając na podstawie art. 229 pkt 3 k.p.a., podjęła uchwałę w sprawie rozpoznania skargi mieszkańca na działalność prezydenta miasta. Skarga dotyczyła – zdaniem skarżącego – wadliwego rozpatrzenia jego wniosków odnoszących się do nieprawidłowego oznakowania przejazdu kolejowego znakami B-20. W uzasadnieniu uchwały rada ograniczyła się do ogólnego stwierdzenia, że zapoznała się ze stanowiskiem prezydenta oraz opinią komisji skarg, wniosków i petycji, uznając skargę za bezzasadną.
Wojewoda, wykonując kompetencje organu nadzoru, wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.). W uzasadnieniu skargi zarzucono uchwale istotne naruszenie art. 238 § 1 k.p.a., polegające na braku jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i prawnego. Taki stan rzeczy – jak wskazano – uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania rady oraz weryfikację, czy skarga mieszkańca została rzeczywiście rozpatrzona w sposób merytoryczny.
W odpowiedzi na skargę prezydent miasta wniósł o jej oddalenie, wskazując, że choć uchwała stanowiąca odpowiedź na skargę powszechną może podlegać kontroli nadzorczej, to zakres tej kontroli winien być ograniczony.
WSA nie podzielił tego stanowiska i w całości uwzględnił skargę wojewody. Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała – stanowiąca zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi w rozumieniu art. 238 § 1 k.p.a. – musi obligatoryjnie zawierać oznaczenie organu, sposób rozpatrzenia skargi, podpis osoby upoważnionej, a w przypadku rozstrzygnięcia odmownego także uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o treści art. 239 k.p.a. Tymczasem w przedmiotowej sprawie rada miasta w ogóle nie odniosła się do podstawy prawnej działań prezydenta miasta ani do poszczególnych zarzutów zawartych we wnioskach mieszkańca. Uzasadnienie ograniczono do ogólnych uwag dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego, bez przeprowadzenia pogłębionej analizy.
W uzasadnieniu wyroku WSA podkreślił, że prawidłowe uzasadnienie uchwały rozpatrującej skargę powszechną stanowi warunek skutecznej kontroli legalności aktu, zarówno przez organ nadzoru, jak i sąd administracyjny. Brak takiego uzasadnienia stanowi – zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem – istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały na podstawie art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd jednoznacznie wskazał, że w rozpoznawanej sprawie naruszenie art. 238 § 1 k.p.a. miało charakter kwalifikowany, wystarczający do eliminacji uchwały z obrotu prawnego.
WSA odwołał się również do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wojewoda – mimo że uchwały podejmowane w trybie działu VIII k.p.a. nie podlegają zaskarżeniu przez adresata skargi – może, działając jako organ nadzoru, wnieść skargę do sądu administracyjnego na każdą uchwałę organu gminy, niezależnie od jej przedmiotu. Jak wskazał sąd: „Fakt, że uchwały rady gminy rozstrzygające skargę powszechną nie mogą być wprost zaskarżone do sądu administracyjnego, nie ma wpływu na kompetencje wojewody, który nadzoruje całą działalność uchwałodawczą rady. Wojewoda może bowiem kontrolować zgodność z prawem wszelkich uchwał organów gminy, nie tylko podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Z faktu, że uchwała rady gminy została podjęta w trybie art. 229 pkt 3 k.p.a., nie wynika, że wojewoda nie może objąć jej skargą. Przepis art. 93 ust. 1 u.s.g. nie uzależnia możliwości wniesienia skargi przez organ nadzoru od przedmiotu uchwały rady gminy i stanowi tym samym podstawę do zaskarżenia uchwał rozpoznających skargi na działalność prezydenta miasta”.
Sąd podkreślił, że celem kontroli sprawowanej przez organ nadzoru – niezależnie od przedmiotu uchwały – jest zapewnienie zgodności działań organów JST z prawem. Odmienna interpretacja art. 93 ust. 1 u.s.g. prowadziłaby do sytuacji, w której istotna część uchwał podejmowanych przez rady gmin pozostawałaby poza jakąkolwiek kontrolą sądową, co byłoby sprzeczne z zasadą praworządności. W tym kontekście WSA przywołał m.in. postanowienie NSA z 5 grudnia 2005 r. (sygn. akt OSK 1221/05) oraz wyrok NSA z 11 lutego 2005 r. (sygn. akt OSK 1138/04), w których jednoznacznie wskazano, że prawo do sądowej kontroli uchwał i zarządzeń organów gmin dotyczy wszelkich aktów, niezależnie od ich przedmiotu i podstawy prawnej podjęcia.
Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 23 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Go 352/25
