Dochody JST po reformie – co trzeba poprawić? Ministerstwo Finansów twierdzi, że reforma przyniosła wyraźną poprawę wyników budżetowych. Spór jednak trwa i wykracza poza ministerialne statystyki. Kluczowe pytanie dotyczy bowiem tego, czy drugi etap reformy ograniczy się do korekty determinant, czy też rzeczywiście rozwiąże problemy miast na prawach powiatu czy finansowania oświaty. Zebraliśmy opinie ekspertów samorządowych.
Ranking zamożności JST w 2025 roku. Pierwszy rok obowiązywania nowej ustawy o dochodach JST nie zmienił mapy samorządowej zamożności. Publikujemy coroczny ranking wraz z obszernym omówieniem i tabelami obejmującymi wszystkie jednostki samorządu terytorialnego w Polsce.
Nadal optymizm, ale jakby ostrożniejszy – wskaźnik WARS lekko spadł. Samorządy spodziewają się dalszej poprawy swojej sytuacji ekonomicznej, jednak ich oceny są mniej optymistyczne. Wiosenny odczyt Wskaźnika Aktywności Rozwojowej Samorządu wyniósł 0,178, wobec 0,188 jesienią 2025 roku.
Andrzej Płonka do rządu: Naprawcie system ochrony zdrowia. Prezes Związku Powiatów Polskich opublikował list otwarty do premiera, ministra finansów i minister zdrowia. Stawia w nim tezę, że Polska od lat prowadzi błędną debatę o szpitalnictwie. Problemem nie są „szpitale powiatowe”, lecz wadliwy model finansowania całej publicznej ochrony zdrowia.
Globalni inwestorzy otwierają przed nami nowe możliwości. Rozwijamy gospodarkę i wzmacniamy własny potencjał, a dzięki temu budujemy bezpieczeństwo – mówi w dużym wywiadzie burmistrz Rumi Michał Pasieczny, tłumacząc ideę Zielonych Okręgów Przemysłowych.
Wojewodowie różnie interpretują te same przepisy. Niejednolite interpretowanie prawa, zbyt rzadkie korzystanie z narzędzi nadzorczych, opóźnienia w publikowaniu aktów prawa miejscowego – to najważniejsze problemy urzędów wojewódzkich ujawnione przez Najwyższą Izbę Kontroli.
System odpadowy na granicy wydolności. Samorządy miast i gmin wiejskich mówią jednym głosem: Polska jak najszybciej powinna wdrożyć system rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Obecny model gospodarki odpadami jest niesprawiedliwy i coraz droższy dla mieszkańców.
Depopulacji nie zatrzymamy – trzeba się do niej przygotować. Samorządy muszą przestać myśleć o rozwoju wyłącznie przez pryzmat nowych mieszkańców, osiedli i infrastruktury. W kolejnej dekadzie kluczowa będzie adaptacja do starzenia się ludności, depopulacji i rosnących kosztów usług publicznych – mówi dr hab. Monika Stanny, profesor w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
Marszałkowie chcą mieć udział w opłacie turystycznej. Samorządy województw popierają wprowadzenie nowego mechanizmu finansowania turystyki, ale sprzeciwiają się propozycjom, które pomijają ich rolę w podziale środków.
Kto naprawdę odpowiada za AI w urzędzie? Samorząd, zanim zacznie wybierać narzędzia AI, powinien ustalić, które procesy chce usprawnić, kto jest ich właścicielem i jak zapewnić nadzór nad skutkami wykorzystania tej technologii. Jak do tego podejść?
Kiedy gmina może dopłacić do systemu odpadowego? Regionalne izby obrachunkowe wskazują, że gmina może dopłacać do systemu z dochodów własnych albo wykorzystać niewydane wcześniej środki z opłat, ale musi spełnić istotne warunki. Opisujemy, jakie.
Cofnięcie licencji za brak identyfikatora. Wielokrotne naruszanie obowiązków dotyczących oznaczenia i wyposażenia taksówki może zostać uznane za rażące naruszenie warunków wykonywania działalności objętej licencją. NSA potwierdził, że w takiej sytuacji organ może cofnąć przedsiębiorcy licencję.
Zbiornik technologiczny budowlą do opodatkowania. Sam fakt, że w zbiorniku zachodzą procesy technologiczne, nie oznacza, że obiekt przestaje być zbiornikiem w rozumieniu prawa budowlanego. WSA w Rzeszowie oddalił skargę spółki.
Granice miasta nie przesądzają o „terenie zabudowy”. Przy uzgadnianiu decyzji WZ zarządca drogi nie może automatycznie przyjmować, że działka położona w granicach miasta znajduje się na „terenie zabudowy” w rozumieniu ustawy o drogach publicznych – rozstrzygnął NSA w ważnym dla samorządów wyroku.
Egzekucja z dotacji oświatowej. Egzekucja zwrotu dotacji oświatowej nie może prowadzić do zatarcia granicy między organem prowadzącym szkołę a samą szkołą jako odrębnym podmiotem systemu oświaty. Kluczowe znaczenie ma to, czy środki rzeczywiście trafiły na rachunek szkoły, bo tylko wtedy mogą podlegać rozliczeniu jako dotacja przez nią otrzymana i wydatkowana. Jak więc prawidłowo przeprowadzić egzekucję?
Zagraniczne wsparcie pod kontrolą Komisji Europejskiej. W postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego coraz większe znaczenie ma nie tylko treść oferty, lecz także źródło przewagi konkurencyjnej wykonawcy. Komisja Europejska może badać, czy wsparcie udzielone przez państwo trzecie umożliwiło złożenie niezasadnie korzystnej oferty. Jak wygląda to w praktyce?
Dokumentacja cen transferowych spółek komunalnych. Ceny transferowe kojarzone są z międzynarodowymi grupami kapitałowymi. Przepisy obejmują jednak znacznie szerszy krąg podmiotów realizujących transakcje z podmiotami, z którymi łączą je powiązania kapitałowe, osobowe lub organizacyjne. W określonych sytuacjach obowiązki te mogą dotyczyć również spółek komunalnych.
Powiaty z nowym systemem pomocy prawnej. Od 2028 roku ma zacząć działać nowy system nieodpłatnej pomocy i edukacji prawnej. Dla powiatów oznacza to nowe zasady organizacji punktów, finansowania, kontroli i monitorowania jakości usług.
Regiony chcą większego wpływu na budżet, rolnictwo i bezpieczeństwo. Europejski Komitet Regionów przyjął opinie dotyczące m.in. przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej, ochrony ludności, polityki konsumenckiej, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz finansowania transformacji klimatycznej po 2027 roku. W przygotowanie tych opinii znaczący wkład wnieśli samorządowcy z Polski.
Sklep, biblioteka i stare drzwi. Otwarta w kwietniu po kilkuletnim remoncie biblioteka w Drezdenku tętni życiem, a tuż obok dobiega końca renowacja unikatowego secesyjnego sklepu mięsnego, który będzie punktem informacji turystycznej.
Samorządowcy pobiegli po bursztyn. Prawie 50 przedstawicieli samorządów stanęło na starcie 29. Biegu Samorządowego Bursztyn Jarosławca. Najszybszy był Piotr Pobłocki, radny powiatu lęborskiego. Wśród kobiet zwyciężyła Paulina Przybyszewska z Urzędu Gminy w Ustce.
