W samorządach

W numerze 1/2026 „Wspólnoty”

17 stycznia ukazał się pierwszy w tym roku numer „Wspólnoty”, a w nim między innymi:

Miasta odzyskują widoki – uchwały krajobrazowe w praktyce. Z narzędzia, jakim jest tzw. uchwała krajobrazowa, korzysta niewiele gmin, a jeszcze mniej decyduje się na realne egzekwowanie przyjętych zasad. Tam, gdzie uchwały zaczęły obowiązywać, samorządy wybierają różne strategie, ale nigdzie proces nie przebiega bez napięć i problemów.

Mniej dzieci, więcej wyzwań – przedszkola wobec zmian demograficznych. System wychowania przedszkolnego staje wobec nowych wyzwań wynikających ze spadku liczby urodzeń. Zmieniająca się struktura demograficzna wymaga od samorządów i podmiotów prowadzących przedszkola przemyślanych decyzji organizacyjnych i finansowych – pisze Ewa Dumkiewicz-Sprawka, ekspert ds. oświaty samorządowej.

Diagnoza ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – część 1. W pierwszej połowie 2026 r. dokonana zostanie analiza skutków nowych regulacji. Obszerne, liczące prawie 250 stron, opracowanie NIST to istotny wkład do takiego przeglądu. Prezentujemy syntezę najważniejszych ustaleń.

Chcemy być miastem, do którego młodzi wracają po studiach. Nie możemy zgubić człowieka w gąszczu liczb – mówi w dużym wywiadzie burmistrz Sokołowa Podlaskiego Iwona Kublik. Opowiada o swojej wizji miasta, w którym inwestycje idą w parze z polityką społeczną, a kluczową rolę ma odegrać Centrum Usług Społecznych.

Miasta chcą więcej. Tczew i Częstochowa podjęły uchwały inicjujące procedury poszerzenia granic administracyjnych. Oba miasta argumentują swoje plany potrzebą rozwoju.

Jak ucywilizować proces zmian granic? Możliwość przeprowadzenia procesu raz na kadencję, sądowa kontrola decyzji rządu, większa rola mieszkańców poprzez referendum lokalne oraz jasne zasady rozliczeń finansowych między gminami – to główne rekomendacje przygotowane przez NIST.

Burmistrz Biskupca uniewinniony. Po ponad czterech latach procesu sąd uniewinnił burmistrza oraz prezesa spółki wodociągowej od zarzutów wyrządzenia gminie szkody przy sprzedaży terenów pod fabrykę. Nie doszło bowiem do straty majątkowej, a tym samym nie ma podstaw do przypisania oskarżonym odpowiedzialności karnej.

Zamiast mieszkań zaczęto budować struktury spółek. W latach 2021–2024 z Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa wydatkowano 3,5 mld zł bez dostatecznej kontroli. Fundusz wykorzystywany był głównie do tworzenia struktur organizacyjnych Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych, gdzie stanowiska obsadzano w nietransparentny sposób – uważa NIK.

Unia Metropolii Polskich o roli współpracy lokalnej. Jest obszar, w którym współpraca między małymi i dużymi miastami, gminami wiejskimi, a nierzadko i powiatami, układa się w sposób szczególnie naturalny. Miejskie obszary funkcjonalne, bo o nich mowa, mają dziś znaczący potencjał partnerstw ponad podziałami administracyjnymi – pisze Tomasz Fijołek, dyrektor ds. legislacji UMP.

Związek Powiatów Polskich: system ochrony zdrowia na granicy wydolności. Organizacja ostrzega przed narastającym kryzysem. W najbliższych miesiącach dostępność leczenia dla pacjentów może się realnie zmniejszyć.

Andrzej Dec o likwidacji barier w funkcjonowaniu samorządów. Rządowy projekt przywraca praktyczne znaczenie klauzuli generalnej domniemania kompetencji i wzmacnia samodzielność gmin. Jednocześnie pozostawia kilka istotnych luk – pisze wiceprzewodniczący Rady Miasta Rzeszowa.

Ustalanie liczby mieszkańców na potrzeby ustawy czystościowej. Na wysokość stawki opłaty za gospodarowane odpadami komunalnymi wpływa liczba mieszkańców. Ustawa nie wskazuje jednak, jak gmina powinna ustalać tego typu informacje. Jak więc radzić sobie w praktyce?

Administracyjne potwierdzenie pracy w gospodarstwie rodziców. WSA w Olsztynie rozpatrywał skargę na odmowę wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Czy wójt może ograniczyć się do stwierdzenia braku dokumentów w urzędowych rejestrach i odesłać do wykazania pracy przed pracodawcą?

Uzasadnienie zmiany deklaracji. Zakres danych, których organ może żądać w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest ograniczony. Wymóg wskazywania przyczyny złożenia nowej deklaracji nie ma podstawy prawnej – przypomniał w rozstrzygnięciu nadzorczym wojewoda warmińsko-mazurski.

Czy można odliczyć VAT z faktur wystawionych wbrew obowiązkowemu KSeF. Przybywa wątpliwości związanych z Krajowym Systemem e-Faktur. Na część z nich znajdujemy odpowiedzi w interpretacjach podatkowych. Na szczególną uwagę zasługuje ta dotycząca zakresu, w jakim podatnik powinien weryfikować kontrahenta pod kątem jego obowiązków w KSeF, oraz wpływu wystawienia faktury poza KSeF na prawo do odliczenia VAT.

Status przedsiębiorcy to za mało, aby być zobowiązanym do płacenia wyższego podatku. Dla uznania nieruchomości za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej nie wystarcza sam fakt jej posiadania przez przedsiębiorcę. Decydujące znaczenie ma rzeczywiste lub potencjalne wykorzystanie jej w ramach przedsiębiorstwa. Jak problem rozwiązywać w praktyce?

Outsourcing procesowy – jak bezpiecznie zawrzeć umowę. Outsourcing procesowy pozwala powierzać wybrane zadania zewnętrznym partnerom. Aby współpraca przyniosła korzyści, konieczne jest właściwe przygotowanie umowy i zabezpieczenie interesów obu stron. Prezentujemy kluczowe kwestie, które pozwolą uniknąć pułapek prawnych i organizacyjnych.

Dopłaty do odpadów są bezterminowe. RIO przypomina: uchwała rady gminy o pokryciu części kosztów systemu gospodarowania odpadami z dochodów własnych nie ma charakteru rocznego i pozostaje w mocy do czasu jej uchylenia.

Duża zmiana prawa dotyczącego jakości wody. Do Sejmu trafił poselski projekt zmian ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. To kolejna próba – tym razem bez właściwej ścieżki legislacyjnej – wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

Kolej plus minus. Po sześciu latach od przyjęcia uchwały o jego ustanowieniu, program Kolej Plus jest przeważnie na etapie rozstrzygania przetargów na wykonanie dokumentacji projektowej lub podpisywania umów na roboty budowlane. Zanosi się też na to, że nie wszyscy, którzy liczyli na powrót pociągów, tego doczekają.

Ewolucja funduszu sołeckiego 2010–2024. Fundusz sołecki stał się ważnym narzędziem lokalnej aktywności. Z finansowania dróg i oświetlenia przesunął się ku festynom, świetlicom i inicjatywom integrującym – analizujemy raport Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, przygotowany przez dr Julitę Łukomską.

Katowice: nowe reguły pomocy bezdomnym. Od stycznia pomoc w postaci darmowych, ciepłych posiłków jest udzielana na podstawie decyzji administracyjnych wydawanych przez MOPS. Nowe zasady mają ograniczyć tzw. turystykę bezdomności.

Po co nam lasy na obrzeżach miast. Uczestnicy konferencji „Zielone pierścienie polskich miast”, zorganizowanej w Senacie, zastanawiali się, jak wypracować konkretne rozwiązania prawne i ekonomiczne, które pozwolą samorządom skuteczniej zarządzać terenami otwartymi wokół aglomeracji.

Więcej uczniów, większa szkoła. Nowe skrzydło dydaktyczne, pełnowymiarowa sala gimnastyczna, nowoczesne sale przedszkolne i lekcyjne – Szkoła Podstawowa w Damicach zyskała nowe oblicze.

Tlen dla społeczności. Dzięki utworzeniu Centrum Aktywizacji Społecznej mieszkańcy podpoznańskiego Czempinia zyskali miejsce spotkań i wydarzeń kulturalnych, zaś gmina zachowała pamięć o niezwykłym bohaterze lokalnej historii.

Aby zapewnić prawidłowe działanie i wygląd niniejszego serwisu oraz aby go stale ulepszać, stosujemy takie technologie jak pliki cookie oraz usługi firm Adobe oraz Google. Ponieważ cenimy Twoją prywatność, prosimy o zgodę na wykorzystanie tych technologii.

Zgoda na wszystkie
Zgoda na wybrane