Rada powiatu podęła uchwałę w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania terminu spłaty oraz rozkładania na raty należności pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym przysługujących powiatowi oraz jego podległym jednostkom organizacyjnym. Jako podstawę prawną wskazała art. 59 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DzU z 2025 r. poz. 1483; dalej: ufp). W uchwale przewidziano, że wierzytelność może zostać umorzona w całości lub w części m.in. w razie śmierci osoby fizycznej bez pozostawienia majątku, wykreślenia osoby prawnej z rejestru przy braku majątku, nieskuteczności egzekucji, likwidacji jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a także ze względu na ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Umorzenie mogło nastąpić na wniosek dłużnika albo z inicjatywy wierzyciela.
Zdaniem organu nadzoru, z art. 59 ust. 1 i 2 ufp wynika, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa zasady, sposób i tryb udzielania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym. Może także, na podstawie art. 59 ust. 3 ufp, dopuścić stosowanie ulg z urzędu, lecz wyłącznie w razie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 56 ust. 1 ufp. Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia należności z urzędu m.in. w razie śmierci osoby fizycznej bez pozostawienia majątku podlegającego egzekucji, wykreślenia osoby prawnej z rejestru przy braku majątku, nieskuteczności egzekucji, likwidacji jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej lub wystąpienia interesu publicznego.
Ustawa wyodrębnia zatem dwie grupy przesłanek udzielania ulg. Przy ulgach udzielanych na wniosek rada powiatu może określić ich przesłanki, uwzględniając ważny interes dłużnika lub interes publiczny. W przypadku tych udzielanych z urzędu jest natomiast związana katalogiem określonym w art. 56 ust. 1 ufp i nie może go modyfikować.
Przesłanki wskazane uchwale nie były w pełni zgodne z art. 56 ust. 1 ufp. Dlatego mając powyższe na uwadze organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały w zakresie wyrazów „lub z inicjatywy wierzyciela”.
Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody zachodniopomorskiego z 27 lipca 2026 r., nr P-1.4131.238.2026.KD
