Europejski Komitet Regionów rozpoczął nabór do szóstej edycji Nagrody im. Pawła Adamowicza. Wyróżnienie powstało dla upamiętnienia wieloletniego prezydenta Gdańska, zamordowanego w styczniu 2019 r. Paweł Adamowicz przez dwie dekady kierował miastem, angażując się m.in. w działania na rzecz otwartości, integracji i solidarności. Nagrodę wspólnie ustanowiły Europejski Komitet Regionów, miasto Gdańsk oraz Międzynarodowa Sieć Miast Schronienia ICORN.
Kandydatem może być osoba lub organizacja działająca na poziomie lokalnym albo regionalnym w dowolnym kraju świata. Podstawowym warunkiem jest co najmniej trzyletni, udokumentowany dorobek w działaniach służących m.in. wolności i solidarności, równości i niedyskryminacji albo walce z nietolerancją, mową nienawiści i ksenofobią. W przypadku organizacji wymagane jest posiadanie statusu prawnego. Samodzielne zgłoszenie własnej kandydatury jest niedopuszczalne.
Z punktu widzenia polskich samorządów istotne jest to, że mają one możliwość bezpośredniego wskazania kandydata. Zgłoszenia mogą składać prezydenci i burmistrzowie oraz przewodniczący lokalnych lub regionalnych organów stanowiących. Uprawnione są także krajowe stowarzyszenia władz lokalnych i regionalnych, przedstawiciele wskazanych organizacji międzynarodowych oraz miasta i regiony należące do ICORN. Kandydata może ponadto wspólnie zgłosić grupa co najmniej dziesięciu członków lub zastępców członków Europejskiego Komitetu Regionów i parlamentarzystów europejskich.
Zgłoszenie musi być kompletne w języku angielskim i przesłane za pomocą oficjalnego formularza internetowego. Przy wyborze finalistów oceniane będą m.in. ambicja i innowacyjność podejmowanych działań, współpraca z innymi organizacjami, skuteczność wykorzystania dostępnych zasobów, zaangażowanie kandydata oraz skala trudności, z którymi musiał się mierzyć. Komisja bierze również pod uwagę bezpośredni wpływ działań na mieszkańców i szerszą społeczność, a także możliwość ich trwałego kontynuowania i powielania w innych miejscach.
Lista finalistów ma zostać ogłoszona w grudniu 2026 r., natomiast nazwisko lub nazwa zwycięzcy zostanie podana 13 stycznia 2027 r. w Gdańsku, w rocznicę zamachu na Pawła Adamowicza. Uroczystość wręczenia nagrody odbędzie się w Brukseli podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów na początku 2027 r.
Formularz zgłoszeniowy oraz szczegółowe kryteria dostępne są na stronie Europejskiego Komitetu Regionów poświęconej Nagrodzie im. Pawła Adamowicza.
Dotychczasowi laureaci
– Pierwszą laureatką została w 2022 r. Henriette Reker, ówczesna burmistrz Kolonii. Jury doceniło jej działalność na rzecz tolerancji, integracji migrantów i przeciwdziałania dyskryminacji, ksenofobii oraz mowie nienawiści. W 2015 r. Reker sama została ciężko ranna w motywowanym ksenofobią ataku nożownika.
– W 2023 r. wyróżnienie otrzymali Marek Nazarko, burmistrz Michałowa, oraz mieszkańcy gminy – za pomoc migrantom i uchodźcom, którzy podczas kryzysu na granicy polsko-białoruskiej znaleźli się w skrajnie trudnej sytuacji.
– Rok później laureatem została Local Democracy Agency Zavidovići, organizacja działająca w Brescii we Włoszech. Jury podkreśliło jej trzy dekady pracy na rzecz integracji migrantów, pomocy ludności cywilnej dotkniętej wojną oraz rozwoju demokracji lokalnej.
– W 2025 r. nagrodę przyznano merowi Kijowa Witalijowi Kliczce. Doceniono jego przywództwo, wspieranie zaangażowania obywatelskiego oraz obronę wolności, praworządności i europejskiej przyszłości Ukrainy w warunkach wojny. Kliczko został też wskazany jako symbol oporu ukraińskich samorządowców wobec rosyjskiej agresji.
– Ostatnim laureatem jest Ekrem İmamoğlu, burmistrz Stambułu i przewodniczący Związku Gmin Turcji. Nagrodę za 2026 r. przyznano mu za działalność na rzecz demokracji lokalnej. W chwili uhonorowania İmamoğlu przebywał w więzieniu.
W kolejnych edycjach jury przyznawało także specjalne wyróżnienia. Otrzymali je m.in. ukraińscy samorządowcy Oleksandr Babich i Alla Myronova, Bassam Aramin i Rami Elhanan z Parents’ Circle Family Forum oraz w 2026 r. Mary Crilly, założycielka i dyrektorka Sexual Violence Centre w Cork.
