Związek Powiatów Polskich opublikował opracowanie „Szpitale powiatowe w kryzysie – analiza sytuacji finansowej w 2025 roku”, przygotowane na podstawie wstępnych sprawozdań finansowych MZ-03 przekazywanych przez podmioty lecznicze sektora publicznego za pośrednictwem systemu Centrum e-Zdrowia. Analiza objęła 207 podmiotów, w tym 163 samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej oraz 44 spółki prawa handlowego, dla których organem prowadzącym lub właścicielskim jest powiat albo miasto na prawach powiatu.
Z raportu wynika, że model funkcjonowania szpitali powiatowych pozostaje niemal całkowicie uzależniony od finansowania z Narodowego Funduszu Zdrowia. Środki z NFZ odpowiadały średnio za 93,8 proc. przychodów netto ze sprzedaży. Oznacza to bardzo ograniczone możliwości dywersyfikacji przychodów i dużą podatność placówek na decyzje płatnika publicznego, w tym zmiany wyceny świadczeń i zasad rozliczania nadwykonań.
Jednocześnie rosną koszty działalności. W 2025 r. koszty operacyjne analizowanych szpitali przekroczyły 30,8 mld zł. Największą pozycję stanowiły wynagrodzenia oraz świadczenia związane z zatrudnieniem personelu, które łącznie odpowiadały za 48,8 proc. kosztów, a kolejną usługi obce – 30,5 proc. Autorzy opracowania wskazują, że taka struktura wydatków pozostawia placówkom bardzo niewielki margines elastycznego zarządzania finansami i inwestycjami.
Raport pokazuje też wyraźnie, że przychody nie pokrywają kosztów działalności. Łączna strata netto badanych podmiotów wyniosła ponad 1,26 mld zł, a strata ze sprzedaży przekroczyła 1,86 mld zł. Zysk na sprzedaży osiągnęło jedynie 19 spośród 207 szpitali, co oznacza, że 91 proc. placówek zakończyło rok stratą na działalności podstawowej. Autorzy oceniają, że problem ma charakter systemowy, a nie incydentalny.
Na trudną sytuację ekonomiczną nakładają się problemy z płynnością i obsługą zobowiązań. Zobowiązania wymagalne wykazało 125 szpitali, a ich łączna wartość sięgnęła niemal 1,48 mld zł. W 61 placówkach przeterminowane zobowiązania mieściły się w przedziale od 1 mln do 10 mln zł, a w 36 przekroczyły 10 mln zł. Równocześnie 163 szpitale miały płynność bieżącą poniżej bezpiecznego poziomu 1,5, a 124 placówki wykazały płynność szybką poniżej 0,5, co oznacza poważne trudności z regulowaniem krótkoterminowych zobowiązań.
Szczególnie niepokojące są dane dotyczące kondycji kapitałowej. Jak wynika z raportu, 108 szpitali odnotowało ujemny wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych, co w praktyce oznacza ujemny kapitał własny i techniczną niewypłacalność. Opracowanie podkreśla również, że wszystkie analizowane szpitale miały wskaźnik pokrycia aktywów trwałych kapitałami własnymi poniżej 75 proc., co świadczy o bardzo słabej kondycji finansowej całego sektora.
Wnioski raportu są jednoznaczne: bez pilnych i zasadniczych zmian w sposobie finansowania szpitali powiatowych trudno będzie utrzymać ich stabilne funkcjonowanie. Ma to znaczenie nie tylko dla samych placówek i powiatów, lecz także dla mieszkańców, bo to właśnie szpitale powiatowe pozostają podstawowym filarem dostępu do świadczeń szpitalnych w wielu częściach kraju.
Pełną analizę ZPP można pobrać TUTAJ
