Wpis obejmuje centrum miasta ukształtowane przede wszystkim w latach 20. i 30. XX wieku. Gdynia została doceniona jako wyjątkowy przykład nowoczesnego miasta portowego, zbudowanego niemal od podstaw w krótkim czasie i zgodnie z ideami modernizmu. – Wpis jest przede wszystkim hołdem dla ludzi odważnych: urbanistów, architektów, inżynierów i budowniczych, którzy uwierzyli, że z niewielkiej wsi można stworzyć nowoczesny port i miasto. Ten sukces należy również do kolejnych pokoleń Gdynianek i Gdynian, którzy przez dziesięciolecia troszczyli się o swoje miasto i czynią to nadal – mówi prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek.
Rozwój Gdyni był jednym z najważniejszych przedsięwzięć gospodarczych i urbanistycznych II Rzeczypospolitej. Po odzyskaniu niepodległości Polska dysponowała krótkim odcinkiem wybrzeża i nie miała dużego portu morskiego. W 1922 roku rząd podjął decyzję o budowie portu w sąsiedztwie niewielkiej kaszubskiej miejscowości. W kolejnych latach wraz z infrastrukturą portową powstawało nowoczesne centrum miasta. Liczba mieszkańców Gdyni wzrosła z około 1,2 tys. do ponad 120 tys. przed wybuchem II wojny światowej. Śródmieście projektowano jako funkcjonalne centrum dynamicznie rozwijającego się miasta portowego. Tradycyjny układ ulic połączono z nowoczesnymi rozwiązaniami mieszkaniowymi, uwzględniającymi m.in. dostęp do światła i świeżego powietrza.
Tożsamość architektoniczną centrum Gdyni tworzą jasne, gładkie elewacje, duże przeszklenia, zaokrąglone narożniki, balkony, metalowe balustrady oraz okrągłe okna nawiązujące do bulajów. Marynistyczne formy budynków, przypominające niekiedy kadłuby statków, stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów gdyńskiego modernizmu. Ze względu na dominujące jasne elewacje miasto zaczęto określać mianem „Białego Miasta”.
Pomimo zniszczeń portu podczas II wojny światowej znaczna część śródmieścia przetrwała. Zachowany układ urbanistyczny, proporcje zabudowy i elewacje umożliwiają odtworzenie charakteru miasta z okresu jego najbardziej intensywnego rozwoju.
Modernistyczne Śródmieście Gdyni nie jest zamkniętym zespołem zabytkowym, lecz nadal pełni funkcję administracyjnego, mieszkaniowego, handlowego i usługowego centrum miasta. Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO oznacza międzynarodowe uznanie wartości gdyńskiej architektury i urbanistyki, ale także zobowiązanie do dalszej ochrony historycznej zabudowy oraz prowadzenia odpowiedzialnej polityki przestrzennej.
źródło: Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot
