Na Placu Księdza Brzóski w Sokołowie Podlaskim historia nie jest zamknięta w książkach. Stoi w samym centrum miasta, czyli tam gdzie 23 maja 1865 r. rosyjskie władze straciły ks. gen. Stanisława Brzóskę, ostatniego dowódcę powstania styczniowego, oraz jego adiutanta Franciszka Wilczyńskiego. Pomnik poświęcony obu bohaterom został wpisany do rejestru zabytków województwa mazowieckiego. Decyzję wydał Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. Dla Sokołowa Podlaskiego nie jest to zwykły wpis administracyjny, lecz formalne potwierdzenie znaczenia miejsca, które od pokoleń organizuje miejską pamięć o powstaniu styczniowym. To tutaj odbywają się uroczystości patriotyczne, składane są kwiaty, przychodzą uczniowie, harcerze, samorządowcy i mieszkańcy.
Dokumentację potrzebną do wpisu przygotowano dzięki współpracy miasta z Miejską Biblioteką Publiczną im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego oraz Pracownią Dokumentacji Dziejów Miasta. Zebrane materiały pozwoliły pokazać, że obelisk na Placu Księdza Brzóski jest nie tylko lokalnym symbolem, ale także ważnym świadectwem tradycji powstańczej Podlasia. Pomysł upamiętnienia ks. Brzóski pojawił się krótko po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. W 1919 r. z inicjatywą wzniesienia monumentu wystąpił biskup podlaski Henryk Przeździecki. Trzy lata później wniosek w tej sprawie złożyło lokalne Koło Starszych Harcerzy. Projekt powierzono rzeźbiarzowi Aleksandrowi Veithowi.
W tym roku przy pomniku odbyły się uroczystości 161. rocznicy stracenia ks. gen. Stanisława Brzóski i Franciszka Wilczyńskiego oraz 101. rocznicy odsłonięcia monumentu. Obchody zgromadziły przedstawicieli samorządów, duchowieństwa, szkół, służb mundurowych, organizacji społecznych oraz mieszkańców. Symbolicznym momentem był finał XII Sztafety Niepodległości śladami ks. gen. Stanisława Brzóski. Uczestnicy pokonali 67 km na trasie Łuków – Siedlce – Sokołów Podlaski. Bieg zakończył się u stóp pomnika, a na ostatnim odcinku rozwinięto 123-metrową biało-czerwoną flagę. Sztafetę zorganizował Zespół Szkół im. Powstańców Styczniowych w Krynce we współpracy z Wileńskim Hufcem Maryi im. Pani Ostrobramskiej oraz Związkiem Harcerstwa Polskiego. Wzięła w niej udział młodzież ze szkół z Krynki, Sokołowa Podlaskiego, Aleksandrowa, Gołaszyna, Trzebieszowa i Siedlec, a także rolko-narciarze z UKS „Rawa” Siedlce. Podczas spotkania Iwona Kublik – burmistrz Sokołowa Podlaskiego zapowiedziała dalsze działania związane z projektem „Śladami Pamięci Powstańców Styczniowych”. Jednym z jego elementów ma być utworzenie Muzeum Powstania Styczniowego.
Wpis pomnika do rejestru zabytków wzmacnia ochronę miejsca, które dla miasta ma szczególne znaczenie. To punkt, w którym lokalna historia spotyka się z historią narodową, i przypomnienie, że pamięć o powstaniu styczniowym wciąż pozostaje częścią współczesnej tożsamości Sokołowa Podlaskiego.
