W takich sytuacjach pracownicy urzędu często stają przed trudnym zadaniem – jak szybko, rzeczowo i wiarygodnie odpowiedzieć na te wątpliwości?
Z pomocą przychodzi SI2PEM, państwowy system, który umożliwia sprawdzenie poziomów pól elektromagnetycznych (PEM) bez potrzeby wykonywania dodatkowych pomiarów ani zakupu sprzętu. To narzędzie, z którego może korzystać każdy samorządowiec, aby oprzeć dialog z mieszkańcami na jasnych, publicznych i oficjalnych danych.
SI2PEM – wiarygodne dane, oficjalne pomiary, zero domysłów
SI2PEM, czyli System Informacyjny o Instalacjach wytwarzających Promieniowanie ElektroMagnetyczne, działa już ponad 4 lata. Został uruchomiony w lipcu 2021 r. i jest dostępny pod adresem si2pem.gov.pl. Wszystkim obywatelom zapewnia darmowy dostęp do wiarygodnych danych o występujących w środowisku poziomach pól elektromagnetycznych (PEM).
System SI2PEM opracował zespół ekspertów z Instytutu Łączności – Państwowego Instytutu Badawczego (IŁ-PIB) w ramach projektu realizowanego w partnerstwie z Ministerstwem Cyfryzacji (MC). Od początku był projektowany jako nowoczesne, publiczne i darmowe dla obywateli narzędzie cyfrowe. Z jednej strony stanowi odpowiedź na rosnącą potrzebę transparentności danych dotyczących PEM i pełni też ważną rolę społeczną podnosząc świadomość i niwelując obawy na temat poziomów PEM emitowanego przez stacje bazowe telefonii komórkowej (SBTK). Z drugiej – wspiera administrację w podejmowaniu decyzji opartych na faktach, a nie domysłach. Działa w oparciu o ustawowy obowiązek raportowania danych przez operatorów, laboratoria oraz organy ochrony środowiska, zgodnie z ustawą z dnia 7 maja 2010 r. O wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 777, 784, 2333) – tzw. megaustawą telekomunikacyjną.
Co znajdziemy w systemie SI2PEM?
W systemie SI2PEM znajdziemy dane dotyczące lokalizacji oraz konfiguracji SBTK, a także informacje o poziomach PEM. W części ogólnodostępnej dla wszystkich obywateli na mapie PEM, bez potrzeby rejestracji i logowania, można w prosty i darmowy sposób zweryfikować wyniki pomiarów oraz ich zgodność z limitami określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku. Wystarczy wpisać interesujący nas adres lub identyfikator SBTK. Aktualnie na mapie systemu SI2PEM znajduje się blisko 1,9 mln punktów pomiarowych, a liczba ta systematycznie rośnie – średnio o 30 tys. miesięcznie. Analizy statystyczne wskazują na bardzo niskie średnie wartości PEM: 2,1 V/m w 2022 r., 1,7 V/m w 2023 r., 1,9 V/m w 2024 r. i 2025 r. (za 11 miesięcy) – przy obowiązującym maksymalnym limicie do 61 V/m. Warto tu odnotować, że pomimo wzrostu liczby stacji bazowych o kilkadziesiąt tysięcy na terenie Polski przez lata działania systemu SI2PEM, nie obserwuje się wzrostu średniego natężenia poziomu PEM w środowisku. Wynika to między innymi z faktu zastępowania starszych technologii GSM (2G) i UMTS (3G) nowszymi – LTE (4G) i 5G, które do poprawnego działania wymagają niższych poziomów PEM.
Jakie dane trafiają do SI2PEM?
Dotychczas, na podstawie wprowadzonych do systemu SI2PEM wyników pomiarów PEM, opublikowano prawie 54 tys. raportów pomiarowych. Należy jednak podkreślić, że nie każdy może zasilić SI2PEM wynikami pomiarów. SI2PEM bazuje bowiem wyłącznie na pomiarach wykonywanych zgodnie z obowiązującą jednolitą metodyką referencyjną przez laboratoria posiadające akredytację Polskiego Centrum Akredytacji (PCA). Właśnie to ograniczenie gwarantuje, że informacje zebrane w SI2PEM są rzetelne i obiektywne, a przez to wiarygodne. Laboratoria akredytowane posługują się profesjonalnymi i wzorcowanymi miernikami zachowującymi spójność pomiarową. Do systemu trafiają także wyniki pomiarów kontrolnych, przekazywane przez Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska (WIOŚ).
W części ogólnodostępnej znajdziemy również informacje o zgłoszeniach instalacji SBTK. Za ich wprowadzanie do systemu, zgodnie z art. 29i ust. 4 Megaustawy telekomunikacyjnej, odpowiadają organy ochrony środowiska. Są one zobowiązane do udostępnienia w systemie, w terminie 3 dni, informacji o zgłoszeniach oraz ponownych zgłoszeniach, o których mowa w art. 152 ust. 1 oraz art. 152 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Do końca listopada 2025 r. do SI2PEM trafiło ponad 21 000 zgłoszeń wraz z oryginalnymi sprawozdaniami z pomiarów PEM.
Rozwój systemu SI2PEM – sprawdź wyniki monitoringu stacjonarnego
System SI2PEM wciąż się rozwija. W styczniu 2024 r. została uruchomiona funkcjonalność informowania o planowanych pomiarach PEM. Z łatwością dowiemy się, kiedy zaplanowano rozpoczęcie i zakończenie pomiarów, gdzie będą realizowane (poprzez wskazanie identyfikatora, adresu oraz operatora SBTK) i które laboratorium (nazwa łącznie z numerem akredytacji PCA) będzie je wykonywało. Do końca listopada 2025 r. do SI2PEM wprowadzono ok. 18 500 unikalnych informacji o planowanych pomiarach PEM, co pozwala skutecznie rozwiać obawy, że pomiary PEM w ogóle nie są prowadzone. W marcu 2025 r. na mapie PEM została dodana wizualizacja wyników monitoringu stacjonarnego. Oprócz danych o natężeniu PEM przedstawionych w formie wykresów, mamy do dyspozycji informacje o lokalizacji (wraz ze zdjęciem miejsca zainstalowania stacji monitorującej), okresie prowadzenia monitoringu oraz zastosowanym sprzęcie pomiarowym. Dane pochodzące z monitoringu PEM uzupełniają dane z pomiarów PEM.
To nie koniec zmian. W październiku 2025 r. system zyskał zupełnie nową szatę graficzną i odświeżony, bardziej intuicyjny układ treści. Usprawniono wyszukiwanie danych w systemie i zmodyfikowano sposób prezentacji najważniejszych funkcji — tak, aby korzystanie z SI2PEM było prostsze, szybsze i bardziej przejrzyste. W 2026 r. planowane jest wdrożenie wizualizacji monitoringu PEM w ruchu (podczas tzw. drive testów).
System SI2PEM znakomicie sprawdza się w przeciwdziałaniu dezinformacji. Pomaga redukować napięcia społeczne i obawy związane z polem elektromagnetycznym. Dlatego SI2PEM to idealne narzędzie wspierające prowadzenie dialogu społecznego. Eksperci z IŁ-PIB oferują pomoc i wsparcie dla Jednostek Samorządu Terytorialnego w sytuacjach, gdy pojawiają się protesty mieszkańców w przypadku budowy SBTK. Wystarczy wysłać maila na adres: pomoc-si2pem@il-pib.pl z prośbą o wsparcie merytoryczne i udział w spotkaniu z krótkim opisem problemu. Na ten adres można również zgłosić zapotrzebowanie na szkolenie z obsługi systemu SI2PEM. Natomiast wszystkie pytania, wątpliwości czy sugestie dotyczące samego systemu SI2PEM należy kierować na adres: si2pem-helpdesk@il-pib.pl. Zapraszamy!
Autor: mgr inż. Rafał Pawlak, Instytut Łączności – PIB, kierownik Zakładu Badań Systemów i Urządzeń, Aneta Tatarenko – Instytut Łączności – PIB
