Wojciech Saługa obejmie współprzewodnictwo strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego na cztery miesiące. W tym czasie, w ramach przewodnictwa Związku Województw RP, będzie reprezentował wspólne interesy województw, powiatów, miast i gmin w rozmowach z administracją rządową. Jak podkreśla marszałek województwa śląskiego, jednym z głównych celów jego przewodnictwa ma być wzmocnienie Komisji Wspólnej jako miejsca rzeczywistego dialogu między administracją rządową a samorządami. Strona samorządowa powinna być włączana w prace nad nowymi rozwiązaniami odpowiednio wcześnie, jeszcze przed przesądzeniem zasadniczego kształtu projektowanych przepisów. Konsultacje nie powinny ograniczać się do formalnego opiniowania gotowych projektów. Samorządy, które na co dzień stosują przepisy i realizują znaczną część zadań publicznych, powinny również przedstawiać własne propozycje legislacyjne.
Stabilne finanse jednym z głównych priorytetów
Pierwszym z najważniejszych tematów najbliższych miesięcy mają być finanse samorządów. Marszałek wskazuje, że bez stabilnych i przewidywalnych dochodów jednostki samorządu terytorialnego nie są w stanie odpowiedzialnie planować wieloletnich inwestycji ani zapewniać odpowiedniego poziomu usług publicznych. Szczególnym problemem ma być sytuacja województw. Jak wynika z analiz Związku Województw RP, są one jedyną kategorią JST, której dochody systemowe w 2026 r. spadają w porównaniu z rokiem poprzednim. W ocenie marszałka potrzebna jest korekta obecnego systemu dochodów, w szczególności analiza wysokości udziału województw w CIT oraz audyt mechanizmu CIT-ST, na podstawie którego dochody z tego podatku przypisywane są poszczególnym jednostkom. Samorządy powinny również otrzymywać dane umożliwiające weryfikację sposobu obliczania należnych im dochodów. Zwraca przy tym uwagę, że środki z rezerwy budżetowej mogą być rozwiązaniem interwencyjnym, ale nie powinny zastępować trwałego i przewidywalnego mechanizmu finansowania JST.
Zadania muszą iść w parze z pieniędzmi
Jednym z podstawowych postulatów strony samorządowej pozostaje również zapewnienie odpowiedniego finansowania nowych obowiązków nakładanych na JST. Według marszałka każdemu nowemu zadaniu powinny towarzyszyć odpowiednie kompetencje i środki finansowe. Ma to szczególne znaczenie w przypadku województw, które zawierają wieloletnie umowy dotyczące przewozów kolejowych, kupują tabor, inwestują w drogi, prowadzą instytucje kultury oraz odpowiadają za duże podmioty lecznicze. Tego rodzaju wydatków nie można planować wyłącznie w perspektywie jednego roku budżetowego.
Ochrona zdrowia i sytuacja szpitali
Drugim istotnym obszarem rozmów Komisji Wspólnej ma być ochrona zdrowia. Samorządy województw są podmiotami tworzącymi dla wielu dużych szpitali, dlatego szczególne znaczenie ma dla nich sposób finansowania świadczeń. Wśród problemów wymagających pilnego rozwiązania Wojciech Saługa wymienia rozliczanie nadwykonań, finansowanie skutków decyzji dotyczących wynagrodzeń oraz kosztów nowych obowiązków nakładanych na placówki. Zmian wymagają również zasady restrukturyzacji podmiotów leczniczych. Ewentualna konsolidacja placówek powinna wynikać z rzeczywistych potrzeb zdrowotnych mieszkańców i nie może sprowadzać się wyłącznie do ograniczania kosztów.
Więcej decentralizacji
Trzecim z głównych priorytetów ma być wzmocnienie samorządów w prowadzeniu polityki rozwoju. Dotyczy to m.in. transportu publicznego, planowania przestrzennego, bezpieczeństwa, zarządzania środkami europejskimi oraz przygotowania do kolejnej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Według marszałka decentralizacja powinna oznaczać przekazywanie samorządom nie tylko nowych obowiązków, ale również odpowiednich kompetencji, majątku i źródeł finansowania. Silniejszą rolę mają odgrywać przede wszystkim województwa, które odpowiadają za programowanie rozwoju regionalnego i mogą uwzględniać specyficzne potrzeby poszczególnych części kraju.
Jednolite zasady w ochronie ludności
W najbliższych miesiącach strona samorządowa chce również podjąć problem różnych interpretacji przepisów dotyczących ochrony ludności i obrony cywilnej stosowanych przez wojewodów. Te same regulacje powinny być jednakowo stosowane na terenie całego kraju. Dotyczy to m.in. możliwości realizowania określonych zadań przez wojewódzkie jednostki organizacyjne oraz przekazywania im środków pochodzących z dotacji celowych.
Śląskie jako przykład transformacji
Marszałek wskazuje również na doświadczenia województwa śląskiego związane z transformacją gospodarczą i energetyczną. Jego zdaniem procesy tego rodzaju powinny być prowadzone przy udziale mieszkańców i samorządów oraz łączyć inwestycje w nowe technologie i zagospodarowanie terenów poprzemysłowych z tworzeniem miejsc pracy i rozwojem kompetencji. Doświadczenia Śląska pokazują także znaczenie współpracy ponad granicami administracyjnymi – szczególnie w takich dziedzinach jak transport publiczny, planowanie przestrzenne, ochrona środowiska czy ochrona zdrowia.
źródło: polskieregiony.pl
