Starosta zwrócił się do RIO o zajęcie stanowiska w sprawie problematyki związanej z dopuszczalnością prowadzenia postępowania administracyjnego (scaleniowego) w sytuacji, gdy w planie finansowym jednostki nie ma zabezpieczonych środków na realizację prac scaleniowych i zagospodarowania poscaleniowego, przy czym organ nie posiada zapewnienia ich otrzymania z budżetu państwa, m.in. w kontekście uwarunkowań prawnych wynikających ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DzU z 2025 r. poz. 1483, ze zm.) oraz z ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (DzU z 2025 r. poz. 1484).
W odpowiedzi RIO wskazała, że zaciągania zobowiązań określa ustawa o finansach publicznych, w szczególności art. 46 ust. 1, zgodnie z którym jednostki sektora finansów publicznych mogą zaciągać zobowiązania w granicach planu finansowego jednostki. Ustawa nie definiuje pojęcia „zobowiązania”, dlatego w orzecznictwie i doktrynie występuje odwołanie do prawa cywilnego, zgodnie z którym zobowiązanie jest stosunkiem prawnym, w ramach którego dłużnik jest zobowiązany do spełnienia świadczenia na rzecz wierzyciela. Obowiązek zabezpieczenia środków finansowych powstaje z chwilą zawarcia umowy z wykonawcą. Samo wszczęcie postępowania administracyjnego nie stanowi zaciągnięcia zobowiązania w rozumieniu art. 46 ust. 1 ufp. Zadania zlecone z zakresu administracji rządowej mają charakter obowiązkowy i są finansowane ze środków budżetu państwa. W przypadku niewystarczającego finansowania dopuszczalne jest czasowe sfinansowanie zadania ze środków własnych jednostki samorządu terytorialnego, z zachowaniem prawa dochodzenia ich zwrotu od Skarbu Państwa. W konsekwencji dopuszczalne jest wydanie przez starostę postanowienia o wszczęciu postępowania scaleniowego mimo braku zabezpieczenia pieniędzy w planie finansowym na dzień jego wydania, gdyż do zaciągnięcia zobowiązania dochodzi dopiero z chwilą zawarcia umowy z wykonawcą.
Wyjaśnienia Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku z 21 stycznia 2026 r., nr RP.63.2.2026
