W samorządach

Remedium na finansowy deficyt. Poznaj potencjał PPP

Rosnące koszty inwestycji i coraz trudniejszy dostęp do środków unijnych zmuszają samorządy do poszukiwania nowych źródeł finansowania inwestycji, takich jak oczyszczalnie ścieków, sieci sanitarne, drogi, budynki oświatowe, domy pomocy społecznej czy obiekty sportowe. Jednym z nich jest partnerstwo publiczno-prywatne (PPP).

PPP to długoterminowa współpraca samorządu (lub jednostki centralnej) z partnerem prywatnym, który projektuje, finansuje, buduje, a następnie utrzymuje inwestycję przez kilkanaście lub kilkadziesiąt lat. Wkładem strony publicznej jest zasadniczo przekazanie terenu na cele budowy (bez przeniesienia własności nieruchomości), a czasami również dokumentacja projektowa. Spłata nakładów inwestycyjnych następuje w ratach przez okres 20 lub nawet 30 lat eksploatacji obiektów, w formie miesięcznych płatności – tzw. opłat za dostępność.

Niewątpliwą zaletą dla strony publicznej w przypadku PPP jest przeniesienie ryzyka budowlanego i utrzymania technicznego na stronę prywatną w celu uzyskania najlepszej relacji funkcjonalność – koszt budowy – koszt eksploatacji. Ponadto, samorząd uzyskuje pozabilansowy instrument finansowania inwestycji, ponieważ nie musi jednorazowo angażować środków własnych ani zaciągać kredytu (kredyt zaciąga partner prywatny). W rezultacie strona publiczna otrzymuje nowoczesną infrastrukturę z długoterminową gwarancją jakości, której spłata jest rozłożona na wiele lat. 
 

Skąd biorą się obawy samorządowców? 

Mimo wyszczególnionych zalet PPP rozwija się w Polsce wolniej niż w Europie Zachodniej. Rocznie podpisywanych jest zaledwie kilkanaście umów, a wartość rynku jest niestabilna – w 2021 roku, po latach wzrostów, spadła do zaledwie około 170 mln zł, przede wszystkim z powodu pandemicznej niepewności i obaw o kondycję lokalnych finansów.

Głównym źródłem wstrzemięźliwości urzędników jest złożoność przygotowania projektu. Umowa PPP bywa postrzegana jako skomplikowana prawnie i finansowo, a odpowiednich kompetencji w tym zakresie często brakuje w mniejszych ośrodkach. Dochodzi do tego obawa przed zarzutem niegospodarności, jeśli długoletnie zobowiązanie okazałoby się mniej korzystne niż zakładano.

Eksperci podkreślają jednak, że obawy te wynikają raczej z początkowej fazy rozwoju tej formuły w Polsce niż z realnych wad mechanizmu PPP. Przemysław Szulfer, dyrektor ds. finansowych, odpowiedzialny za rozwój PPP w grupie kapitałowej VINCI Construction (m.in. spółki WARBUD S.A., 
EUROVIA Polska S.A.), uważa, że pogarszająca się sytuacja finansów publicznych nie powinna zmniejszać apetytu inwestycyjnego na projekty PPP, 
wręcz przeciwnie – w czasach napiętych budżetów formuła ta powinna zyskiwać na znaczeniu, bo pozwala nie tylko rozłożyć ciężar inwestycji w czasie, ale i przenieść znakomitą część ryzyka budowy i eksploatacji na doświadczonego partnera.
 

Sprawdzone przykłady współpracy

Sztandarowym przykładem realizacji PPP jest Sąd Rejonowy w Nowym Sączu – pierwsza w Polsce rządowa inwestycja w formule PPP zrealizowana w rekordowym tempie dwudziestu miesięcy. Efektem udanego partnerstwa jest także termomodernizacja i rozbudowa budynków szkolnych w gminie Wiązowna, która dowodzi, że model sprawdza się również w mniejszych samorządach, przy realizacji skromniejszych inwestycji.

Ciekawym przypadkiem partnerstwa publiczno-prywatnego jest przebudowa i rozbudowa Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Piastowie – pierwszy tak duży projekt PPP w polskiej oświacie. W ciągu niespełna dwóch lat powstał nowy, trzykondygnacyjny gmach dydaktyczny z biblioteką i halą sportową o powierzchni ok. 4,5 tys. mkw., a istniejący blisko 80-letni budynek liceum został gruntownie wyremontowany. Przez kolejne 20 lat partner prywatny odpowiada za utrzymanie obiektu, otrzymując w zamian opłatę za dostępność.

Formuła PPP potwierdziła swoją skuteczność także przy budowie Aquaparku w Płocku – jednego z największych kontraktów, jakie miasto podpisało w ostatnich latach. Obiekt o powierzchni blisko 10 tys. mkw. powstał w formule „zaprojektuj, wybuduj, sfinansuj i utrzymaj”. WARBUD w ciągu 33 miesięcy zaprojektował i wybudował centrum sportowo-rekreacyjne z basenami i strefą SPA, a przez kolejne 20 lat zapewnia jego techniczne utrzymanie.

Warto wspomnieć, że standardem PPP stała się również odpowiedzialność strony prywatnej za efektywność energetyczną obiektów, optymalizację zużycia mediów (energii elektrycznej, cieplnej), a nawet gwarancję limitów zużycia. To stanowi wspólny mianownik z inną formą partnerstwa publiczno – prywatnego, jaką jest ESCO.

 

Kierunek na przyszłość

Rynek PPP w Polsce, mimo wahań, systematycznie rośnie – od 2008 roku podpisano już ponad 200 umów o łącznej wartości ok. 10 mld zł. Jak zauważa Przemysław Szulfer, rozwój formuły PPP i ESCO przypomina powoli rozpędzającą się lokomotywę, która wkrótce może nabrać tempa, choć – jak przyznaje – wiele dotychczasowych postępowań mogło, a nawet powinno toczyć się sprawniej. Trudno obecnie znaleźć bardziej efektywny format wydatkowania środków publicznych na inwestycje w infrastrukturę niż PPP, który łączy techniczną sprawność obiektów (przemyślane rozwiązania projektowe, efektywność energetyczną, długoterminową gwarancję jakości) z instrumentem finansowania (ratalna spłata nakładów i pozabilansowe zadłużenie JST).

Gminy i powiaty, które chcą inwestować mimo ograniczonych budżetów samorządowych, powinny przyjrzeć się PPP nie jako egzotycznemu eksperymentowi, lecz jako sprawdzonemu narzędziu finansowania rozwoju lokalnej infrastruktury.
 

https://warbud.pl/pl

Ta strona korzysta z plików cookie, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszej witryny.

Zgoda na wszystkie
Zgoda na wybrane