Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na 2026 r. Jako podstawę prawną wskazała m.in. art. 11a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (DzU z 2023 r. poz. 1580, ze zm.). Uregulowała w niej zasady zgłaszania społecznych opiekunów kotów wolno żyjących. Postanowiono, że zgłoszenia w tej sprawie mają być przyjmowane w urzędzie gminy, po wypełnieniu i dostarczeniu pisemnej deklaracji. Określono także, że społecznym opiekunem kotów może być pełnoletni mieszkaniec gminy, posiadający pełną zdolność do czynności prawnych i wpisany do rejestru społecznych opiekunów kotów wolno żyjących prowadzonego przez gminę. Wskazano również przypadki wykreślenia z tego rejestru, tj. śmierć opiekuna albo złożenie przez niego wniosku o wykreślenie. Do programu dołączono wzór deklaracji.
Zdaniem organu nadzoru postanowienia te przyjęto bez podstawy prawnej. Rada nie jest uprawniona do nakładania konkretnych obowiązków na urząd gminy, jego pracowników ani osoby trzecie, w tym społecznych opiekunów kotów. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym organizację i zasady funkcjonowania urzędu określa regulamin organizacyjny nadawany przez wójta w drodze zarządzenia. Dopiero przyjęcie programu i powierzenie jego wykonania wójtowi umożliwia organowi wykonawczemu podjęcie działań zmierzających do realizacji uchwały. To wójt określa sposób jej wykonania i zleca pracownikom konkretne zadania. Organ nadzoru podkreślił, że program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt ma charakter planu i wytycznych dla organu wykonawczego. Na tej podstawie wójt prowadzi działania w ramach zadań publicznych gminy.
W konsekwencji uznano, że rada gminy, wprowadzając do programu kwestionowane regulacje, przekroczyła zakres ustawowego upoważnienia wynikającego z art. 11a ust. 2 ustawy, co skutkuje unieważnieniem uchwały w całości.
Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody podkarpackiego z 1 czerwca 2026 r., nr P.II.4131.2.170.26
