Program UE na rzecz miast zapewnia jednolite ramy wzmacniające terytorialny i miejski wymiar polityk unijnych oraz porządkujące istniejące formy wsparcia dla obszarów miejskich. Zakłada bardziej systematyczne włączanie perspektywy miast do kształtowania strategii politycznych i przyszłego prawodawstwa UE, m.in. poprzez intensyfikację dialogu z władzami lokalnymi na temat ich potrzeb i doświadczeń.
Miasta zostały wskazane jako kluczowe ośrodki dobrobytu i konkurencyjności Europy. Odgrywają one zasadniczą rolę w tworzeniu miejsc pracy, włączeniu społecznym, dekarbonizacji i zrównoważonym rozwoju, a tym samym w zmaganiu się z wyzwaniami o fundamentalnym znaczeniu dla przyszłości kontynentu. Obecnie około 75 proc. ludności UE – około 340 mln osób – mieszka w miastach i na obszarach miejskich, co potwierdza ich znaczenie jako centrów talentów, innowacji i inwestycji.
Jednocześnie miasta mierzą się z szeregiem poważnych problemów: dostępnością mieszkań po przystępnych cenach, wysokimi kosztami energii, kwestiami bezpieczeństwa, segregacją społeczną oraz skutkami zmian klimatycznych. Zmiany demograficzne i rosnący popyt na usługi publiczne wymagają z kolei strategii adaptacyjnych, które pozwolą utrzymać wykwalifikowaną siłę roboczą oraz wzmacniać spójność gospodarczą i społeczną.
Program UE na rzecz miast koncentruje się na trzech filarach:
- Ciągły dialog: przewidziano ustanowienie corocznych dialogów na wysokim szczeblu – politycznym i technicznym – z miastami. Mają one służyć omówieniu polityk UE wpływających na obszary miejskie oraz lepszemu rozpoznaniu i uwzględnieniu potrzeb miast w procesie decyzyjnym.
- Uproszczenie i budowanie zdolności: nowa platforma miast UE ma skonsolidować i uprościć istniejące formy wsparcia unijnego dla obszarów miejskich, tak aby uniknąć ich rozproszenia. Kluczowym narzędziem ma być portal internetowy „Miasta UE”, stanowiący pojedynczy punkt dostępu do informacji o działaniach, wydarzeniach, aktualizacjach polityk, możliwościach finansowania oraz inicjatywach na rzecz rozwoju obszarów miejskich.
- Inwestycje: komisja podkreśla, że Unia Europejska już obecnie zapewnia znaczące wsparcie dla miast i obszarów miejskich w ramach polityki spójności, jak również poprzez różne polityki sektorowe. Jednocześnie zapowiada dalsze wzmacnianie tego wsparcia. W proponowanym ambitnym, długoterminowym budżecie przewidziano m.in. możliwości finansowania rozwoju miast za pośrednictwem krajowych i regionalnych planów partnerstwa, Instrumentu UE, Europejskiego Funduszu Konkurencyjności, programu „Horyzont Europa” oraz programu „Globalny wymiar Europy”.
W agendzie wskazano także przyszłe możliwości dla miast, w tym zapowiedziane na początek 2026 r. wezwanie do podjęcia innowacyjnych działań w ramach europejskiej inicjatywy miejskiej. Zaplanowano również sporządzanie regularnego sprawozdania na temat stanu miast europejskich. Realizacja agendy UE na rzecz miast rozpoczyna się w obecnych ramach finansowych i będzie kontynuowana w następnym okresie programowania.
Więcej na ten temat: TUTAJ
