Rada miasta podjęła uchwałę w sprawie ustalenia opłat za korzystanie z cmentarzy komunalnych. Jako podstawę prawna wskazała art. 7 ust. 1 pkt 13, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 2025 poz. 1153, ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (DzU z 2021 poz. 679; dalej: ugk). Wprowadziła opłaty za miejsce pod grób murowany na 100 lat oraz za miejsce z przeznaczeniem pod grób ziemny na urnę na 20 lat oraz za przedłużenie okresu zachowania grobu ziemnego z przeznaczeniem na urnę o dalsze 20 lat.
Art. 4 ust. 1 pkt 2 ugk upoważnia organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do ustalania opłat za usługi komunalne i korzystanie z obiektów użyteczności publicznej, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Takim przepisem szczególnym jest ustawa z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (DzU z 2025 r. poz. 1590; dalej: uccz), która w art. 7 ust. 2 przewiduje podstawę do nakładania opłat związanych z pochowaniem zwłok. Ma ona zatem charakter lex specialis wobec ustawy o gospodarce komunalnej.
Cmentarze komunalne są obiektami użyteczności publicznej, jednak kompetencja rady gminy ogranicza się wyłącznie do ustalania opłat za usługi związane z korzystaniem z miejsca pochówku, a nie do wprowadzania dowolnych opłat związanych z administrowaniem cmentarzem. Przepisy art. 7 ust. 2 i 3 uccz określają zamknięty zakres opłat oraz wyłączają możliwość ich pobierania w odniesieniu do grobów murowanych przeznaczonych dla więcej niż jednej osoby oraz do chowania urn po upływie 20 lat. Niedopuszczalne jest zatem rozszerzające stosowanie art. 4 ust. 1 pkt 2 ugk w celu wprowadzania innych opłat.
Tymczasem rada wprowadziła opłaty za grób murowany (dwu- i trzymiejscowy) na 100 lat, za grób ziemny z urną na 20 lat oraz za przedłużenie okresu zachowania grobu ziemnego przeznaczonego na urnę o kolejne 20 lat, nie uwzględniając art. 7 ust. 3 uccz. Zgodnie z jego brzmieniem, po upływie 20 lat ponowne użycie grobu wymaga zgłoszenia zastrzeżenia i uiszczenia opłaty, przy czym zastrzeżenie wywołuje skutek na kolejne 20 lat. Przepisów tych nie stosuje się jednak do grobów murowanych przeznaczonych dla więcej niż jednej osoby ani do chowania urn zawierających szczątki ludzkie. Ustawodawca jednoznacznie przesądził, że w odniesieniu do grobów murowanych wielomiejscowych oraz grobów urnowych nie ma obowiązku przedłużania prawa do grobu po upływie określonego czasu oraz ponownego uiszczania opłat.
Mając powyższe na uwadze organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały w całości.
Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubuskiego z 18 lutego 2026 r., nr NK-I.4131.11.2026
