Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia regulaminu korzystania z toalety publicznej. Jako podstawę prawną wskazała art. 40 ust. 2 pkt 4 i art. 41 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 2025 r. poz.1153, ze zm.; dalej: usg). Znalazła się w nim informacja, że zarządca toalety nie ponosi odpowiedzialności: za rzeczy pozostawione w toalecie oraz za wypadki powstałe w trakcie korzystania z toalety.
Zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 4 usg, organy gminy mogą wydawać akt prawa miejscowego określający zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Upoważnienie to ma charakter ogólny, co oznacza, że rada gminy posiada szeroką, lecz nie nieograniczoną swobodę regulacyjną. Z uwagi na konstytucyjną zasadę praworządności uchwalane przepisy nie mogą wykraczać poza materię korzystania z obiektów użyteczności publicznej ani naruszać norm ustawowych lub przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że pojęcie zasad i trybu korzystania obejmuje ogólne reguły postępowania adresowane do osób przebywających na terenie tych obiektów lub korzystających z danych urządzeń. Regulacje przyjmowane na tej podstawie stanowią normy porządkowe, mające zapewnić prawidłowe i bezpieczne użytkowanie infrastruktury gminnej, jednak nie mogą ingerować w sfery praw i obowiązków wykraczające poza tę materię.
Zdaniem organu nadzoru, norma kompetencyjna wynikająca art. 40 ust. 2 pkt 4 usg nie upoważniała rady do stanowienia przepisów dotyczących odpowiedzialności cywilnej. W pojęciu zasad i trybu korzystania z obiektów użyteczności publicznej nie mieszczą się regulacje odnoszące się do odpowiedzialności odszkodowawczej osób korzystających z tych obiektów ani odpowiedzialności za wypadki mające miejsce na ich terenie. Akt prawa miejscowego, jako akt powszechnie obowiązujący, nie może ingerować w zakres odpowiedzialności stron stosunku prawnego. Materia ta może być regulowana wyłącznie w ustawie albo w czynności prawnej, takiej jak umowa. Kwestie odpowiedzialności deliktowej i kontraktowej normują przepisy kodeksu cywilnego. Wprowadzenie tego rodzaju postanowień do uchwały wydanej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 usg wykracza poza zakres upoważnienia.
Mając powyższe na uwadze organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały nieważność uchwały w zakresie omawianych postanowień.
Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody wielkopolskiego z 26 listopada 2025 r., nr NP-III.4131.1.249.2025.8
