Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie określenia zasad udzielania pomocy w formie zasiłku celowego osobom poszkodowanym w wyniku pożaru domu. Jako podstawę prawną wskazała art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 2025 r. poz. 1153, ze zm.; dalej: usg) i art. 40 ust. 1 i 3 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DzU z 2025 r. poz. 1214, ze zm.; dalej: ups). W uchwale ustanowiono zasady udzielania pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów związanych z usunięciem skutków zdarzenia losowego przeznaczone osobom poszkodowanym w wyniku pożaru. Wykonanie uchwały powierzono wójtowi.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 usg, rada gminy może podejmować uchwały wyłącznie w sprawach zastrzeżonych do jej kompetencji w przepisach szczególnych. Przepis ten ma charakter ogólny i nie stanowi samodzielnej podstawy prawotwórczej, co oznacza, że nie może być interpretowany jako źródło domniemania kompetencji. Potwierdza to art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a przepisy kompetencyjne podlegają wykładni ścisłej. Stosownie do art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego. Oznacza to, że rada gminy nie może ani wykraczać poza zakres delegacji, ani modyfikować czy powielać regulacji ustawowych, co w orzecznictwie sądów administracyjnych uznawane jest za naruszenie prawa.
W analizowanym przypadku art. 39, art. 40 oraz art. 106 ups kompleksowo regulują zasady przyznawania zasiłku celowego. Wynika z nich, że świadczenie to służy zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych, może być przyznane m.in. w związku ze zdarzeniem losowym, a jego następuje to każdorazowo w drodze decyzji administracyjnej. Ustawa nie przewiduje natomiast kompetencji rady gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego określających zasady udzielania tej formy pomocy. W konsekwencji uchwała regulująca tę materię ingeruje w sprawy unormowane ustawowo, w szczególności poprzez wprowadzenie dodatkowych warunków lub modyfikację przesłanek przyznawania świadczeń. Takie działanie oznacza przekroczenie kompetencji prawotwórczych rady gminy oraz naruszenie zasady legalizmu.
Mając powyższe na uwadze organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały w całości.
Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody opolskiego z 17 marca 2026 r., nr PN.III.4131.1.9.2026
