Rada miejska podjęła uchwałę w sprawie nadania statutów sołectwom. Jako odstawę prawną wskazała art. 35 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 2023 r. poz. 40, ze zm.; dalej: usg). W uchwale wskazała, że sołtys bierze udział w sesjach rady miejskiej oraz radny z sołectwa obligatoryjnie uczestniczy w posiedzeniu rady sołeckiej.
Jak zauważył organ nadzoru, postanowienie statutu nakładające na sołtysa obowiązek uczestnictwa w sesjach rady miejskiej narusza w sposób istotny art. 37a zd. pierwsze usg, zgodnie z którym przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej może uczestniczyć w pracach rady na zasadach określonych w statucie, bez prawa udziału w głosowaniu. Mając na uwadze przywołaną regulację stwierdzono, że sołtys posiada uprawnienie, a nie obowiązek uczestnictwa w sesjach rady.
Stanowisko organu nadzoru znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2023 r. (sygn. akt III OSK 6653/21), zgodnie z którym „wykładnia przepisu art. 37a usg prowadzi zaś do konkluzji, że przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej gminy może, ale nie musi uczestniczyć w pracach rady gminy. Ma on zatem w tym zakresie uprawnienie, a nie obowiązek, uczestniczenia w pracach rady gminy i to od woli przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej zależy, czy weźmie on udział w posiedzeniu rady gminy, czy też nie”.
W ocenie organu nadzoru, poza zakresem delegacji ustawowej zawartej art. 35 ust. 1 i ust. 3 usg znajdowało się również postanowienie dotyczące zobligowania sołtysa do uczestniczenia w radzie sołeckiej, ponieważ nie dotyczyło organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej, lecz regulowało materię związaną z organizowaniem pracy członków rady miejskiej. Obowiązki radnych zostały określone w przepisach art. 23 ust. 1 i 24 ust. 1 usg. Art. 35 ust. 3 usg nie zawiera zamkniętego katalogu obligatoryjnych elementów statutu jednostki pomocniczej, jednak w zestawieniu z art. 35 ust. 1 usg należy stwierdzić, że elementy te mają odnosić się wyłącznie do organizacji i zakresu działania sołectwa, a co za tym idzie – nie mogą jednocześnie wpływać na tryb pracy radnego poprzez nakładanie na niego dodatkowych obowiązków w statucie jednostki pomocniczej.
Mając powyższe na uwadze organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały w części dotyczących przywołanych postanowień.
Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody pomorskiego z 2 sierpnia 2024 r. nr PN-II.4131.48.2024.JB
