Mieszkanka (dalej również: skarżąca) zwróciła się do prezydenta miasta z żądaniem wskazania podstawy prawnej, która uzasadniałaby powiązanie braku zatrudnienia z długością stażu pracy jako przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W jej ocenie organ nie udzielił odpowiedzi w sposób satysfakcjonujący, co skłoniło ją do wniesienia ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając organowi bezczynność. W wydanym postanowieniu SKO stwierdziło, że prezydent nie pozostawał w bezczynności, ponieważ postępowanie administracyjne w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostało zakończone decyzją. Zdaniem kolegium, pytania kierowane przez skarżącą nie dotyczyły toczącego się postępowania, lecz stanowiły polemikę z prawomocnym rozstrzygnięciem.
Skarżąca złożyła kolejny wniosek – tym razem o wyjaśnienie treści – zarzucając m.in. niejasność co do podstawy faktycznej i prawnej odmowy przyznania świadczenia. SKO odmówiło jednak wyjaśnienia treści postanowienia, powołując się na brak wątpliwości co do jego osnowy oraz przekroczenie granic dopuszczalnego żądania w rozumieniu art. 113 § 2 kpa. Sprawa została skierowana do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Sąd skargę oddalił, uznając, że postanowienie SKO jest zgodne z prawem. Wskazał, że zgodnie z art. 113 § 2 kpa organ, który wydał decyzję, może – na żądanie organu egzekucyjnego lub strony – w drodze postanowienia wyjaśnić wątpliwości co do treści decyzji lub postanowienia. Jak podkreślono w orzecznictwie, w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu organ zobowiązany jest do ustalenia zakresu żądania strony i jego skonfrontowania z treścią rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienia się domaga. Celem takiej analizy jest ocena, czy decyzja (lub postanowienie) zawiera niejasności.
Sąd przypomniał również, że wyjaśnienie treści decyzji lub postanowienia nie może stanowić ani alternatywnego sposobu określania praw i obowiązków strony, ani prowadzić do ustaleń wykraczających poza treść rozstrzygnięcia. Instytucja ta nie może być traktowana jako forma wykładni, lecz wyłącznie jako sposób eliminacji ewentualnych niejednoznaczności sformułowań zawartych w osnowie aktu, które utrudniają jednoznaczne zrozumienie jego treści (por. wyrok NSA z 22 marca 2023 r., sygn. II OSK 272/22). Wyjaśnienie to musi dotyczyć wyłącznie treści rozstrzygnięcia w brzmieniu z chwili jego wydania, nie może prowadzić do ponownej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej decyzji. Niedopuszczalne jest również uzupełnianie bądź poprawianie treści decyzji lub postanowienia w trybie tego przepisu (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 935/13, CBOSA).
WSA zaakcentował również, że obowiązek udzielenia wyjaśnienia zachodzi wyłącznie w przypadku istnienia rzeczywistych, obiektywnych wątpliwości, odnoszących się do znaczenia zawiłych bądź niejednoznacznych sformułowań zawartych w osnowie aktu administracyjnego, a ewentualnie także w jego uzasadnieniu – ale tylko w zakresie niezbędnym do odkodowania treści sentencji (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Wa 553/17 oraz wyrok NSA z 5 maja 2016 r., sygn. I OSK 1892/14, CBOSA).
Na tle przedstawionych standardów wykładni art. 113 § 2 kpa sąd uznał, że postanowienie SKO było prawidłowe. Wniosek skarżącej o wyjaśnienie dotyczył postanowienia, w którym SKO stwierdziło, że prezydent miasta nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące podstawy prawnej przyjętego przez organ założenia, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od wykazania przez stronę związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki, w kontekście długości wcześniejszego zatrudnienia.
WSA wskazał, że SKO w zakwestionowanym postanowieniu jednoznacznie stwierdziło, że prezydent nie pozostawał w bezczynności ani nie dopuścił się przewlekłości, a ponaglenie nie dotyczyło toczącego się postępowania administracyjnego – to bowiem zostało zakończone decyzją, utrzymaną w mocy przez kolegium. Tym samym ponaglenie nie odnosiło się do sytuacji, w której organ zobowiązany byłby do wydania decyzji lub innego aktu albo dokonania czynności z zakresu administracji publicznej.
W ocenie sądu, wyjaśnienie treści takiego postanowienia było zbędne, co słusznie stwierdziło kolegium, odmawiając jego dokonania w zaskarżonym postanowieniu. Użyte w osnowie tego postanowienia sformułowania były jednoznaczne i jasno odzwierciedlały sens rozstrzygnięcia – zgodnie z art. 37 § 6 kpa organ stwierdził, że prezydent nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości w zakresie wskazanym w ponagleniu.
Wyrok WSA w Gdańsku z 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 13/25
