Weszła w życie ustawa upraszczająca proces budowlany i ograniczająca obciążenia administracyjne. Zmiany realizują kierunek deregulacyjny i odpowiadają na postulaty obywateli, przedsiębiorców oraz jednostek samorządu terytorialnego, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnej roli nadzoru budowlanego.
Celem nowelizacji jest uczytelnienie procedur, skrócenie czasu oczekiwania na rozstrzygnięcia oraz zwiększenie przewidywalności procesu inwestycyjnego. Większość przepisów obowiązuje od 7 stycznia 2026 r., a pozostałe terminy wejścia w życie określono w przepisach przejściowych.
Ustawa rozszerza zakres robót realizowanych na podstawie zgłoszenia zamiast pozwolenia na budowę. Dotyczy to m.in. wolnostojących przydomowych budowli ochronnych do 35 m², niewielkich budynków użyteczności publicznej do 200 m², kontenerów telekomunikacyjnych, boisk i kortów sportowych, a także wybranych tarasów naziemnych i przepustów. Część inwestycji m.in. małe baseny, oczka wodne, zbiorniki na deszczówkę czy niskie konstrukcje oporowe będzie mogła powstawać bez jakichkolwiek formalności.
Istotne ułatwienia przewidziano dla rolników. Budowa zbiorników na wody opadowe i roztopowe do 30 m³ na działkach siedliskowych nie będzie wymagała projektu ani pozwolenia, co ułatwi korzystanie z programów wsparcia oraz środków unijnych.
Nowe regulacje wspierają także rozwój odnawialnych źródeł energii. Montaż mikroinstalacji wiatrowych do 3 m wysokości oraz magazynów energii do 30 kWh możliwy będzie bez procedur budowlanych.
W zakresie nadzoru wprowadzono mechanizm tzw. „żółtej kartki”, który pozwala organowi nadzoru wezwać inwestora do usunięcia nieprawidłowości bez wstrzymywania robót i wszczynania postępowania. Rozszerzono również uproszczoną legalizację obiektów istniejących od co najmniej 10 lat, co ułatwi porządkowanie stanu prawnego starszych inwestycji.
Dodatkowo wydłużono możliwość korzystania z papierowego dziennika budowy do 31 grudnia 2031 r., a do tego samego terminu przesunięto obowiązek przejścia na elektroniczną książkę obiektu budowlanego. Zmiany te mają charakter systemowy i wzmacniają efektywność procesu inwestycyjnego w samorządach.
