Nowe rynki w Wadowicach i Nowym Sączu znów mają tętnić życiem. Odnowione parki w Oświęcimiu i Olkuszu stworzą warunki do odpoczynku. Zrewitalizowane biblioteki, zabytkowe kamienice oraz przestrzenie przeznaczone dla seniorów, młodzieży i osób z niepełnosprawnościami – tak w najbliższych latach zmienią się małopolskie miasta. Zarząd Województwa Małopolskiego wybrał 18 projektów, które otrzymają łącznie blisko 315 mln zł dofinansowania na odnowę miast. Fundusze unijne pozwolą poprawić jakość życia mieszkańców, przywrócić funkcje społeczne zdegradowanym przestrzeniom i tchnąć nową energię w centra miast.
– To będą zmiany, które mieszkańcy zobaczą i odczują na co dzień – od odnowionych rynków po miejsca spotkań i tereny zielone. Rewitalizacja to nie tylko lepsza przestrzeń do życia, ale także impuls dla lokalnej gospodarki. Ożywione centra miast przyciągają nowych ludzi, nowe usługi i nowe inicjatywy. Zależało nam na tym, by środki trafiły do różnych części Małopolski i realnie wspierały rozwój zarówno większych, jak i mniejszych miast regionu – mówi marszałek województwa Łukasz Smółka.
Zainteresowanie konkursem było bardzo duże. Samorządy i instytucje złożyły łącznie 27 wniosków opiewających na ponad 437 mln zł. Zapotrzebowanie przekroczyło więc dostępny budżet niemal o jedną trzecią. Po wieloetapowej, trwającej kilka miesięcy ocenie dofinansowanie trafiło do projektów, które najlepiej odpowiadały na lokalne problemy społeczne i potrzeby mieszkańców. Dodatkowo utworzono listę rezerwową, na której znalazło się siedem projektów oczekujących na ewentualne wsparcie finansowe. Ich łączna wartość to ponad 59 mln zł. W przypadku pojawienia się oszczędności lub dodatkowych środków również one będą miały szansę na realizację.
Miliony na zmianę miejskich przestrzeni
Rekordowe wsparcie w ramach konkursu trafi do Nowego Sącza. Ponad 56 mln zł pozwoli całkowicie zmienić Rynek Maślany – miejsce, które ma stać się nową, dynamiczną przestrzenią dla mieszkańców i kołem zamachowym rozwoju gospodarczego tej części miasta. Dawny budynek straży pożarnej z charakterystyczną wieżą zostanie przebudowany i zyska funkcje kulturalne, edukacyjne oraz społeczne. Sama wieża zostanie udostępniona mieszkańcom i turystom jako punkt widokowy.
Zmiany obejmą również samą przestrzeń rynku. Przebudowana zostanie płyta Rynku Maślanego, powstaną elementy małej architektury, wiaty handlowe oraz budynek tzw. stróżówki. Projekt przewiduje także modernizację infrastruktury drogowej, w tym ulicy Sobieskiego, oraz parkingów.
– Rynek Maślany w Nowym Sączu od lat czekał na zmiany. To miejsce ma ogromny potencjał. Liczę, że znów przyciągnie ludzi i biznes. Dodatkowo podziemny parking, który tam powstanie, nie tylko realnie odciąży centrum miasta, gdzie brakuje miejsc postojowych, ale równocześnie może pełnić funkcję schronu. Inwestujemy więc także w bezpieczeństwo mieszkańców – podkreśla wicemarszałek Witold Kozłowski.
Wśród największych projektów znalazła się również rozbudowa amfiteatru w Miechowie. Nowa scena ma stać się nowoczesnym miejscem organizacji wydarzeń kulturalnych i imprez masowych, a jednocześnie ważnym punktem na mapie miasta. Amfiteatr zyska zaplecze dla artystów, garderoby, kino – w tym kino plenerowe na dachu – oraz wspólną przestrzeń foyer. Ponad 31 mln zł dofinansowania pozwoli także na uporządkowanie przestrzeni wokół budynku. Uzupełnieniem inwestycji będzie parking nadziemny i podziemny, co zapewni sprawny dostęp podczas dużych wydarzeń.
Stare mury, nowe życie
W Brzesku dawna słodownia i spichlerz Browaru Okocim zmieniają się w Okocimskie Centrum Dziedzictwa im. J.E. Goetza. To jedna z największych inwestycji w regionie, która otrzymała ponad 40 mln zł unijnego dofinansowania. W planach jest połączenie historii z nowoczesnością. W zrewitalizowanych budynkach powstaną m.in. sala widowiskowa, muzeum browaru, przestrzenie warsztatowe, dom sąsiedzki dla seniorów, świetlica aktywizująca młodzież oraz sale wystawowe. Tereny zewnętrzne zostaną zagospodarowane jako parkowe strefy zielone, a nowoczesne przeszklenia i naturalne materiały wykończeniowe sprawią, że wnętrza będą przyjazne i funkcjonalne.
Drugie życie zyska zdegradowany budynek Starego Szpitala w Nowym Targu. Dzięki ponad 27 mln zł dofinansowania obiekt zostanie przekształcony w nowoczesną przestrzeń służącą mieszkańcom oraz studentom Akademii Nauk Stosowanych. Zachowa swój historyczny charakter, a jednocześnie zyska dwa nowe skrzydła wyposażone m.in. w specjalistyczne pracownie, przestrzenie edukacyjne i społeczne, zaplecze socjalne oraz pomieszczenia wyciszenia. Projekt łączy rewitalizację architektury z zielenią – zaplanowano nasadzenia ponad 150 drzew, retencję wód opadowych oraz zastosowanie antysmogowych elewacji.
W samym sercu rynku w Myślenicach zabytkowa Kamienica Obońskich, znana jako „Dom pod Matką Boską”, przechodzi gruntowną modernizację. Budynek, wzniesiony w XVIII wieku i wpisany do rejestru zabytków, po rewitalizacji stanie się miejscem spotkań mieszkańców oraz wydarzeń kulturalnych. W nowych wnętrzach będzie można organizować warsztaty, spotkania, wystawy oraz zajęcia edukacyjne dla dzieci i seniorów. Projekt zakłada poszanowanie klasycystycznej formy frontowej elewacji, a przestrzeń wokół wzbogacą nowe ławki, oświetlenie i elementy małej architektury.
W Nowym Targu nieużytkowana od lat kamienica przy ul. Rynek 4 przeobrazi się w nowoczesną bibliotekę miejską z czytelniami, mediateką i salą konferencyjną. Obiekt będzie w pełni dostępny dla osób z niepełnosprawnościami. Zrewitalizowane zostanie również jego otoczenie – powstaną miejsca do rekreacji, zadaszone pergole oraz scena plenerowa, które uczynią z tego miejsca centrum kultury i integracji mieszkańców.
Nowe płuca miast
Małopolskie miasta łapią oddech. Zamiast betonu i brukowej kostki coraz częściej stawiają na parki i zielone skwery. W odpowiedzi na zmiany klimatu i potrzeby mieszkańców sześć samorządów rozpoczyna rewitalizację terenów rekreacyjnych. Nie są to jednak kosmetyczne korekty, lecz duże projekty, które na nowo definiują rolę zieleni w przestrzeni miejskiej.
Największe środki w tej puli trafią do Oświęcimia, gdzie niemal 24 mln zł dofinansowania pozwoli na realizację drugiego etapu Parku Pokoju – rozległej przestrzeni między czterema ulicami, z parkami tematycznymi, tężnią solankową oraz siecią ścieżek pieszo-rowerowych. Powstaną tam m.in.: Park Muzyczny z przestrzenią do koncertów i wydarzeń, Park Naturalistyczny z placami zabaw i wybiegami dla psów, Park Sportowy z torami rowerowymi i siłownią plenerową oraz Park Bioróżnorodności z ogrodem deszczowym, stawem retencyjnym i budkami lęgowymi dla ptaków i owadów.
Proszowice otrzymały ponad 15 mln zł na projekt „Przestrzeń czasu wolnego”. Rewitalizacja Parku Miejskiego obejmie nowe ścieżki piesze, rowerowe i biegowe, łąki kwietne, tężnię, tor przeszkód, runtrack, skatepark, plac zabaw, siłownię oraz scenę plenerową. Dawna rzeźnia zostanie przekształcona w Centrum Integracji Społecznej „Rzeźnia CIS” z salą wielofunkcyjną, biurami i nowoczesnym zapleczem technicznym. Wokół powstaną miejsca postojowe, zieleń, altany oraz monitoring.
Wadowice czeka gruntowna przebudowa rynku. Powstaną tam rozbudowane strefy zieleni, wokół których pojawią się ławki i siedziska zachęcające do spacerów i odpoczynku. Zamontowane zostaną fontanny, zapewniające ochłodę w upalne dni. Istotnym elementem projektu będzie strefa edukacyjno-warsztatowa, umożliwiająca prowadzenie zajęć dla dzieci i dorosłych oraz prezentowanie ekspozycji związanych z historią, sztuką i lokalnym dziedzictwem.
W Gorlicach rewitalizacja obejmie nie tylko tereny zielone, ale także kluczowe ulice i place w centrum miasta. Pojawią się tam pergole, zielone dachy, scena plenerowa oraz nowe nasadzenia porządkujące przestrzeń wokół rynku i głównych ciągów pieszych. Sucha Beskidzka realizuje mniejsze, lecz bardzo potrzebne projekty – od ogrodu leśnego przy szkole, przez uporządkowanie terenów rekreacyjnych, po bezpieczne place zabaw dla najmłodszych. Z kolei w Olkuszu miejski park przejdzie kompleksową modernizację: zachowa historyczny układ alejek, a jednocześnie zyska nową małą architekturę, oświetlenie, strefy rekreacji, wybieg dla psów oraz rozwiązania proekologiczne, czyniące go przestrzenią przyjazną dla wszystkich pokoleń.
Miejsca, które łączą pokolenia
Małopolskie miasta zyskują nowe przestrzenie dla mieszkańców – miejsca spotkań, integracji i aktywności dla wszystkich pokoleń, w tym seniorów, dzieci i osób z niepełnosprawnościami. Dzięki środkom europejskim w regionie powstaną nowoczesne biblioteki, centra kultury, domy dziennego pobytu oraz zrewitalizowane przestrzenie publiczne, czyniąc miasta bardziej otwartymi i dostępniejszymi.
W Olkuszu Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna przejdzie kompleksową metamorfozę. Przebudowane wnętrza, nowoczesne instalacje, fotowoltaika oraz zielone tarasy stworzą przestrzeń nie tylko do nauki, ale także do spotkań i wypoczynku. Tarnów stawia na kreatywność i integrację – budynek Strażnicy przy kinie Sokół, dzięki ponad 17 mln zł dofinansowania, zmieni się w „Strefę dla mieszkańców”. Powstaną tam sale warsztatowe, pomieszczenia muzyczne i taneczne, wewnętrzny skatepark oraz kawiarnia społeczna.
W Nowym Targu 15 mln zł przeznaczono na „Chatkę” – centrum działań dla osób z niepełnosprawnościami. Dwadzieścia nowoczesnych sal edukacyjnych, pracownie artystyczne i terapeutyczne, winda oraz tarasy rekreacyjne przekształcą obiekt w miejsce realnie odpowiadające na potrzeby mieszkańców. Dąbrowa Tarnowska odnowi dawną kotłownię – w czterokondygnacyjnym budynku powstaną sale warsztatowe, kino studyjne, pracownie artystyczne oraz sala audytoryjna. Dąbrowski Dom Kultury stanie się nowoczesnym centrum kulturalno-społecznym, otwartym na wszystkich zainteresowanych nauką, twórczością i integracją.
W Suchej Beskidzkiej dawna drukarnia zostanie przekształcona w Dom Dziennego Pobytu Senior+, zapewniający seniorom bezpieczne, komfortowe i w pełni dostępne miejsce do terapii i aktywizacji społecznej. Z kolei w Miechowie, dzięki niespełna 2 mln zł wsparcia, powstanie Centrum Sztuki i Edukacji przy dworku „Zacisze”. Dawny dom mieszkalny zostanie przebudowany i nadbudowany, powstaną sale warsztatowe i wystawiennicze oraz komfortka na piętrze, która służyć będzie zarówno odwiedzającym kompleks dworku, jak i użytkownikom pobliskiego Parku Miejskiego.
na podst. inf. UMWM
