Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego fragment wsi. Jako podstawę prawną wskazano art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 2026 r. poz. 662 i poz. 912) oraz art. 3 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DzU z 2026 r. poz. 538, ze zm.; dalej: pzp). W uchwale określono zasady dotyczące kolorystyki elewacji budynków. Przewidywały one obowiązek stosowania kolorów w odcieniach bieli, żółci, szarości lub ich pochodnych, o niskim nasyceniu barw, odpowiadających systemowi NCS w przedziale od 0000 do 2020. Jednocześnie dopuszczono akcentowanie fragmentów elewacji trwałą okładziną oraz stosowanie elementów kontrastowych wynikających z potrzeb dekoracyjnych lub logo firmy.
Organ nadzoru uznał, że w tej części uchwała wykracza poza zakres ustaleń, które mogą być zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na podstawie art. 15 ust. 2 i 3 pzp. Zgodnie z art. 37a pzp, kwestie dotyczące sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych, urządzeń reklamowych i ogrodzeń, a także ich gabarytów, standardów jakościowych oraz materiałów, z których mogą być wykonane, powinny być regulowane w odrębnej uchwale rady gminy. Uchwała taka stanowi akt prawa miejscowego odrębny od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Można w niej określić zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, tablic reklamowych oraz urządzeń reklamowych, a także wprowadzić zakaz ich sytuowania, z wyjątkiem szyldów. W odniesieniu do szyldów rada może natomiast określić zasady i warunki ich sytuowania, gabaryty oraz liczbę szyldów, które podmiot prowadzący działalność może umieścić na danej nieruchomości.
Znaczenie ma również ustawowa definicja reklamy, tablicy reklamowej oraz szyldu. Reklamą jest upowszechnianie w jakiejkolwiek wizualnej formie informacji promującej osoby, przedsiębiorstwa, towary, usługi, przedsięwzięcia lub ruchy społeczne. Tablicą reklamową jest materialny nośnik przeznaczony lub służący ekspozycji reklamy, natomiast szyld to tablica reklamowa albo urządzenie reklamowe informujące o działalności prowadzonej na nieruchomości, na której się znajdują. Pojęcie reklamy ma więc szeroki zakres. Obejmuje nie tylko tradycyjne nośniki, takie jak billboardy, plakaty czy banery, lecz także inne wizualne formy przekazu, w tym logo lub nazwę firmy. Istotne jest to, że przekaz ma charakter promujący, czyli służy kształtowaniu wizerunku, zwiększaniu rozpoznawalności albo zachęcaniu do skorzystania z określonych towarów lub usług.
W tym kontekście organ nadzoru uznał, że fragment uchwały, który dopuszczał stosowanie na elewacji elementów kontrastowych wynikających z logo firmy, dotyczył materii reklamy lub szyldów. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z 18 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (sygn. akt II SA/Bk 860/20) wskazał, że samo logo albo nazwa firmy może stanowić wizualny przekaz informacji o przedsiębiorcy, a więc mieścić się w definicji reklamy. Dla uznania danego elementu za reklamę nie jest konieczne, aby poza logo lub nazwą firmy zawierał on dodatkową treść promocyjną. Wystarczy, że pełni funkcję wizualnego przekazu identyfikującego i promującego przedsiębiorcę.
Rada gminy nie jest zatem uprawniona do regulowania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego kwestii dotyczących stosowania na elewacjach elementów kontrastowych wynikających z logo firmy. Tego rodzaju ustalenia nie mieszczą się w zakresie elementów planu miejscowego określonych w art. 15 ust. 2 i 3 pzp.
Organ nadzoru zwrócił także uwagę, że po wejściu w życie ustawy krajobrazowej zmienił się sposób regulowania spraw dotyczących reklam, szyldów, obiektów małej architektury i ogrodzeń. Wcześniej takie ustalenia mogły być ujmowane w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 9 pzp. Przepis ten został jednak uchylony. Po tej zmianie wskazane kwestie powinny być regulowane w odrębnej uchwale podejmowanej na podstawie art. 37a pzp, a nie w planie miejscowym. Taka uchwała obowiązuje niezależnie od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W analizowanej sprawie nie miały zastosowania przepisy przejściowe, ponieważ procedura sporządzania planu została rozpoczęta już po wejściu w życie ustawy krajobrazowej. Skoro art. 15 ust. 3 pkt 9 pzp utracił moc, rada gminy nie miała podstaw prawnych do regulowania tych kwestii w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
W konsekwencji organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały w opisanym zakresie.
Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody mazowieckiego z 15 lipca 2026 r., nr WP-I.4131.177.2026
