Raport „Mieszkalnictwo w miastach. Potencjał lokalnych rynków mieszkaniowych oraz kierunki polityki mieszkaniowej” przedstawia zróżnicowaną sytuację lokalnych rynków oraz wskazuje kierunki działań, które powinny odpowiadać na potrzeby poszczególnych miast. W latach 2015–2024 ceny mieszkań w Polsce wzrosły o ponad 106 proc., natomiast koszty najmu zwiększyły się o ponad 66 proc. Wzrost cen nieruchomości należał do najwyższych w Unii Europejskiej i nie został w pełni zrównoważony przez wzrost wynagrodzeń. W rezultacie możliwości zakupu lub wynajęcia odpowiedniego mieszkania systematycznie się pogarszały. Problemem pozostaje również wysoki poziom przeludnienia mieszkań. Ograniczona dostępność lokali wpływa na decyzje dotyczące zmiany miejsca zamieszkania, podjęcia pracy oraz założenia rodziny. Dla miast oznacza to trudności z pozyskiwaniem i zatrzymywaniem pracowników, a w konsekwencji także ograniczenie możliwości dalszego rozwoju. Autorzy raportu zwracają uwagę, że nie można już mówić o jednym, jednolitym rynku mieszkaniowym w Polsce. W największych metropoliach i ich otoczeniu nadal powstaje wiele nowych inwestycji, a mieszkania znajdują nabywców. W miastach średnich i mniejszych coraz większą rolę odgrywa natomiast rynek wtórny, przy jednoczesnym osłabieniu rynku pierwotnego. Zmiany te są związane między innymi z procesami demograficznymi. W części miast spadek liczby mieszkańców może prowadzić do zwiększenia podaży lokali na rynku wtórnym oraz ograniczenia zapotrzebowania na nowe inwestycje. Wyzwaniem stanie się wówczas nie tylko budowa mieszkań, lecz także właściwe zarządzanie istniejącym zasobem.
Polityka mieszkaniowa powinna zatem obejmować modernizację budynków, rewitalizację osiedli, przeciwdziałanie powstawaniu pustostanów oraz dostosowywanie lokali do potrzeb starzejącego się społeczeństwa. Zakres podejmowanych działań powinien uwzględniać lokalną sytuację demograficzną, gospodarczą i przestrzenną. Z raportu wynika również, że skuteczna polityka mieszkaniowa wymaga współpracy samorządów, inwestorów i innych podmiotów uczestniczących w rozwoju lokalnych zasobów. Zapewnienie mieszkań dostępnych dla osób o różnym poziomie dochodów staje się jednym z podstawowych warunków utrzymania konkurencyjności miast oraz stabilnego rozwoju lokalnych rynków pracy.
Raport dostępny jest na stronie Związku Miast Polskich.
