W przyjętym dokumencie podkreślono, że choć w projektowanej podstawie programowej pojawiają się treści związane z historią lokalną, dziedzictwem kulturowym, tradycją czy środowiskiem przyrodniczym „małej ojczyzny”, to mają one charakter rozproszony. Brakuje spójnej struktury oraz gwarancji ich systematycznej realizacji. W ocenie Konwentu taki model nie sprzyja skutecznemu budowaniu postaw obywatelskich i więzi z miejscem zamieszkania.
Samorządowcy zwracają uwagę, że w obliczu współczesnych wyzwań społecznych i kulturowych, wzmacnianie tożsamości regionalnej ma kluczowe znaczenie dla rozwoju świadomego społeczeństwa. Jak podkreślono w stanowisku, to właśnie „mała ojczyzna” stanowi fundament tożsamości narodowej. Lepsze poznanie historii, kultury i tradycji regionu przekłada się na większe zaangażowanie obywatelskie oraz odpowiedzialność za dobro wspólne całego państwa.
Konwent przypomina, że problem braku systemowego podejścia do edukacji regionalnej nie jest nowy. W wielu województwach podejmowane są lokalne inicjatywy – projekty edukacyjne, zajęcia fakultatywne czy programy samorządowe. Przykładem jest województwo śląskie, gdzie w niektórych szkołach funkcjonują nieobowiązkowe zajęcia z edukacji regionalnej, cieszące się dużym zainteresowaniem uczniów i rodziców. Jednak ich lokalny charakter powoduje nierówny dostęp do tego typu edukacji w skali kraju.
W stanowisku wskazano również na wyniki badań, które pokazują niski poziom znajomości historii i dziedzictwa regionalnego wśród uczniów. To – zdaniem autorów dokumentu – jednoznacznie potwierdza potrzebę wprowadzenia rozwiązań systemowych.
Konwent podkreśla, że edukacja regionalna posiada duży potencjał rozwojowy. Może nie tylko przekazywać wiedzę o historii i kulturze regionu, ale także rozwijać kreatywność, wzmacniać świadomość obywatelską oraz integrować społeczności lokalne. Obecnie najczęściej realizowana jest jako element różnych przedmiotów lub w formie projektów międzyprzedmiotowych, rzadko jednak jako odrębny przedmiot.
W związku z tym samorządowcy apelują do Ministerstwa Edukacji Narodowej o wprowadzenie edukacji regionalnej jako obowiązkowych zajęć na każdym etapie kształcenia. Jednocześnie postulują, aby samorządy województw aktywnie uczestniczyły w tworzeniu programów nauczania, uwzględniających specyfikę historyczną i kulturową poszczególnych regionów.
W dokumencie zwrócono także uwagę na potrzebę opracowania podręczników i materiałów dydaktycznych na poziomie regionalnym, we współpracy z ekspertami, instytucjami kultury oraz środowiskami naukowymi. Takie rozwiązanie – zdaniem Konwentu – zapewni wysoką jakość nauczania oraz jego lepsze dopasowanie do lokalnych uwarunkowań.
Autorzy stanowiska podkreślają, że kompleksowe i systemowe wprowadzenie edukacji regionalnej przyniesie korzyści nie tylko regionom, ale całemu państwu. Wzmocni więzi społeczne, zwiększy odpowiedzialność obywatelską oraz pozwoli skuteczniej promować bogactwo i różnorodność kulturową Polski.
na podst. inf. ZWRP
