Za tym hasłem kryje się prawdziwa rewolucja. To, w jaki sposób samorządy wydają pieniądze na drogi, szkoły, szpitale, transport czy cyfryzację, może przesądzić o jakości życia mieszkańców i tempie rozwoju gmin.
Od najtańszej oferty do realnych potrzeb
Tradycyjne zamówienia publiczne często sprowadzają się do wyboru najtańszej oferty. Problem w tym, że taka logika zamyka drogę do rozwoju innowacji. Zamówienia na innowacje zmieniają to podejście: zamiast sztywno określać produkt, instytucja definiuje potrzebę, np. poprawę jakości powietrza w szkołach czy zmniejszenie zużycia energii w budynkach publicznych. Odpowiedzią na nią są pomysły firm, startupów i jednostek badawczych.
PCP – inwestycja w badania i rozwój
Szczególną formą są zamówienia przedkomercyjne (Pre-Commercial Procurement - PCP). W tym modelu instytucja nie kupuje gotowego produktu, ale inwestuje w proces jego tworzenia od badań, przez prototypy i demonstratory aż po testy w realnych warunkach.
Dzięki PCP:
- instytucja publiczna może sprawdzić różne rozwiązania zanim wybierze najlepsze,
- rynek zyskuje szansę na rozwój nowych technologii i ich komercjalizację,
- mniejsze firmy i startupy mogą konkurować innowacyjnością, a nie tylko ceną.
To podejście, które wymaga odwagi, bo zakłada, że zamawiający i wykonawcy uczą się wspólnie, często w warunkach niepewności, cechujących badania i rozwój. Ale w zamian daje szansę na rozwiązania dokładnie dopasowane do potrzeb lokalnych społeczności.
NCBR – centrum innowacyjnych zamówień
W Polsce liderem w stosowaniu PCP jest Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR), które od 18 lat łączy światy nauki i biznesu, wspierając naukowców i przedsiębiorców w tworzeniu polskich innowacji. To tutaj, dzięki wykorzystaniu środków z Funduszy Europejskich, rozwijane są projekty w tej formule, a jednocześnie prowadzone są działania edukacyjne i wsparcie dla instytucji publicznych stawiających pierwsze kroki w tym nowym podejściu.
O PCP najlepiej opowiadają przykłady. Każdy z nich zaczynał się od potrzeby publicznej instytucji, a kończył na rozwiązaniach, które służą mieszkańcom:
• Ciepłownia przyszłości - projekt modernizacji systemu ciepłowniczego w oparciu o ponad 80% OZE. Dzięki zamówieniu PCP, 7 firm mogło przedstawić i przetestować swoje koncepcje. Efekt? Rozwiązania, które mogą stać się wzorem dla wielu polskich miast.
• Wentylacja dla szkół i domów - gdy temat jakości powietrza i smogu stał się szczególnie ważny, NCBR wsparło prace nad systemami wentylacji, które nie tylko poprawiają zdrowie uczniów, ale też są energooszczędne.
• Magazynowanie energii – projekt, który pokazuje, jak PCP może wspierać transformację energetyczną i zwiększać bezpieczeństwo energetyczne kraju.
Powyższe projekty były realizowane dzięki środkom z Funduszy Europejskich – Programu Inteligentny Rozwój.
Korzyści dla samorządów i mieszkańców
Innowacyjne zamówienia publiczne, szczególnie w formule PCP, to sposób, aby administracja publiczna nie tylko konsumowała technologie, ale współtworzyła je razem z biznesem i nauką. Polska może stać się krajem, w którym zamówienia publiczne nie tylko zaspokajają potrzeby dnia codziennego, ale też otwierają drzwi do przyszłości. A to przyszłość, w której każdy mieszkaniec ma szansę żyć wygodniej, bezpieczniej i bardziej ekologicznie.
Więcej dowiesz się na: www.gov.pl/web/ncbr
Projekt niekonkurencyjny pt.: „Innowacyjne Zamówienia Publiczne” jest finansowany ze środków europejskich w ramach działania 2.13 programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki na lata 2021-2027.
Autorki:
Agata Rakowska – dyrektor Działu Rozwoju Innowacyjnych Metod Zarządzania Programami, NCBR
Magdalena Kuć – ekspert operacyjny, dział DRIM - NCBR
