To początek wspólnych działań realizowanych w ramach projektu „Let’s live together – research and development of a service for the implementation of cohousing development in Poland” (COHO). Jego celem jest opracowanie, przetestowanie i przygotowanie do wdrożenia modelu cohousingu w Polsce – na przykładzie Gdyni jako miasta rozwijającego rozwiązania wspierające mieszkańców na różnych etapach życia.
Miasto podkreśla, że od lat poszukuje nowych form rozwoju mieszkalnictwa, które odpowiadałyby na coraz bardziej zróżnicowane potrzeby mieszkańców. Obok budownictwa komunalnego, TBS-ów czy społecznych agencji najmu, w przestrzeni miejskiej polityki mieszkaniowej pojawia się teraz także cohousing.
Jak zaznaczał wiceprezydent Gdyni Tomasz Augustyniak, samorząd od wielu lat rozwija system wsparcia społecznego i szuka możliwości jego dalszego poszerzania. W tym kontekście cohousing ma być nie tylko odpowiedzią na wyzwania społeczne, ale również sposobem na bardziej efektywne wykorzystanie dostępnych zasobów. – Wraz ze starzeniem się społeczeństwa rośnie liczba osób potrzebujących wsparcia, a jednocześnie środki przeznaczane na ten cel pozostają ograniczone. To sprawia, że samorządy muszą szukać rozwiązań, które pozwolą skutecznie odpowiadać na potrzeby mieszkańców, jednocześnie racjonalnie gospodarując dostępnymi zasobami – mówił Augustyniak.
Idea cohousingu opiera się na tworzeniu przestrzeni sprzyjających relacjom społecznym i wzajemnemu wsparciu mieszkańców. Punktem wyjścia dla projektu była sytuacja osób starszych, jednak – jak wskazują autorzy przedsięwzięcia – przeprowadzone diagnozy pokazały, że problem samotności dotyczy dziś znacznie szerszej grupy społecznej.
– Projekt wyrasta z potrzeby tworzenia przestrzeni sprzyjających budowaniu relacji międzyludzkich. Jednym z wyzwań, na które ma odpowiadać cohousing, jest narastające zjawisko samotności. Początkowo inicjatywa koncentrowała się na osobach starszych, jednak przeprowadzone analizy pokazały, że problem dotyczy znacznie szerszej grupy. Coraz więcej osób prowadzi jednoosobowe gospodarstwa domowe, a tym samym rośnie potrzeba poszukiwania nowych form wspólnotowego życia – wyjaśniała Marta Trakul-Masłowska, prezeska Fundacji NaMiejscu.
Jak podkreślała, sam termin „cohousing” nadal nie ma jednej, powszechnie przyjętej definicji, dlatego jednym z założeń projektu będzie także wypracowanie wspólnego rozumienia tego modelu.
Podpisane porozumienie pomiędzy samorządem a fundacją obejmuje realizację działań diagnostycznych i wdrożeniowych. Partnerzy zapowiadają praktyczne podejście do projektu oraz koncentrację na rozwiązaniach, które będą mogły zostać realnie zastosowane w miejskich warunkach. Pierwszy etap prac obejmie badania i analizę istniejących modeli cohousingu funkcjonujących w Polsce oraz rozpoznanie potrzeb mieszkańców.
– W ramach projektu zaplanowano około 40 wywiadów pogłębionych, z których część zostanie przeprowadzona w Gdyni. Kolejne działania obejmą wizytę studyjną w Szwajcarii, gdzie zespół zapozna się z działającymi rozwiązaniami, następnie prace nad aspektami architektonicznymi oraz etap testowania i wdrożenia – tłumaczyła prof. UW dr hab. Anna Nicińska, członkini zespołu prowadzącego projekt.
Przewidziano także badania jakościowe z udziałem mieszkańców, ekspertów i przedstawicieli samorządu, warsztaty dotyczące współprojektowania rozwiązań architektonicznych dla cohousingów senioralnych, a także przygotowanie opracowań, webinarów i ekspertyz dla miasta. Projekt zakłada również opracowanie rekomendacji dotyczących nowych form zabudowy oraz wykorzystanie wiedzy specjalistów zaangażowanych w jego realizację.
– Zależy nam, by już na etapie diagnozy dobrze rozpoznać, jakie są realne potrzeby mieszkańców i które rozwiązania mają szansę sprawdzić się w lokalnych warunkach. Cohousing traktujemy jako model, który może uzupełnić istniejący system wsparcia i stworzyć nowe możliwości budowania codziennych relacji oraz wzajemnej pomocy – powiedział Maciej Kochanowski, dyrektor Laboratorium Innowacji Społecznych.
Zgodnie z podpisanym porozumieniem Gdynia będzie aktywnie uczestniczyć w kolejnych etapach projektu. Do zadań miasta należeć będzie m.in. włączenie mieszkańców w badania jakościowe, identyfikacja przyszłych użytkowników cohousingu, ekspertów rynku mieszkaniowego oraz przedstawicieli samorządu, którzy wezmą udział w wywiadach pogłębionych. Samorząd zaangażuje się również w proces współprojektowania i testowania pilotażowego modelu.
– Istotnym elementem będzie również udział miasta w wymianie doświadczeń z partnerami ze Szwajcarii, obejmującej webinary, analizy oraz spotkania eksperckie – wyjaśnia Barbara Marchwicka, koordynatorka ds. projektów strategicznych Działu UrbanLab LIS.
Projekt finansowany jest ze środków Szwajcarskiej Pomocy Finansowej wspierającej zmniejszanie różnic gospodarczych i społecznych w Unii Europejskiej oraz z budżetu państwa za pośrednictwem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy – Badania Naukowe i Innowacje, Badania Stosowane.
na podst. inf. UM Gdynia
