O najważniejszych wyzwaniach stojących przed tymi samorządami będą rozmawiać uczestnicy Forum Gmin Wiejskich – ścieżki XXIV Samorządowego Forum Kapitału i Finansów, której partnerem merytorycznym jest Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej.
Ile kosztuje państwo blisko mieszkańca?
Jednym z głównych tematów Forum Gmin Wiejskich będzie stabilność budżetów gmin wiejskich. Rozproszona zabudowa, duże odległości między miejscowościami i mniejsza liczba mieszkańców sprawiają, że świadczenie usług publicznych bywa droższe niż na terenach silnie zurbanizowanych.
Czy obecny system dochodów jednostek samorządu terytorialnego uwzględnia te różnice? Jak finansować oświatę, transport i usługi społeczne, które należą do największych obciążeń lokalnych budżetów?
Dyskusja obejmie również inwestycje drogowe oraz wodno-kanalizacyjne. Są one konieczne dla poprawy warunków życia i rozwoju gospodarczego, ale ich samodzielne finansowanie często przekracza możliwości pojedynczej gminy.
Uczestnicy porozmawiają także o nowych dochodach własnych, reformie mechanizmów wyrównawczych i postulatach Związku Gmin Wiejskich RP dotyczących zmian w finansach samorządowych. Ważnym wątkiem będzie przyszłość funduszy europejskich po 2027 roku i ich rola w wyrównywaniu szans rozwojowych.
Wieś a transformacja energetyczna
Obszary wiejskie są miejscem realizacji wielu inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii. Powstają tam farmy fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe, biogazownie i nowe elementy infrastruktury energetycznej.
Transformacja przynosi jednak pytania o podział kosztów i korzyści. Jak zagwarantować, aby gminy oraz ich mieszkańcy rzeczywiście korzystali z inwestycji powstających na ich terenie? Które technologie najlepiej odpowiadają potrzebom i specyfice obszarów wiejskich?
W trakcie Forum omówione zostaną również konflikty społeczne związane z lokalizacją inwestycji i sposoby budowania lokalnej akceptacji. Osobnym problemem pozostaje stan sieci elektroenergetycznych, który coraz częściej ogranicza możliwość realizacji nowych projektów.
Debata będzie okazją do rozmowy o zmianach prawnych i finansowych, dzięki którym samorządy mogłyby odgrywać bardziej aktywną rolę w transformacji energetycznej.
W programie Forum Gmin Wiejskich m.in.:
Stabilność budżetów gmin wiejskich. Ile kosztuje państwo blisko mieszkańca?
• Czy system dochodów JST uwzględnia realne koszty świadczenia usług na obszarach wiejskich
• Oświata, transport i usługi społeczne jako największe obciążenia budżetów gmin
• Infrastruktura wodno-kanalizacyjna i drogowa – inwestycje konieczne, ale trudne do samodzielnego finansowania
• Nowe dochody własne gmin wiejskich i reforma mechanizmów wyrównawczych - postulaty Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zmian w finansach JST
• Fundusze europejskie po 2027 r. jako narzędzie wyrównywania szans, a nie tylko finansowania inwestycji
Wieś jako zaplecze transformacji energetycznej. Kto ponosi koszty, kto korzysta?
• Jak zapewnić gminom i mieszkańcom realny udział w korzyściach z OZE
• Biogazownie, wiatraki i fotowoltaika – które inwestycje najlepiej pasują do obszarów wiejskich
• Konflikty społeczne i mechanizmy lokalnej akceptacji inwestycji
• Sieci elektroenergetyczne jako bariera rozwoju OZE
• Zmiany prawne i finansowe potrzebne samorządom
Jakość życia na wsi: jakie usługi zatrzymują mieszkańców?
• Dostępność transportu, edukacji, zdrowia i opieki jako warunek pozostania na wsi
• Mieszkalnictwo i lokalny rynek pracy jako odpowiedź na odpływ młodych
• Starzenie się mieszkańców i nowe modele usług społecznych
• Cyfryzacja usług publicznych bez pogłębiania wykluczenia cyfrowego
• Rola państwa i samorządów w budowaniu atrakcyjności obszarów wiejskich - postulaty Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej
Jakie usługi zatrzymują mieszkańców?
Trzecim obszarem Forum Gmin Wiejskich będzie jakość życia na wsi. Dostępność transportu, edukacji, ochrony zdrowia i opieki wpływa na codzienne funkcjonowanie mieszkańców oraz ich decyzje dotyczące pozostania w gminie.
Szczególnie ważna jest sytuacja ludzi młodych. Brak mieszkań, ograniczone możliwości zatrudnienia i trudności komunikacyjne mogą przyspieszać odpływ do większych miast. Dlatego w programie znalazły się zagadnienia związane z mieszkalnictwem, lokalnym rynkiem pracy oraz rozwojem usług publicznych.
Uczestnicy porozmawiają także o starzeniu się społeczności i potrzebie tworzenia nowych modeli opieki. Ważnym tematem będzie cyfryzacja usług publicznych, która powinna ułatwiać kontakt z administracją, ale nie może prowadzić do pogłębiania wykluczenia osób starszych lub pozbawionych dostępu do odpowiedniej infrastruktury.
Forum Gmin Wiejskich jest skierowane do wójtów, burmistrzów, skarbników, sekretarzy, radnych oraz osób odpowiedzialnych za rozwój lokalny. Będzie przestrzenią rozmowy o stabilnych finansach, sprawiedliwym udziale w transformacji energetycznej i usługach, dzięki którym obszary wiejskie mogą pozostać atrakcyjnym miejscem do życia i pracy.
Szczegóły i rejestracja: www.samorzadoweforum.pl
