Burmistrz zwrócił się do RIO o zajęcie stanowiska w sprawie możliwości zabezpieczenia w budżecie gminy środków oraz ich dalszego wykorzystania na zaprojektowanie i realizację inwestycji polegającej na budowie sieci gazowej na terenie miasta. Działanie ma na celu zabezpieczenie interesów mieszkańców, a zarazem wynika z faktu, że jedyny przedsiębiorca dostarczający paliwo gazowe na obszarze gminy nie uwzględnia w swoich planach inwestycyjnych zamierzeń rozwojowych miasta.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 2025 r. poz. 1153, ze zm.) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy i obejmuje m.in. sprawy zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i gaz. Uszczegółowieniem tych zadań jest art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (DzU z 2026 r. poz. 43; dalej: pe), zgodnie z którym do zadań własnych gminy należy w szczególności planowanie i organizacja zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe, planowanie i finansowanie oświetlenia miejsc publicznych oraz podejmowanie działań służących racjonalizacji zużycia energii. Zadania te realizowane są zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub ze strategią rozwoju gminy oraz programami ochrony powietrza.
Ponadto, zgodnie z art. 19 pe, organy gminy przygotowują założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, natomiast na podstawie art. 20 pe rada gminy może uchwalić plan zaopatrzenia w te media w sytuacji, gdy plany przedsiębiorstw energetycznych nie zapewniają realizacji przyjętych założeń. W celu realizacji takiego planu gmina może zawierać umowy z przedsiębiorstwami energetycznymi.
Zdaniem RIO, z przytoczonych regulacji wynika, że zadania gminy w zakresie energii cieplnej i paliw gazowych mają przede wszystkim charakter planistyczno-organizacyjny. Nie można jednak wykluczyć, że wydatki na budowę sieci gazowej mogą zostać uznane za zgodne z art. 44 ust. 3 pkt 1 oraz art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DzU z 2025 r. poz. 1483, ze zm.), o ile zostaną poniesione w sposób celowy i oszczędny. Stąd władze gminy powinny przeanalizować możliwość realizacji zadania zaopatrzenia mieszkańców w paliwo gazowe w jednej z form przewidzianych w ustawie z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (DzU z 2021 r. poz. 679, ze zm.), uwzględniając uwarunkowania prawne działalności w zakresie przesyłu i sprzedaży paliw oraz skutki ewentualnego przyłączenia sieci do przedsiębiorstwa energetycznego.
Wyjaśnienia Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy z 9 lutego 2026 r., nr RIO-NR.K-432-5/2026
