Prezydent miasta zwrócił się do regionalnej izby obrachunkowej o wyjaśnienie, czy gmina może w 2026 r. udzielać dotacji na wymianę źródeł ciepła na kotły gazowe, w świetle Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 oraz wynikającego z niej ograniczenia finansowania urządzeń wykorzystujących paliwa kopalne?
Z art. 35 ust. 1 dyrektywy z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków wynika, że termin pełnego dostosowania prawa krajowego upływa 29 maja 2026 r. Dyrektywa przewiduje jednocześnie, że państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do jej wykonania już od 1 stycznia 2025 r. Jednak do tej pory takie przepisy nie zostały uchwalone.
Z art. 17 ust. 15 dyrektywy wynika, że od 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie nie powinny udzielać zachęt finansowych do instalacji indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi, z wyjątkiem kotłów wybranych do inwestycji przed 2025 r. Jednocześnie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające przyjąć, że przepis ten wywołuje skutek bezpośredni. W konsekwencji, mając na uwadze, że wskazana regulacja nie została jeszcze wdrożona do krajowego porządku prawnego, należy uznać, że możliwe jest udzielanie dotacji na wymianę źródeł ciepła na kotły gazowe.
Ponadto z dyrektyw wynika możliwość dalszego udzielania zachęt finansowych w odniesieniu do instalacji hybrydowych systemów ogrzewania o znacznym udziale energii ze źródeł odnawialnych, takich jak połączenie kotła z instalacją solarną termiczną albo pompą ciepła. Dyrektywa nie wprowadza zatem definitywnego zakazu udzielania ze środków publicznych wsparcia na instalowanie kotłów zasilanych paliwami kopalnymi. Skoro dopuszcza funkcjonowanie takich kotłów jako elementu systemów hybrydowych, współpracujących z systemami opartymi na energii pochodzącej z pomp ciepła lub energii słonecznej, zasadne jest rozważenie dotacji na taki cel.
Mając to na względzie, podstawą udzielenia dotacji na wymianę omawianych źródeł ciepła mogą być dotychczasowe przepisy. Jednocześnie, z uwzględnieniem pkt 14 preambuły Dyrektywy 2024/1275, odrębnej analizy wymaga możliwość dotowania hybrydowych systemów ogrzewania.
Wyjaśnienia Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z 18 marca 2026 r., nr WA.5210.21.2026
