30-lecie JST

Będąc wewnątrz społeczności lokalnych

Działalność samorządu związana jest ze strukturą państwa. Zależność w tym zakresie jest następująca, tym silniejsze będzie państwo, im silniejszy i bardziej samodzielny będzie samorząd.

Mija 30 lat od reaktywacji samorządu terytorialnego w Polsce. 30 lat to dosyć długi przedział czasu pozwalający na analizy i refleksje, które łączą przeszłość z teraźniejszością i stanowią przesłankę dla przyszłości. Ten rok jubileuszowy zbiegł się w czasie z trudnym doświadczeniem, jakim jest towarzysząca naszej codzienności epidemia. Nowe okoliczności, związane z aktualnymi wydarzeniami, rodzą nowe wyzwania i obligują do konkretnych działań i decyzji. Przedstawiciele samorządu lokalnego, będąc najbliżej, a nawet więcej - będąc wewnątrz swych społeczności lokalnych - z odpowiedzialnością i determinacją realizują zadania, które wynikają z ich obowiązków w tym trudnym czasie.

Doświadczenia płynące z 30-lecia, jak i bieżące wydarzenia zmuszają do spojrzenia w samorządową przyszłość. Wspólnoty lokalne w ciągu trzech dekad sprawdziły się jako – najogólniej rzecz ujmując – forma organizacji i aktywizacji mieszkańców. Patrząc w przyszłość można przyjąć założenie, że przed samorządem niewątpliwie pojawiać się będą nowe zadania, wyzwania, ale także i perspektywy. Dotychczasowe doświadczenie pokazuje, że rola samorządu lokalnego  w odniesieniu do lokalnych społeczności powinna wzrastać. Samorząd przyszłości będzie tym bardziej skuteczny, im bardziej będzie się zwiększać zakres jego uprawnień. Można powiedzieć, że im więcej mocy decyzyjnej, tym więcej inicjatyw, a więc tym bardziej dynamiczny rozwój regionów i przy tym kraju.

Samorząd przyszłości to także konieczność szerszego otwarcia się na społeczne i środowiskowe inicjatywy. Siłą samorządu przyszłości powinna być dalsza aktywizacja jednostek pomocniczych, a więc wzmocnienie roli dzielnic i sołectw, a także dalszy rozwój współpracy z organizacjami pozarządowymi, zawodowymi i zrzeszeniami przedsiębiorców. Już teraz zarówno jednostki pomocnicze, jak i zrzeszenia regionalne stanowią naturalne zaplecze dla kadr samorządowych. Samorząd przyszłości to bowiem nie tylko samorząd terytorialny, ale szeroko rozumiana samorządność, która obejmuje samorząd gospodarczy, młodzieżowy czy zawodowy.

Działalność samorządu związana jest ze strukturą państwa. Zależność w tym zakresie jest następująca, tym silniejsze będzie państwo, im silniejszy i bardziej samodzielny będzie samorząd. Z myślą o konstruktywnym działaniu różnych szczebli władzy, powinny zostać stworzone ustrojowe podstawy do jak najszerszego udziału przedstawicieli samorządów lokalnych w konsultacjach i decyzjach instytucji centralnych.

Wielce istotna jest też wymiana doświadczeń w wymiarze międzynarodowym. Dlatego też wskazane jest zwiększenie roli polskich samorządów w ramach współpracy Rady Regionów Unii Europejskiej. Niezbędna jest również dwustronna wymiana doświadczeń między współpracującymi w formule międzynarodowej samorządami.

Otwartość na konsultacje, dialog, inicjatywy angażujące jak najszersze rzesze społeczności lokalnych, to podstawa wypracowywania racjonalnych zasad współdziałania i ustawodawstwa. To kierunek umożliwiający budowę racjonalnych fundamentów, które będą odpowiedzią na oczekiwania społeczne oraz potrzeby regionu i kraju.

* Grzegorz Świetlik, Przewodniczący honorowy, Stowarzyszenie Gmin Regionu Południowo-Zachodniego Mazowsza