Dobrostan pozostaje jednym z najsłabszych punktów polskiej szkoły. W badaniu PISA 2025 polscy piętnastolatkowie deklarowali jeden z najniższych w Unii Europejskiej poziomów zadowolenia z życia. Wynik jest wprawdzie lepszy niż w badaniu z 2022 roku, ale nadal wyraźnie odstaje od większości państw uczestniczących w badaniu. Chłopcy oceniali swoją satysfakcję z życia wyżej niż dziewczęta.
Niepokojąco wyglądają również odpowiedzi dotyczące stosunku do szkoły i uczenia się. Choć 74 proc. polskich uczniów deklaruje, że interesuje ich wiele różnych rzeczy, tylko 59 proc. twierdzi, że lubi uczyć się nowych rzeczy. Dla porównania średnia dla Unii Europejskiej wynosi 67 proc., a dla krajów OECD – 69 proc.
Polska znalazła się także na końcu zestawienia dotyczącego wytrwałości uczniów. Tylko połowa piętnastolatków deklaruje, że wkłada dodatkowy wysiłek, kiedy zadanie staje się trudne, a 44 proc. pracuje nad nim aż do ukończenia. W obu przypadkach wyniki są niższe od średnich unijnych i OECD.
Problemem pozostaje także słabe poczucie związku ze szkołą. Jedynie 64 proc. polskich piętnastolatków deklaruje, że czuje się częścią swojej szkoły. Średnia dla Unii Europejskiej to 75 proc., a dla OECD 76 proc.
W tym obszarze widać jednak poprawę w porównaniu z dwoma poprzednimi badaniami PISA. Co ciekawe, silniejsze poczucie przynależności deklarują chłopcy oraz uczniowie techników niż uczniowie liceów.
Jeszcze bardziej krytycznie młodzi ludzie oceniają praktyczny wymiar edukacji. Aż 63 proc. polskich piętnastolatków uważa, że szkoła niewiele zrobiła, aby przygotować ich do dorosłego życia. W Unii Europejskiej takiej odpowiedzi udzieliło 52 proc. uczniów, a średnia OECD wyniosła 49 proc.
Ponadto 38 proc. badanych w Polsce zgodziło się ze stwierdzeniem, że szkoła okazała się stratą czasu. To znacznie więcej niż średnio w UE – 26 proc. – i OECD – 24 proc.
Na tle innych państw Polska wyróżnia się także wysoką absencją. 31 proc. uczniów przyznało, że w ciągu dwóch tygodni przed badaniem opuściło co najmniej jeden dzień szkoły, a 45 proc. – co najmniej jedną lekcję. Aż 61 proc. zadeklarowało co najmniej jedno spóźnienie.
Wyniki są wyraźnie wyższe niż średnia w UE i OECD i pozostają na podobnym poziomie jak w PISA 2022.
Obraz polskiej szkoły nie jest jednak jednoznaczny. Polscy piętnastolatkowie nadal bardzo dobrze wypadają pod względem wiedzy i umiejętności.
W rozumowaniu w naukach przyrodniczych osiągnęli średnio 495 punktów przy średniej unijnej wynoszącej 476 punktów. Lepsze wyniki w UE uzyskali jedynie uczniowie z Estonii i Finlandii.
W matematyce średni wynik Polski wyniósł 484 punkty, wobec 460 punktów w UE, a w rozumieniu czytanego tekstu – 482 punkty przy unijnej średniej 451 punktów.
Nie oznacza to jednak, że sytuacja się poprawia. Wyniki polskich uczniów są zbliżone do tych z 2022 roku i nie odrobiły wcześniejszego spadku. Jednocześnie na świecie pogłębia się trend obniżania poziomu umiejętności, zwłaszcza w matematyce i czytaniu.
Za dobrymi wynikami średnimi kryją się duże różnice między uczniami. W Polsce poniżej drugiego poziomu PISA, uznawanego za minimum potrzebne do sprawnego funkcjonowania w społeczeństwie, znalazło się 20 proc. uczniów w naukach przyrodniczych, 26 proc. w matematyce i 24 proc. w czytaniu.
Szczególnie trudna sytuacja dotyczy szkół branżowych. Niski poziom umiejętności osiąga tam 59 proc. uczniów w naukach przyrodniczych, 71 proc. w matematyce i 68 proc. w czytaniu. Najlepsze wyniki uzyskują uczniowie liceów, a następnie techników.
PISA 2025 zwraca również uwagę na sposób korzystania z technologii. Aż 75 proc. polskich piętnastolatków deklaruje, że urządzenia cyfrowe rozpraszają ich podczas lekcji. W UE odsetek ten wynosi 59 proc., a w OECD 60 proc.
62 proc. uczniów odczuwa potrzebę pozostawania online i odpowiadania na wiadomości podczas zajęć. Jednocześnie częstszy przymus bycia online wiąże się z niższymi wynikami we wszystkich badanych dziedzinach.
Polscy uczniowie stosunkowo chętnie sięgają za to po sztuczną inteligencję. 55 proc. deklaruje korzystanie z chatbotów AI do nauki co najmniej raz w tygodniu. Średnia dla UE wynosi 45 proc., a OECD – 46 proc.
W PISA 2025 uczestniczyło ponad 760 tys. uczniów z 91 krajów i regionów. Polskę reprezentowało 7103 piętnastolatków z 217 szkół. Badanie przeprowadzono między 3 marca a 25 kwietnia 2025 roku.
