Wskaźniki finansowe dotyczące roku 2024 nie są jednoznaczne i nastręczają trudności w interpretacji. Ogólna wielkość dochodów budżetowych wyraźnie wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim we wszystkich kategoriach samorządów, a w przypadku powiatów i województw dochody te były najwyższe od początku poprzedniej kadencji władz samorządowych. Co więcej, po raz pierwszy od kilku lat dynamika wzrostu dochodów przewyższyła tempo wzrostu PKB oraz przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce! Może to świadczyć o pewnym odbudowywaniu się stabilności finansowej.
Podobnie pozytywną zmianą odznaczyły się dochody własne. Pamiętając decyzje podejmowane w roku ubiegłym nie dziwi, że po okresie dużych spadków wzrosły w szczególności wpływy z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych.
W świetle takich danych nie powinno dziwić, że poprawiła się także wielkość nadwyżki operacyjnej brutto. Zwiększyła się ona we wszystkich kategoriach jednostek samorządowych, ale trzeba zauważyć, że w miastach na prawach powiatu punkt startu wyznaczony przez dane za 2023 r. był bardzo niski i nawet po wzroście z roku 2024 jej poziom nieznacznie przekraczał połowę nadwyżki, jaką miasta miały w 2018 r. Jedynie w województwach poziom nadwyżki operacyjnej w 2024 r. był wyższy niż na początku poprzedniej kadencji, a w powiatach osiągnął poziom z 2018 r.
Metoda obliczania wskaźnika użytego w rankingu jest identyczna jak w latach poprzednich. Pominięte zostały wpływy z dotacji celowych. Wpływ wielkiej, jednorazowej dotacji inwestycyjnej potrafi wywindować samorząd bardzo wysoko. Jest to awans incydentalny i niemający związku z trwałym wzrostem zamożności budżetu. Wpływające do budżetu dochody zostały skorygowane na dwa sposoby. Po pierwsze, odjęliśmy składki przekazywane przez samorządy w związku z subwencją równoważącą (regionalną w przypadku województw) – tak zwany podatek janosikowy. Po drugie, do faktycznie zebranych dochodów dodaliśmy skutki zmniejszenia stawek, ulg i zwolnień w podatkach lokalnych (chodzi o to, aby porównywać faktyczną zamożność, a nie skutki podejmowanych w gminach autonomicznych decyzji odnoszących się do polityki fiskalnej). Ta poprawka odnosi się wyłącznie do samorządów gminnych, bo powiaty i województwa nie podejmują żadnych decyzji odnoszących się do podatków.
Skorygowane w ten sposób dochody podzieliliśmy przez liczbę ludności każdej jednostki samorządowej.
Wśród województw na podium naszego rankingu w 2024 roku znalazły się: mazowieckie, zachodniopomorskie i kujawsko-pomorskie. Najbogatsze miasta wojewódzkie to Warszawa, Opole i Poznań. Najwyższe lokaty w kategorii miast na prawach powiatu zajęły Sopot, Płock i Gliwice.
W kategorii powiatów sukces świętują przysuski, człuchowski i opatowski. W kategorii miast powiatowych: Polkowice, Grodzisk Mazowiecki oraz (to niespodzianka) Pruszcz Gdański.
Najbogatsze małe gminy miejsko-wiejskie i miasteczka to Krynica Morska, Międzyzdroje i Kamieńsk. A gminy wiejskie: Kleszczów, Rewal i Sulmierzyce.
UWAGA: W pliku, który jest do pobrania poniżej, podajemy jedynie pierwszą dziesiątkę rankingu w każdej kategorii JST. Pełne tabele znajdują się w drukowanym oraz elektronicznym wydaniu „Wspólnoty”. Zachęcamy do zakupu prenumeraty – półrocznej lub rocznej.
Ranking do pobrania poniżej:
