Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 12/1460 - czerwca 20, 2026
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Robota na wakacje
Rok szkolny 2025/2026 Szkoły w Chmurze kończy się skandalem i prokuratorskim śledztwem. Policja weszła do spółki prowadzącej szkołę i zabezpieczyła dokumenty dotyczące rozliczenia dotacji z warszawskiego ratusza. Spółka dotację oświatową w znacznym stopniu wykorzystała na narzędzie informatyczne należące do fundacji, której założycielem jest ta sama osoba, która założyła i prowadzi spółkę Szkoła w Chmurze. A z kolei fundacja ma udziały w spółce. Razem tworzy to konglomerat interesów, w którym trudno o przejrzyste reguły przepływów finansowych Ratusz zarzucił spółce, że przekazana kwota została wydana niegospodarnie.
Taxobusy? Komunikacyjna rewolucja
Coś pomiędzy miejskim autobusem a taksówką. Transport na życzenie to usługa, do której przekonują się kolejne polskie miasta. Nie tylko pomaga walczyć z wykluczeniem komunikacyjnym, ale, wbrew pozorom, może również przynosić wymierne oszczędności.
Jeden login, wszystkie sprawy
Skoro mieszkańcy są przyzwyczajeni, że większość spraw mogą załatwić pod jednym adresem – w ratuszu lub urzędzie miasta – podobnym wyzwaniem staje się stworzenie jednego miejsca w przestrzeni cyfrowej. Coraz więcej europejskich samorządów stawia sobie za cel budowę „cyfrowego urzędu”, w którym po zalogowaniu do jednego konta otrzymuje się dostęp do wszystkich miejskich usług.
Dominik Krzysztofowicz
Zadania zlecone. System, który działa tylko dzięki dopłatom JST
Raport NIST „W krainie niejasności, czyli o finansowaniu zadań zleconych samorządom terytorialnym” pokazuje, że problemem nie są incydentalne błędy w kalkulacji dotacji. To, że państwo przekazuje samorządom obowiązki ustawowe, ale nie zapewnia im ani pełnego finansowania, ani spójnych narzędzi do wykazania rzeczywistych kosztów, to cecha wpisana w obecny system.
Rozmawia: Urszula Adamczyk
Metropolia to znacznie więcej niż wspólny bilet
11 czerwca parlament zakończył prace nad ustawą o Metropolii Pomorskiej. Dokument czeka już tylko na podpis prezydenta i, jeśli wejdzie w życie zgodnie z planem, otworzy nowy rozdział we współpracy pomorskich samorządów. O tym, co zmieni powołanie związku metropolitalnego oraz jakie cele stoją przed Metropolią Pomorską, rozmawiamy z Magdaleną Czarzyńską-Jachim, prezydent Sopotu i przewodniczącą Rady Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot.
Blisko 31 mld zł z KPO trafiło już do Polski. Środki płyną do samorządów
Znaczna część pieniędzy pochodzących z 6. i 7. wniosku o płatność zatwierdzonych przez Komisję Europejską trafi do samorządów. Zostaną przeznaczone na modernizację infrastruktury energetycznej, rozwój transportu nisko- i zeroemisyjnego, cyfryzację usług publicznych czy ochronę zdrowia.
W Polsce rusza fala referendalna?
W ostatnich 20 latach w Polsce odbyło się 320 głosowań w sprawie odwołania wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. W 43 przypadkach okazały się skuteczne. W zdecydowanej większości referenda są przeprowadzane w mniejszych ośrodkach, Aleksander Miszalski jest dopiero 8. prezydentem miasta odwołanym w takim trybie. Ale to może być początek serii.
Materiał partnera
Jak wzmocnić lokalnie aktywność obywatelską?
Pobudzanie aktywności obywatelskiej oraz współpraca z organizacjami pozarządowymi to jedno z kluczowych zadań własnych każdej gminy. Czy obecny model finansowania sektora społecznego jest wystarczający do budowania silnych więzi i odporności lokalnych wspólnot w sytuacjach kryzysowych? Z Łukaszem Gorczyńskim, zastępcą prezydenta Gliwic, rozmawia Agata Tomaszewska z Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych (OFOP).
Poparcie dla ROP, ale z warunkami
Strona samorządowa KWRiST pozytywnie zaopiniowała projekt ustawy wprowadzającej system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Nie oznacza to jednak pełnej akceptacji. Przedstawiono 14 postulatów zmian wraz z żądaniem przygotowania przez rząd szczegółowych symulacji pokazujących, jak nowe rozwiązania wpłyną na budżety różnych typów gmin.
Statuty muzeów do ujednolicenia
Ujednolicenie statutów muzeów, uproszczenie procedur ich uzgadniania oraz zaawansowanie prac nad nowelizacją ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej były tematami posiedzenia Komisji ds. Kultury i Dziedzictwa Narodowego Związku Województw RP. W spotkaniu uczestniczył wiceminister kultury Maciej Wróbel.
Urszula Adamczyk
Indeks Samorządności: lepiej, ale bez przełomu
Wartość wskaźnika wzrosła drugi rok z rzędu, jednak autorzy raportu nie mają złudzeń – samorządom przybywa obowiązków, ale nadal nie przekłada się to na zwiększenie ich samodzielności. Coraz bardziej staje się jasne, że zapowiadana przez ekipą rządzącą decentralizacja jeszcze długo pozostanie w strefie oczekiwań.
Dezinformacja zdrowotna coraz groźniejsza. Samorządy i szkoły znalazły się na pierwszej linii frontu
Jak wynika z raportu NASK „Dezinformacja zdrowotna w 2025 roku w polskiej infosferze”, fałszywe informacje coraz częściej wpływają na decyzje rodziców, funkcjonowanie szkół, działania instytucji publicznych, a nawet procesy legislacyjne. Szczególnie silnym polem starcia okazała się edukacja zdrowotna w szkołach.
Polska potrzebuje co najmniej 32 tys. schronów
29 maja weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która po raz pierwszy nakłada na samorządy konkretny, terminowy obowiązek: rozstrzygania o pojemności i odporności schronów w nowych budynkach użyteczności publicznej. Tymczasem Polska potrzebuje minimum 32 376 budowli ochronnych, aby spełnić ustawowy standard schronienia ludności, a prawie żaden samorząd nie ma dziś planu, który by to porządkował.
Wojciech Jarosz*, Tomasz Szelągowski**, Yurij Lykhovskyi***
Jak chronić ludzi? Lekcja z Ukrainy
Wojna w Ukrainie stała się jednym z najważniejszych współczesnych punktów odniesienia dla analizy funkcjonowania obrony cywilnej w warunkach pełnoskalowego konfliktu. Intensywne użycie dronów, amunicji krążącej, artylerii precyzyjnej oraz rakiet balistycznych zmieniło sposób prowadzenia działań wojennych, a tym samym wymusiło redefinicję systemów ochrony ludności cywilnej.
Rafał Rudka*
Samorządy ratują szpitale. 10 mld zł na ochronę zdrowia
Powiaty i miasta na prawach powiatu coraz mocniej angażują własne środki w utrzymanie systemu ochrony zdrowia. Największym beneficjentem są szpitale ogólne, które w wielu miejscach stały się ogromnym finansowym ciężarem dla lokalnych budżetów. Analiza Związku Powiatów Polskich pokazuje skalę zjawiska i stawia pytania o granice odpowiedzialności samorządów za państwowy system ochrony zdrowia.
prof. dr hab. inż. Izabela Zimoch*, mgr inż. Barbara Mulik*
Nowe zasady oceny jakości wody. Samorządy ostrzegają przed kosztami badań
Dobra wiadomość jest taka, że odchodzimy od automatycznego reagowania na każde przekroczenie parametrów. Szczególne znaczenie ma zmiana podejścia do bakterii grupy coli, które nie powinny być traktowane jak bezpośrednie zagrożenie zdrowotne. Zła – nierozwiązany pozostał problem finansowania badań nowych parametrów wprowadzonych przez dyrektywę unijną.
Dzieci w domach pomocy społecznej. System nie zapewnia im właściwej opieki
Dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, dla których nie znaleziono miejsca w pieczy zastępczej lub placówkach pielęgnacyjnych i opiekuńczych, umieszczane są w domach pomocy społecznej. Obecny system wsparcia takich osób nie zapewnia im w pełni prawidłowej i rzetelnej opieki – alarmuje Najwyższa Izba Kontroli.
CBA zatrzymało prezesa i wiceprezesa Tramwajów Śląskich
To kolejny etap śledztwa prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Europejskiej w sprawie podejrzeń korupcji i zmowy przetargowej przy modernizacji infrastruktury tramwajowej na terenie GZM.
Akt oskarżenia przeciwko wójtowi Jedlińska
Śledczy zarzucają Kamilowi D., że przez kilka lat pobierał od dyrektorów podległych gminie placówek pieniądze na prezenty dla polityków i wysokich rangą urzędników. Według prokuratury środki trafiały do kieszeni samorządowca.
Urszula Adamczyk
Nie ta Czarna, nie te Spytkowice
Firma przez 30 lat płaciła podatki do niewłaściwej gminy. Turyści jadący na ferie w góry trafiali na niziny. A uczestnicy turnieju siatkówki pomylili adresy oddalone od siebie o 350 km. Wszystko przez nazwy, które w Polsce lubią się powtarzać.
Żeby było dla kogo budować chodniki
Wyjazd młodych ludzi z mniejszych miejscowości bywa naturalnym etapem dorastania: wiąże się ze studiami, usamodzielnianiem się, ciekawością świata i szukaniem lepszych możliwości. Problem zaczyna się wtedy, gdy powrót przestaje być brany pod uwagę. O tym, co decyduje o wyjazdach, pozostaniu i powrotach, rozmawiali uczestnicy debaty poświęconej depopulacji mniejszych miast i obszarów wiejskich.
100 mln zł na ratowanie rzek. Rusza największy od lat program renaturyzacji cieków wodnych
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił program, który ma pomóc przywrócić naturalny charakter rzek, jezior i terenów podmokłych. Środki z Funduszy Europejskich trafią zarówno do samorządów, organizacji ekologicznych, jak i partnerstw realizujących projekty zwiększające retencję wody oraz odporność kraju na susze i powodzie.
ZNP: 2,5-proc. podwyżka to nieporozumienie
Związek Nauczycielstwa Polskiego ostro skrytykował wstępną propozycję rządu dotyczącą wzrostu wynagrodzeń nauczycieli w 2027 roku. Jeśli potwierdzą się informacje o podwyżce na poziomie 2,5 proc., będzie to rozwiązanie „głęboko niesprawiedliwe”.
Pruszków: nocne ograniczenia w sprzedaży alkoholu
Podwarszawskie miasto dołączyło do grona ośrodków w Polsce, w których obowiązuje tzw. nocna prohibicja. W Warszawie ograniczenia objęły już wszystkie dzielnice.
Nowogród Bobrzański: powrót nad rzekę
Dzięki unijnemu dofinansowaniu teren nad rzeką Bóbr zyska nowe funkcje rekreacyjne, turystyczne i społeczne.
Lublin: bezpłatne adresatki dla czworonogów
Miasto rozdaje mieszkańcom adresatki dla psów. Na identyfikatorach będzie wygrawerowane hasło „Zgubiłem się” oraz numer kontaktowy do właściciela.
Bartosz Klimas
Jak doczekać się na swoją kolej?
Polskie Koleje Państwowe chwalą się, i słusznie, efektownymi remontami zabytkowych dworców, jednak wciąż nie brakuje obiektów kolejowych – wpisanych do rejestru zabytków – o które firma nie ma ochoty zadbać. Nie zawsze udaje się je sprzedać lub nawet bezpłatnie przekazać samorządom, mimo że czasami stoją i straszą w centrach miast. Jednym z rozwiązań dla potencjalnych właścicieli może być możliwość uzyskania odstępstw od warunków technicznych dla inwestycji w bezpośrednim sąsiedztwie czynnej infrastruktury kolejowej.
Marcin Chudek*, Krzysztof Krakowski**
AI w urzędzie. Najpierw rozpoznać, potem zarządzać
AI Act oznacza dla administracji publicznej konieczność uporządkowania wiedzy o tym, gdzie i w jaki sposób wykorzystywana jest sztuczna inteligencja. Dla JST pierwszym krokiem nie musi być rozbudowany projekt compliance, lecz rzetelna identyfikacja systemów, ocena ryzyka i stworzenie rejestru AI. Największym problemem może być bowiem nie samo używanie sztucznej inteligencji, ale brak świadomości, że urząd i jego pracownicy już z niej korzystają.
Zdzisław Majewski*
Równe płace urzędników i urzędniczek
Trwają konsultacje projektu ustawy wdrażającej unijną dyrektywę o transparentności wynagrodzeń. To ustawa o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Głównym celem jest wyeliminowanie dyskryminacji płacowej ze względu na płeć. Taka luka płacowa w 2023 r. wynosiła w Polsce 7,8 proc., ale była mniejsza niż średnia UE (12 proc.), oczywiście na niekorzyść kobiet. Pracodawcy unijnemu i polskiemu chodzi o to, aby pracownicy mieli dostęp do informacji o płacach w takim zakresie, żeby skutecznie dochodzić roszczeń dotyczących równego wynagrodzenia. Tak dalece posunięta przejrzystość ma obowiązywać od początku 2027 r.