Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 11/1459 - czerwca 6, 2026
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Era referendów?
Tego samego dnia, kiedy mieszkańcy Krakowa odwoływali prezydenta Miszalskiego, uratował się Jarosław Jucewicz, burmistrz Ciechocinka. W jego przypadku zabrakło wystarczającej liczby głosujących. Frekwencji nie starczyło też do odwołania Rady Miasta Krakowa. Łączny wynik tamtej niedzieli to dwa do jednego dla urzędujących władz.
Parki wiernych przyjaciół
Psy i koty coraz częściej stają się pełnoprawnymi członkami rodziny, dlatego po ich śmierci właściciele oczekują możliwości godnego pożegnania. Miasta zaczynają odpowiadać na te głosy porządkując kwestie związane z pochówkiem zwierząt i tworząc miejsca pamięci.
Polskie cool miasta
Samorządy stawiają na zieleń, ochronę klimatu i rozwój błękitno-zielonej infrastruktury. Najnowszy ranking CoolCity Index 2026 pokazuje, że robią to skutecznie, dzięki czemu coraz częściej są postrzegane jako ekologiczne i przygotowane na skutki zmian klimatu.
Materiał partnera
Nowoczesne zarządzanie w cieniu kryzysu. Jak samorządy ratują budżety oświatowe?
Rosnące koszty utrzymania placówek, presja płacowa oraz odpływ dzieci do sektora prywatnego to codzienność, z którą mierzą się włodarze polskich miast i gmin. W obliczu zaciskania pasa, wydatki na oświatę stają się jednym z największych obciążeń dla budżetów JST. Czy można jednak generować oszczędności bez obniżania jakości opieki? Przykład wdrożenia systemu Kidplace pokazuje, że technologia pozwala nie tylko drastycznie zredukować koszty administracyjne, ale też skutecznie podjąć walkę o klienta z przedszkolami niepublicznymi.
Urszula Adamczyk
Ile zarabia żona wójta? Spór o jawność majątku samorządowców
Opublikowane na początku maja stanowisko Związku Miast Polskich dotyczące reformy systemu oświadczeń majątkowych wywołało burzliwą debatę i falę krytyki. W odpowiedzi organizacja opublikowała dodatkowe wyjaśnienia, doprecyzowując swoje postulaty i przekonując, że nie chodzi o likwidację oświadczeń, lecz o zmianę przepisów. Jednomyślności jednak nie ma – nie tylko w środowisku samorządowym, ale również w samym związku.
BGK uruchamia „Horyzont 50”
Nowy instrument dla samorządów ma umożliwić finansowanie inwestycji infrastrukturalnych nawet przez pół wieku – poinformował prezes Banku Gospodarstwa Krajowego GK prof. Mirosław Czekaj podczas XIX Ogólnopolskiej Konferencji BGK dla JST.
Pierwsza ewaluacja ustawy o dochodach JST
Resort finansów przygotowuje się do przeglądu funkcjonowania nowego systemu dochodów samorządowych. Jak zapowiedziała wiceminister Hanna Majszczyk, spotkanie w tej sprawie zaplanowano na koniec czerwca.
Sławomir Bukowski
Aleksander Miszalski dostał od mieszkańców czerwoną kartkę
Kraków stracił prezydenta w referendum lokalnym. Rada miasta ocalała – frekwencja była minimalnie za niska, żeby także radni pożegnali się z mandatami. Rządy przejął komisarz wyznaczony przez premiera – Stanisław Kracik, dotychczasowy wiceprezydent. Przedterminowe wybory zapewne odbędą się w sierpniu.
Rozmawia: Janusz Król
Chcemy, żeby energia powstawała i zostawała w mieście
Oczyszczalnia już dziś niemal sama pokrywa swoje zapotrzebowanie na energię. Teraz Sierpc inwestuje w kolejne projekty: biogazownię, piece na biomasę i system odzysku ciepła odpadowego. O rozwoju OZE i sposobach finansowania takich inwestycji mówi burmistrz Jarosław Perzyński.
Sztuczna inteligencja w urzędach. Brakuje zasad i jawności
AI coraz śmielej wchodzi do administracji publicznej. Raport Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska pokazuje jednak, że urzędy często nie wiedzą, jak kwalifikować używane narzędzia, nie mają wewnętrznych zasad korzystania z AI, a obywatele nie zawsze mogą ustalić, czy technologia wpływa na ich sprawy.
Materiał partnera
BCU Swarożyn – kształcimy przyszłe kadry polskiej bioenergetyki. Poznaj naszą ofertę
Branżowe Centrum Umiejętności (BCU) w Swarożynie to nowoczesny ośrodek edukacyjny, który odpowiada na rosnące zapotrzebowanie rynku pracy na specjalistów w sektorze odnawialnych źródeł energii, ze szczególnym uwzględnieniem bioenergetyki. Centrum oferuje szeroki wachlarz kursów: od technologii produkcji biometanu przez praktyczne metody wykorzystania energii, aż po zajęcia dla przyszłej kadry zarządzającej. Każdy zainteresowany karierą w branży zielonej energetyki nauczy się tutaj teorii oraz nabędnych praktycznych umiejętności.
MSWiA: Straż miejska może wejść do domu na kontrolę pieca
Strażnicy mogą kontrolować domowe paleniska także w częściach mieszkalnych budynków, a właściciel nieruchomości ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie takiej kontroli – wynika z odpowiedzi MSWiA na interpelację poselską Grzegorza Płaczka. Odmowa wpuszczenia funkcjonariuszy może zostać potraktowana jako utrudnianie kontroli i skutkować odpowiedzialnością karną.
Regiony o ustawie o zrównoważonym rozwoju miast: ona może pogłębić nierówności
Związek Województw RP zarzuca autorom projektu marginalizowanie roli województw oraz osłabianie mechanizmów koordynacji polityki rozwoju. W przyjętym stanowisku apeluje o gruntowną zmianę proponowanych rozwiązań.
Urszula Adamczyk
W czasie wojny urząd gminy nie przestaje działać
Jak przygotować samorządy do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych? Na to pytanie odpowiedzi szukano na konferencji „Silna Gmina! Silna Polska!” w Legionowie. Zorganizowane przez Instytut Bezpieczeństwa i Rozwoju Międzynarodowego szkolenie miało praktyczny charakter – zamiast wyłącznie dyskutować o przepisach i procedurach ćwiczono konkretne scenariusze działań.
Gmina na pierwszej linii kryzysu
To samorządowcy są najbliżej mieszkańców i to na nich spoczywa odpowiedzialność za organizację bezpieczeństwa lokalnych społeczności – przekonuje gen. prof. Bogusław Pacek. W rozmowie ze „Wspólnotą” wyjaśnia, dlaczego praktyczne przygotowanie urzędników staje się dziś koniecznością.
Sławomir Bukowski
Miasta muszą być gotowe na atak
Ponad półtora tysiąca uczestników rozmawiało w Krakowie o tym, jak przygotować miasto – i siebie – na wojnę oraz wszelkiego rodzaju kryzysy. II Ogólnopolski Kongres i Forum Samorządowe „Bezpieczna Polska i Obywatele. Nowy System Obrony Cywilnej w Polsce” to była ogromna dawka wiedzy niezbędnej każdemu samorządowcowi.
Rafał Cetnarowski*
Alarmowanie i komunikacja w sytuacjach kryzysowych. Wyzwania dla samorządów
W sytuacji zagrożenia – powodzi, pożaru, awarii chemicznej, ataku hybrydowego lub konfliktu zbrojnego – o życiu i zdrowiu mieszkańców decydują pierwsze minuty i godziny. Dlatego skuteczne alarmowanie, ostrzeganie i komunikacja stanowią fundament systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. Szczególną rolę odgrywają tu samorządy terytorialne, które jako najbliższe mieszkańcom odpowiadają za szybkie, wiarygodne i zrozumiałe przekazywanie informacji o zagrożeniach.
Rudolf Borusiewicz*, Rafał Rudka**
Koniec błądzenia po korytarzach. System ochrony zdrowia mógłby wreszcie działać dla ludzi
Nie kolejna reforma. Potrzebna jest rewolucja myślenia o tym, czym jest zdrowie i kto naprawdę jest w centrum systemu. Bo dziś wygląda to tak: wchodzisz do przychodni z bólem głowy. Lekarz wysyła cię do neurologa. Neurolog każe zrobić rezonans. Rezonans można wykonać za trzy miesiące, ale tylko w innej placówce, bo ta nie ma kontraktu. Wracasz do lekarza pierwszego kontaktu z wynikiem. On znów odsyła cię do neurologa. Neurolog jest na urlopie. Zaczynasz od początku.
Mateusz Kowalewski
Jak mierzyć efekty strategii rozwoju gmin?
Opisują ambitne cele i kierunki działań, ale znacznie rzadziej pokazują, jak mierzyć ich rzeczywiste efekty. Problemem gminnych strategii jest nie tylko dobór wskaźników, lecz także brak aktualnych danych oraz niedostatecznie rozwinięte systemy monitoringu i ewaluacji. Bez mierzalnych rezultatów strategia może stać się dokumentem deklaratywnym – jedynie diagnozującym problemy.
Nowy urząd: trzynaście lat, trzy etapy
Pod koniec kwietnia w gminie Dzwola (woj. lubelskie) uroczyście otwarto nową siedzibę urzędu gminy. Budowa trwała od 2013 roku.
Słodkie napoje wracają do szkół tylnymi drzwiami?
Ministerstwo Zdrowia odpiera zarzuty i zapowiada zaostrzenie kontroli. Problemem mają być nie przepisy, lecz próby ich obchodzenia przez producentów i brak skutecznego nadzoru nad szkolnymi sklepikami.
Olsztyn: konwent przewodniczących rad miast
Samorządowcy z całej Polski spotkali się 13–15 maja br. w Olsztynie na trzydniowym konwencie, którego jednym z głównych tematów było rozszerzanie granic miast. Wydarzenie było jedną z ważniejszych okazji do wymiany doświadczeń między samorządowcami reprezentującymi największe polskie ośrodki.
Afera przetargowa w gminie Sułów
Sąd Okręgowy w Zamościu utrzymał w mocy wyrok skazujący byłego wójta gminy Sułów i jego żonę za nieprawidłowości przy przetargu.
Były słupski radny zatrzymany w Zakopanem
Kamil B., poszukiwany listem gończym do odbycia kary więzienia, został zatrzymany pod Tatrami. Jest skazany za oszustwa. Nie sprawuje już funkcji radnego, a po wyrokach usunięto go z Platformy Obywatelskiej.
Wójt Wilkowa użył sfałszowanego dokumentu
5 tys. zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej musi zapłacić wójt gminy Wilków Daniel Kuś po tym, jak sąd uznał jego winę w sprawie sfałszowania dokumentu.
Krzysztof Krakowski*, Marcin Chudek**
Sztuczna inteligencja w administracji samorządowej
AI już dziś wspiera pracę urzędów, choć nie zawsze jest rozpoznawana jako odrębny obszar wymagający nadzoru. Wraz z wejściem w życie AI Act korzystanie z algorytmów w samorządzie przestaje być wyłącznie kwestią organizacyjną, a staje się źródłem konkretnych obowiązków prawnych, zarządczych i etycznych. W pierwszym artykule z cyklu poświęconego sztucznej inteligencji omawiamy, gdzie AI już się pojawia w administracji lokalnej, jakie ryzyka niesie jej niekontrolowane stosowanie i dlaczego samorządy powinny jak najszybciej wdrożyć zasady odpowiedzialnego AI governance.
Zdzisław Majewski*
Depopulacja zmieni samorządy
Raport BGK „Demografia a przyszłość finansów samorządów lokalnych w Polsce” pokazuje, jak negatywne trendy demograficzne wpłyną na stabilność finansową samorządów lokalnych. Raport zakłada, że do 2060 r. nasz kraj straci 6 mln mieszkańców, a połowa samorządów w wyniku depopulacji będzie liczyła mniej niż 5 tys. obywateli. Społeczeństwo zestarzeje się, a to oznacza spadek liczby pracujących i mniejsze wpływy z PIT przy rosnących kosztach utrzymania usług publicznych.
Paweł Swianiewicz, Julita Łukomska
Ranking: Opieka instytucjonalna nad dziećmi do 3 lat
Dostępność instytucjonalnej opieki nad dziećmi do 3. roku życia w Polsce wyraźnie rośnie, choć tempo zmian pozostaje bardzo zróżnicowane regionalnie. Z najnowszego rankingu wynika, że w 2024 r. różnymi formami opieki objętych było już ponad 40 proc. dzieci w wieku 0–3 lata. To znaczący wzrost w porównaniu z 2016 r., gdy wskaźnik ten nie przekraczał 25 proc.