Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 8/1456 - kwietnia 25, 2026
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Szkoła? Nie będzie zmian
Nauczyciele są jedną z najbardziej wpływowych grup społecznych w Polsce. Jest ich ponad pół miliona, są też dobrze zorganizowani i mają silną reprezentację związkową. W efekcie żadna władza po 1989 roku nie zdecydowała się na poważną konfrontację z tym środowiskiem. Wręcz przeciwnie, kolejne rządy raczej składały puste obietnice, niż podejmowały trudne reformy. Nawet komuniści w latach stanu wojennego w obawie o postawę środowisk oświatowych postanowili przekupić pedagogów uchwalając Kartę Nauczyciela, dokument, który do dziś definiuje ramy zawodu.
Śródmieścia nie dla hulajnóg
Wraz z nadejściem wiosny na ulicach pojawiło się coraz więcej nie tylko spacerowiczów i rowerzystów, lecz także użytkowników hulajnóg – głównie elektrycznych. Równolegle rośnie liczba miast, które decydują się na wprowadzanie stref zakazujących poruszania się tymi pojazdami.
Pokojowo do gołębi
W europejskich miastach coraz wyraźniej widać zmianę podejścia do problemu dzikich zwierząt. Zamiast eliminacji stawia się na kontrolę populacji i długofalowe rozwiązania. Dobrym przykładem jest podejście do nadmiaru gołębi – jak się okazuje, wystarczą dwa, trzy lata konsekwentnych działań, aby zmniejszyć ich liczebność nawet o połowę.
Senior i student w jednym stoją domu
Jeden program, a rozwiązanie dla dwóch problemów: demograficznego i mieszkaniowego. Władze europejskich miast zachęcają do współdzielenia mieszkań przez seniorów i studentów. W zamian za opiekę i pomoc młodzi ludzie mogą liczyć na tanie zakwaterowanie.
Dominik Krzysztofowicz
Ustawa o małych szkołach. Samorządowcy nie kryją rozczarowania
Nowelizacja prawa oświatowego to jedna z najważniejszych zmian w systemie prawa samorządowego. Rząd przedstawia ją jako odpowiedź na niż demograficzny oraz próbę ochrony lokalnej edukacji tam, gdzie utrzymanie pełnej, tradycyjnej struktury oświaty staje się coraz trudniejsze. Z punktu widzenia JST nie jest to jednak wyłącznie ustawa „o ratowaniu małych szkół”. To raczej pakiet rozwiązań reorganizacyjnych, który ma pozwolić lepiej dostosować sieć do warunków demograficznych, finansowych i lokalowych. Nie ulega wątpliwości: oczekiwania były dużo większe.
Rozmawia: Urszula Adamczyk
Bez konsolidacji wiele samorządów sobie nie poradzi
Nie chcemy likwidować ani przejmować gmin czy robić rewolucji, tylko rozpocząć publiczną debatę – mówi burmistrz Sochaczewa Daniel Janiak, pomysłodawca Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Miast Wewnętrznych. Organizacja ma skupiać miasta otoczone gminami obwarzankowymi i rozpocząć dyskusję o konsolidacji, czyli łączeniu potencjałów miasta i otaczających je gmin, tak aby wspólnie odpowiadały za rozwój i koszty funkcjonowania.
Ryszard Grobelny nowym dyrektorem Biura Związku Miast Polskich
To historyczna zmiana, ponieważ Grobelny zastąpi Andrzeja Porawskiego, który kierował Biurem przez ostatnie 35 lat i właśnie przechodzi na zasłużoną emeryturę.
Samorządy ostro krytykują propozycje MEN dotyczące czasu pracy nauczycieli
Organizacje samorządowe w przyjętym stanowisku wskazują, że planowane regulacje są oderwane od realiów funkcjonowania szkół i mogą doprowadzić do wzrostu kosztów oraz konfliktów pracowniczych.
Wiceminister Majszczyk: Trwa przegląd zadań zleconych
Do poszczególnych resortów trafiło polecenie dokonania szczegółowego przeglądu zadań zleconych – także pod kątem ich ewentualnego przekształcenia w zadania własne jednostek samorządu terytorialnego.
Materiał partnera
Wspólnie wypracujmy innowacyjne rozwiązania z obszaru Smart Village
W obliczu dynamicznych przemian technologicznych, społecznych i gospodarczych koncepcja Smart Village (inteligentna wieś) zyskuje coraz większe znaczenie. Jest to podejście, które łączy innowacje cyfrowe, zrównoważony rozwój oraz lokalną aktywność społeczną, aby podnieść jakość życia mieszkańców wsi i mniejszych miejscowości.
Sławomir Bukowski
Samorządy odżywają po reformie finansów? Najsłabszym ogniwem nadal są miasta
Rok 2025 przyniósł wyraźną poprawę kondycji finansowej samorządów. Po trzech latach deficytów sektor JST wrócił na plus, osiągając 1,8 mld zł nadwyżki budżetowej, a nadwyżka operacyjna wzrosła do rekordowych 39,3 mld zł. Raport PKO BP pokazuje, że poprawa nie rozkłada się jednak równomiernie – największe napięcia nadal widać w miastach na prawach powiatu.
Kto naprawdę zarabia na kaucji? Samorządowcy chcą, aby NIK skontrolowała nowy system
Miał zwiększyć poziom recykling i odciążyć samorządy, tymczasem – jak twierdzą samorządowcy – generuje zyski dla operatorów, a koszty przerzuca na mieszkańców i lokalne budżety. Związek Gmin Wiejskich RP domaga się kontroli NIK i apeluje: system kaucyjny w obecnym kształcie wymaga pilnej korekty.
Rady gmin. Jawność tylko w teorii
Choć posiedzenia komisji rad gmin i powiatów formalnie są jawne, w praktyce dostęp mieszkańców do ich przebiegu pozostaje ograniczony. Najnowszy monitoring przeprowadzony przez Sieć Obywatelską Watchdog Polska pokazuje, że pełną przejrzystość – obejmującą transmisje online i archiwizację nagrań – zapewnia zaledwie ułamek samorządów w Polsce.
Urszula Adamczyk
Liczba urzędników pod lupą naukowców
W urzędach małych gmin, przy podobnej liczbie mieszkańców, pracuje od 12 do nawet 100 osób, w największych – ponad 200. W miastach wojewódzkich administrację liczy się już w tysiącach. W całym kraju w samorządach zatrudnionych jest ponad 260 tys. osób.
PPP. Mniej umów, ale rekordowa wartość i powrót dużych projektów
Rynek partnerstwa publiczno-prywatnego wszedł w 2025 rok z mieszanym bilansem: liczba nowo zawartych umów spadła, ale ich wartość wyraźnie wzrosła. Z punktu widzenia samorządów najważniejsza wiadomość jest jednak inna: to właśnie gminy i podmioty z nimi powiązane pozostają zdecydowanie najważniejszym motorem rynku PPP w Polsce.
Grzegorz Bebłowski*
Samorząd pod presją złego prawa
Żaden samorząd w Polsce nie działa dziś w stabilnym i przewidywalnym otoczeniu prawnym. Chaos legislacyjny przestał być tłem funkcjonowania administracji lokalnej, a stał się jednym z jej głównych wyzwań. W rezultacie samorządy coraz częściej nie realizują polityk publicznych, lecz zarządzają ryzykiem prawnym.
dr Wojciech Krasiński*
Współpraca fundamentem lokalnego systemu bezpieczeństwa
Nowy system ochrony ludności i obrony cywilnej zmienia sposób myślenia o bezpieczeństwie na poziomie lokalnym. Jego istotą staje się nie tylko działanie administracji i służb, lecz przede wszystkim zdolność do wykorzystania potencjału podmiotów funkcjonujących na danym terenie – instytucji publicznych, organizacji społecznych i przedsiębiorstw. To właśnie na poziomie gmin i powiatów rozstrzyga się dziś, czy system będzie miał realny charakter operacyjny, czy pozostanie jedynie konstrukcją formalną.
Samorządy w obliczu nowych wyzwań. Ogólnopolski kongres już w maju
W obliczu rosnących zagrożeń – od kryzysów naturalnych po cyberataki i działania hybrydowe – samorządy stają dziś na pierwszej linii odpowiedzialności za bezpieczeństwo mieszkańców. Odpowiedzią na te wyzwania ma być II Ogólnopolski Kongres i Forum Samorządowe „Bezpieczna Polska i Obywatele. Nowy System Obrony Cywilnej”, który odbędzie się 25–26 maja 2026 roku w Centrum Kongresowym ICE w Krakowie.
Gminy nieprzygotowane na powódź. Braki w magazynach, nieaktualne plany i chaos kompetencyjny
Najwyższa Izba Kontroli alarmuje: poziom przygotowania gmin województwa opolskiego na zagrożenia powodziowe jest nierówny i w wielu przypadkach niewystarczający. Brakuje rzetelnych analiz, magazyny przeciwpowodziowe są wyposażone przypadkowo, a plany zarządzania kryzysowego od lat nieaktualizowane.
RPO: To sąd powinien decydować o zawieszaniu włodarzy
Rzecznik Praw Obywatelskich wzywa do zmiany przepisów, które dziś pozwalają prokuratorowi zawieszać wójta, burmistrza lub prezydenta miasta jeszcze na etapie śledztwa. Jego zdaniem taka decyzja powinna należeć wyłącznie do sądu, bo obecne regulacje mogą prowadzić do ingerencji w samorządność i budzą wątpliwości konstytucyjne.
Sąd nie zgodził się na eksperymentalne upicie burmistrza
Nietypowa sytuacja na sali sądowej w Lubinie. Podczas procesu burmistrza Chocianowa sąd nie zgodził się na przeprowadzenie eksperymentu polegającego na… upiciu oskarżonego. Jak informuje Radio Wrocław, wniosek w tej sprawie złożyła obrona samorządowca, argumentując, że miałoby to pomóc ustalić przebieg zdarzeń.
Warszawa: dlaczego liczba pasażerów komunikacji miejskiej nagle spadła?
Stołeczna komunikacja miejska nadal przewozi setki milionów osób rocznie, ale najnowsze dane pokazują, że boom wyhamował. Po mocnym 2024 roku, gdy w systemie transportu publicznego odnotowano 956,2 mln przejazdów, w 2025 roku było ich 932 mln. To spadek o 2,53 proc. Jaki jest powód? Czy ludzie wracają do samochodów?
Bartosz Klimas
Wiara w (nowych) ludzi
Wśród miast na prawach powiatu – oprócz stolic województw – nie ma ani jednego, które w latach 2009–2024 zanotowałoby wzrost liczby ludności. Na minusie jest każdy z 48 takich ośrodków. Odwrócenie depopulacyjnego trendu będzie bardzo trudne, można pracować co najwyżej nad łagodzeniem skutków.
Seniorzy uwięzieni we własnych mieszkaniach
Ponad 3 miliony starszych osób w Polsce mieszka w lokalach niedostosowanych do ich potrzeb. Najnowszy raport Habitat for Humanity Poland pokazuje, że problem ma charakter systemowy, a jego konsekwencje odczuwają nie tylko rodziny, ale całe samorządy.
Kraków upomina się o opłatę turystyczną
Na początku sezonu temat opłaty turystycznej ponownie wybrzmiewa za sprawą petycji, przygotowanej przez Stowarzyszenie Akcja Ratunkowa dla Krakowa i skierowanej do premiera, ministrów oraz parlamentarzystów. Jej autorzy wskazują, że miasto wciąż nie ma możliwości pobierania opłaty od osób korzystających z noclegów, choć od lat ponosi koszty związane z obsługą masowej turystyki.
Lubelski Szlak Filmowy
Na turystów czeka nowa atrakcja. Lubelski Szlak Filmowy to tematyczna trasa, która prowadzi przez 14 lokalizacji związanych z filmami i serialami realizowanymi. Każdy z punktów opowiada o produkcjach zrealizowanych w tym mieście.
Muzeum Czerwca ’56 pod skrzydłami miasta
Samorząd Województwa Wielkopolskiego przekazał placówkę miastu Poznań. Decyzja ma nie tylko wymiar administracyjny, ale i symboliczny – zapadła w roku 70. rocznicy robotniczego zrywu.
Gliwice: robot Da Vinci w miejskim szpitalu
Nowoczesna chirurgia trafiła do Szpitala Miejskiego w Gliwicach. Pierwszy pacjent przeszedł już operację z użyciem robota Da Vinci – to oznacza mniej bólu, krótszy pobyt w szpitalu i szybszy powrót do zdrowia.
Lubelscy uczniowie zdecydują, jak wydać pieniądze
Lublin uruchamia kolejną odsłonę programu Szkolnych Budżetów Obywatelskich. W szóstej edycji uczennice i uczniowie będą mogli decydować o zmianach w swoich szkołach, a każda zakwalifikowana placówka otrzyma 5 tys. zł.
Kolej do lotniska w Modlinie coraz bliżej
Polskie Linie Kolejowe ogłosiły przetarg na budowę bezpośredniego połączenia do lotniska Warszawa-Modlin. To przełomowy etap inwestycji, która ma znacząco ułatwić dojazd do portu i zintegrować transport kolejowy z lotniczym.
Bartosz Klimas
Między ciszą a ciszą
Nową siedzibę krakowskiej Filharmonii im. Karola Szymanowskiego zaprojektuje krakowska pracownia Ingarden & Ewý. Przejeżdżające tramwaje, choć wciąż niedaleko, nie będą już akompaniować orkiestrze.
Mateusz Górski
Polityka zakupowa państwa a zamówienia w samorządach
Choć polityka ta adresowana jest przede wszystkim do administracji rządowej, jej rozwiązania mają bezpośrednie znaczenie dla samorządów, zarówno jako standard kontraktowy w zadaniach zleconych, jak i uniwersalny zbiór wytycznych kształtujących sposób planowania, przygotowania i realizacji postępowań.
Zdzisław Majewski*
Ruszył Cyfrowy Omnibus
Właśnie zakończyło się opiniowanie opublikowanej w listopadzie 2025 r. przez Komisję Europejską inicjatywy legislacyjnej pod nazwą Cyfrowy Omnibus. Teraz projektem zmian w unijnym prawie cyfrowym zajmie się Parlament Europejski. Nowelizacja obejmuje szerokie spektrum prawa rządzącego sztuczną inteligencją, danymi osobowymi i cyberbezpieczeńśtwem. Dziś, aby sprostać konkurencji na światowym rynku, Europa musi uprościć i ujednolicić swoje przepisy regulujące gospodarkę cyfrową.