Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 6/1454 - marca 28, 2026
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Debata o podziale administracyjnym
Od czasu do czasu w debacie publicznej odżywa temat zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego Polski, jego zasadności oraz wydolności. Ostatnio wypowiedział się na ten temat prof. Jerzy Hausner z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, były wicepremier i członek Rady Polityki Pieniężnej, autor licznych prac i raportów, w tym raportów na temat samorządu terytorialnego. Prof. Hausner został poproszony o wygłoszenie referatu podczas konferencji „Efektywność zasadniczego podziału administracyjnego – sytuacja miast”, zorganizowanej w Tczewie przez Związek Miast Polskich i władze tego miasta. Główna teza jego wystąpienia dotyczyła zasadności istnienia jednostek niesamodzielnych ekonomicznie.
Komu palmę, komu pisankę
Popularność jarmarków wielkanocnych rośnie z roku na rok. Lokalne władze wykorzystują je jako okazję do promocji regionalnych tradycji, wsparcia lokalnych producentów oraz integracji mieszkańców.
Zapraszamy do stołu
Problem marnowania żywności coraz częściej staje się elementem szerszej polityki miejskiej, łączącej cele społeczne i zdrowotne. Władze europejskich miast szukają sposobów, aby ograniczyć ilość wyrzucanego jedzenia, a jednocześnie integrować mieszkańców i edukować na temat zdrowego odżywiania.
Urszula Adamczyk
Partnerstwo nieidealne
Największym problemem współpracy samorządów nie jest jej brak, lecz charakter. W miejskich obszarach funkcjonalnych relacje między gminami mają często wymiar transakcyjny, oparty na projektach i pieniądzach, a nie na długofalowej wizji rozwoju.
Materiał partnera
Hurtowa anonimizacja dokumentów, w tym dokumentów skanowanych. Pełna obsługa bezpośrednio w oknie przeglądarki internetowej.
Konsultacje społeczne, postępowania przetargowe, protokoły kontroli, skargi i wnioski mieszkańców – każdy z tych obszarów generuje dokumenty, które przed udostępnieniem wymagają anonimizacji. ABC ANON automatyzuje ten proces: rozpoznaje dane osobowe, przetwarza dokumenty hurtowo i generuje wymagane prawem przypisy, bez udziału zewnętrznych usług chmurowych.
Rozmawia: Dominik Krzysztofowicz
Bez silnych regionów nie będzie skutecznej polityki spójności
Efektem negocjacji budżetu Unii Europejskiej po 2027 roku nie może być utrata podmiotowości regionów na rzecz rządów krajowych. Marszałek woj. zachodniopomorskiego, prezes Związku Województw RP oraz członek Europejskiego Komitetu Regionów Olgierd Geblewicz mówi o roli samorządów wojewódzkich, ostrzega przed zamrażaniem funduszy oraz wskazuje, że nowe wyzwania, także związane z bezpieczeństwem i obronnością, wymagają większej elastyczności, a nie centralizacji.
Gminy wiejskie: walka z wykluczeniem transportowym może okazać się nieskuteczna
Związek Gmin Wiejskich RP krytycznie ocenił projekt nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz ustawy o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych. Proponowane przez rząd zmiany zawierają ambitne deklaracje poprawy dostępności komunikacji, ale w praktyce mogą przynieść efekt odwrotny do zamierzonego.
Rafał Rudka*
Woda jako polityka przyszłości
Podczas marcowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów lokalni i regionalni liderzy przyjęli opinię w sprawie Europejskiej Strategii Odporności Wodnej. Na pierwszy rzut oka to kolejny unijny dokument, który łatwo przeoczyć. Byłoby to jednak błędem. W rzeczywistości to wyraźny sygnał wysłany do Brukseli i stolic państw członkowskich przez tych, którzy skutki kryzysu wodnego odczuwają nie w salach konferencyjnych, lecz w terenie.
Marta Lackowska*
Codzienna demokracja lokalna. Czy 42 punkty na 100 to bardzo mało?
Fundacja im. Stefana Batorego opublikowała raport „Indeks Codziennej Demokracji Lokalnej”, który prezentuje diagnostyczne narzędzie pomiaru demokracji na poziomie gminnym w okresie międzywyborczym (czyli na co dzień). Przesłanką do badania była chęć uzupełnienia obrazu lokalnej demokracji, który przedstawiono w Indeksie Wyborów Samorządowych.
Sławomir Bukowski
AI w urzędzie: rewolucja czy narzędzie?
Sztuczna inteligencja coraz śmielej wchodzi do administracji publicznej. Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało obszerny przewodnik dla urzędników, który ma pomóc w bezpiecznym i odpowiedzialnym korzystaniu z nowych technologii. Dokument nie tylko wyjaśnia, czym jest AI, ale przede wszystkim pokazuje, jak może zmienić codzienną pracę urzędów – także w samorządach. Jednocześnie przypomina o podstawowej zasadzie: sztuczna inteligencja może pomagać, ale decyzje wciąż musi podejmować człowiek.
Polska wobec „srebrnego tsunami”. System opieki długoterminowej nie nadąża za starzeniem się społeczeństwa
Polska stoi u progu jednego z najpoważniejszych wyzwań społecznych najbliższych dekad – gwałtownego starzenia się społeczeństwa i rosnącego zapotrzebowania na opiekę długoterminową. Najnowszy raport Banku Gospodarstwa Krajowego pokazuje jasno: bez zdecydowanych inwestycji w infrastrukturę opiekuńczą, kadry oraz nowe modele wsparcia seniorów system może w przyszłości okazać się niewydolny. Dokument nie pozostawia złudzeń: skala potrzeb będzie rosła szybciej niż możliwości instytucjonalne państwa.
Strefa Czystego Transportu w Katowicach. Mieszkańcy GZM z ulgą dla swoich aut
Strefa ma zacząć obowiązywać od 29 czerwca 2026 r. Miasto podkreśla, że nowe regulacje nie uderzą w obecnych właścicieli samochodów z regionu. Pojazdy należące do mieszkańców Katowic oraz całej Górnośląsko Zagłębiowskiej Metropolii, które zostały kupione przed tą datą, będą mogły wjeżdżać do strefy bezterminowo – o ile przechodzą obowiązkowe badania techniczne.
Wiceprezydentka Tczewa odwołana po zarzutach kradzieży w drogerii
Joanna Grabowska straciła stanowisko wiceprezydent Tczewa w związku z postępowaniem dotyczącym serii drobnych kradzieży w drogerii. Decyzję podjął prezydent miasta Łukasz Brządkowski po otrzymaniu informacji z sądu. Sprawa ma trafić na wokandę w kwietniu, a o winie urzędniczki zdecyduje sąd.
Były wiceburmistrz Pragi-Południe oskarżony
Prokuratura skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko czterem osobom, w tym byłemu wiceburmistrzowi warszawskiej dzielnicy Praga-Południe Adamowi C. Śledczy zarzucają mu m.in. korupcję oraz posłużenie się nierzetelną fakturą. Sprawa dotyczy pozwolenia na budowę apartamentowca w Rembertowie.
Urszula Adamczyk
Koło mężczyzn
W pociągu, podczas remontu, przy urodzinowym stole. Dobry pomysł, jak się okazuje, może narodzić się wszędzie. Tak właśnie zaczęły się historie trzech kół gospodarzy wiejskich z różnych części Polski. Choć sama nazwa brzmi żartobliwie, działalność jest całkiem na serio. Organizują wydarzenia dla mieszkańców, integrują sąsiadów i pokazują, że nawet niewielka grupa ludzi może ożywić życie wsi.
10 mln zł na lokalne inicjatywy. Rusza program „Aktywna wieś”
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uruchamia nowy program wsparcia dla lokalnych społeczności. W 2026 r. na inicjatywy na obszarach wiejskich przeznaczonych zostanie 10 mln zł. Pojedyncze projekty będą mogły otrzymać do 15 tys. zł dofinansowania.
Aleja Centralna nową wizytówką Warszawy
Stołeczni radni przyznali 5 mln zł na budowę zielonej Alei Centralnej, czyli pasażu biegnącego między Dworcem PKP Warszawa Śródmieście a Pałacem Kultury i Nauki. Popularny deptak zyska reprezentacyjny wygląd dzięki m.in. nowej nawierzchni i nasadzeniom zieleni.
Białystok: przybędzie mieszkań komunalnych
66,5 mln zł – tyle wyniesie wsparcie BGK na budowę bloku komunalnego przy ul. Absolwentów w Białymstoku. Dzięki dofinansowaniu za niecałe trzy lata do dyspozycji mieszkańców będzie 229 nowych mieszkań.
Bartosz Klimas
Nie tylko dla wilków morskich
Mieszkania komunalne w 130-letnich budynkach w Gdańsku zyskały nowe oblicze. Kiedyś były częścią kolonii tanich domów dla robotników.
Starosta lidzbarski złożył rezygnację
Dariusz Iskra poinformował o swojej decyzji w mediach społecznościowych, dziękując mieszkańcom i radnym za współpracę. Sprawa ma związek z policyjnym dochodzeniem dotyczącym prowadzenia samochodu pod wpływem alkoholu.
Piotrków Trybunalski: system EZD RP już działa
Blisko 50 jednostek organizacyjnych miasta wdrożyło elektroniczny system obiegu dokumentów, m.in. szkoły i przedszkola, przyspieszając przekazywanie informacji między instytucjami.
Konin: Centrum Czterech Kultur w dawnej synagodze
Miasto ogłosiło przetarg na modernizację zabytkowej synagogi. Odrestaurowany budynek będzie miejscem poświęcone historii i tradycjom, które przez wieki współtworzyły miasto.
Gmina Kolsko zrewitalizuje dawny dworzec w Konotopie
Projekt zakłada przebudowę zdegradowanego obiektu i przystosowanie go do nowych funkcji społecznych.
Materiał partnera
Alarmujący raport. Samorządy nie są gotowe na kryzys
75 proc. gmin i 60 proc. powiatów nie jest pewnych swojej gotowości do reagowania na sytuacje kryzysowe, a 22 proc. urzędów gmin oraz 21 proc. starostw wprost przyznaje brak gotowości – wynika z raportu think tanku Polskiego Czerwonego Krzyża „Wdrażanie przepisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej w jednostkach samorządu terytorialnego w Polsce”.
Materiał partnera
PPK standardem w miejscu pracy
Partycypacja w programie PPK rośnie szybciej niż kiedykolwiek, a program coraz częściej postrzegany jest przez pracodawców nie tylko jako obowiązek prawny, ale jako efektywne narzędzie motywacyjne – zwłaszcza tam, gdzie dostęp do finansowych instrumentów motywowania pracowników jest ograniczony.
Materiał partnera
Zdrowe powietrze w edukacji: monitorowanie i sterowanie jakością powietrza
Materiał partnera
Dotowanie niesamorządowych jednostek oświatowych w 2026 roku
Rok 2026 jest kolejnym, w którym przekazywana samorządom z budżetu państwa kwota potrzeb oświatowych zastąpiła część oświatową subwencji ogólnej. Już teraz można stwierdzić, że obawy samorządów związane ze skutkami przeprowadzonej reformy, z którymi mieliśmy do czynienia w 2025 roku, w znacznej mierze się potwierdziły, a podstawowy problem niedoszacowania realnych kosztów utrzymania oświaty pozostał nierozwiązany.
Między niżem demograficznym a sztuczną inteligencją
Polska szkoła stoi dziś przed kilkoma równoległymi wyzwaniami: ubywa uczniów, rosną koszty utrzymania placówek, nauczyciele potrzebują większego wsparcia, a AI zmienia sposób myślenia o edukacji. Właśnie o tym debatowano podczas XIII Ogólnopolskiej Konferencji Samorządu i Oświaty „Edukacja Przyszłości”, która odbyła się 18–19 marca br. w Lublinie. Wśród uczestników była Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w MEN.
dr Dariusz P. Kała*
Zielone światła ostrzegawcze dla OSP. Więcej ryzyka niż korzyści?
Pomysł wprowadzenia w Polsce zielonych świateł ostrzegawczych (czyli kogutów na samochodach) dla strażaków ochotników budzi emocje, ale dostępne analizy i doświadczenia zagraniczne nie potwierdzają, aby takie rozwiązanie realnie przyspieszało dojazd do remizy. Najbardziej miarodajne dane z belgijskiego pilotażu wskazują na minimalny zysk czasu, przy jednoczesnym ryzyku wzrostu liczby wykroczeń drogowych. W polskich warunkach dyskusja o takim uprawnieniu wymaga więc nie politycznych deklaracji, lecz rzetelnych analiz i pilotażu.
Zdzisław Majewski*
Cyberprzemoc wkracza do urzędu
W rozmowach z samorządowcami coraz częściej pojawia się temat cybermobbingu, który wkracza w progi urzędów. Znawcy tematu mówią, że nękanie w środowisku cyfrowym zdarza się dziś częściej niż w realnych kontaktach. Niestety fakt, że pracownicy są narażeni na to zjawisko, potwierdza raport „Cyberprzemoc w pracy” – Centralnego Instytutu Ochrony Pracy. Prawie połowa badanych doświadczyła go w miejscu swojego zatrudnienia.