Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 4/1452 - lutego 28, 2026
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Zielone płuca Polski
Na początku lat 90. uczestniczyłem w dyskusji samorządowców ówczesnego województwa siedleckiego w sprawie opcji rozszerzenia tzw. Zielonych Płuc Polski na to województwo. Zielone Płuca Polski to była koncepcja regionu o wysokiej jakości środowiska, dużym udziale lasów, jezior i obszarów chronionych, traktowanego jako ekologiczne zaplecze kraju.
Urząd ma kota
Nowy typ pracowników wkracza do urzędów miast. Pełnią dyżury 24 godziny na dobę, sami wybierają petentów, do których podejdą i kroczą własnymi drogami. Co najważniejsze, wzbudzają głównie pozytywne reakcje. W budynkach magistratów coraz częściej można spotkać… koty.
Dominik Krzysztofowicz
Samorządowy pakiet deregulacyjny 2.0. Czy propozycje punktowych, technicznych zmian skłonią wreszcie rząd do działania?
Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego przedstawiła ponad 23 propozycji zmian w ustawach. Skupiono się na doprecyzowaniu podstaw prawnych i korektach proceduralno-finansowych, co ma ograniczyć spory interpretacyjne oraz obciążenia administracyjne w JST.
Rozmawia: Janusz Król
Spór o rządem o wodę zaostrza się
Reforma zamiast uproszczeń może prowadzić do nadregulacji, sporów z Wodami Polskimi i miliardowych konsekwencji dla sektora komunalnego. Marek Wójcik, ekspert ds. legislacji Związku Miast Polskich, wskazuje na ryzyko chaosu taryfowego i kontrowersje wokół zysków wypracowywanych przez spółki wodociągowe.
Gminy wiejskie: projekt przepisów wodno-ściekowych jest pełen wad
Nowe regulacje miały uporządkować system i wzmocnić ochronę odbiorców. Zdaniem Związku Gmin Wiejskich RP mogą jednak doprowadzić do chaosu administracyjnego, nierównych sankcji i przerzucenia kosztów błędów systemu na mieszkańców wsi. Samorządy alarmują: projekt ignoruje realia gmin wiejskich i wymaga pilnych zmian.
Pełna ocena reformy dochodów JST dopiero po 2026 roku
Taką informację przekazała wiceminister finansów Hanna Majszczyk. Jak podkreśliła, rok 2025 był okresem przejściowym, w którym obowiązywały regulacje ograniczające faktyczny wzrost części dochodów w niektórych samorządach.
Rząd zwiększa środki na inwestycje mieszkaniowe
6,7 mld zł na budownictwo komunalne, społeczne i akademiki – rząd zapowiada największy w historii zastrzyk środków na inwestycje mieszkaniowe. Najwięcej skorzystają gminy, osoby o niższych i średnich dochodach oraz studenci.
Piotr Jegorow*
Nowa odsłona ABC ANON
Anonimizacja dokumentów skanowanych i pełna obsługa bezpośrednio w oknie przeglądarki internetowej
Andrzej Porawski odpowiada RPO
Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rządowi wycofanie się z zapowiadanych ograniczeń dotyczących mediów wydawanych przez samorządy, co – jego zdaniem – zagraża lokalnemu pluralizmowi i standardom legislacji. Związek Miast Polskich ostro odpowiedział na te zarzuty, wskazując na nieuzasadniony atak na wspólnoty lokalne, naruszanie konstytucyjnych wolności oraz próbę kneblowania samorządów.
Rafał Rudka*
Od diagnozy do pozwu. Historia sporu o finansowanie zadań zleconych
Są w Polsce problemy o bardzo długiej historii. Powracają w raportach, pojawiają się w oficjalnych stanowiskach, przewijają w kuluarach spotkań, by ostatecznie zniknąć w szufladach ministerstw. Jednym z nich jest kwestia finansowania zadań zleconych samorządom. To nie problem nowy ani nagły – raczej przewlekły. I, jak się okazuje, na tyle długotrwały, że zamiast kolejnego apelu doprowadził w końcu do złożenia pozwu.
Jarosław Nagły, Mariusz Niezgódzki
Jak tanio ogrzać budynki publiczne?
Samorządy coraz częściej wybierają kotły kondensacyjne na pellet – oznacza to do 20 proc. niższe rachunki za paliwo i nawet o połowę tańszą inwestycję niż wariant z pompami ciepła.
Gmina Czernica w buduje swoją przyszłość z myślą o mieszkańcach i środowisku
Czernica, jedna z najszybciej rozwijających się gmin w aglomeracji wrocławskiej, przyciąga rocznie około tysiąca nowych mieszkańców i konsekwentnie stawia na inwestycje napędzające wzrost. Kluczową rolę w strategii samorządu odgrywają nowoczesna infrastruktura wodno-kanalizacyjna, edukacja oraz rozwiązania ekologiczne, w tym modelowa w skali kraju inwestycja w oczyszczalnię ścieków realizowaną w formule PPP.
Samorządy doczekały się. Będzie obniżka poziomu recyklingu za 2025 rok
Rząd w końcu odpowiedział na wielomiesięczne postulaty. Resort klimatu zapowiedział zmniejszenie wskaźnika za zeszły rok z 55 proc. do 50 proc. Zmiana ma zostać wprowadzona w formie legislacyjnej „wrzutki” – jako poprawka do procedowanej właśnie ustawy o związku metropolitalnym w woj. pomorskim.
Urszula Adamczyk
Burmistrz bez wynagrodzenia, radni bez przysięgi. Bodzentyn w trybie awaryjnym
W styczniu minął rok od zawieszenia władz Bodzentyna (woj. świętokrzyskie) i przejęcia zarządzania przez komisarza rządowego. Cel został osiągnięty, gmina odzyskała płynność i powoli wychodzi z finansowych tarapatów. Zarząd komisaryczny może potrwać do dwóch lat – określa to ustawa o samorządzie gminnym. Brakuje w niej jednak jednoznacznego rozstrzygnięcia kwestii wypłacania wynagrodzenia zawieszonemu burmistrzowi.
dr hab. Joanna Podgórska-Rykała*, mgr Sabina Kozłowska**
Nowe obowiązki samorządów po doświadczeniach kryzysu migracyjnego
Specustawa z marca 2022 r. uruchomiła szybki dostęp do usług publicznych dla obywateli Ukrainy, a równoległe zmiany w ustawie o zarządzaniu kryzysowym wzmocniły instrumenty centralnego kierowania także wobec JST. W efekcie gminy i powiaty – często bez wcześniejszego przygotowania – znalazły się w centrum działań integracyjnych, organizacyjnych i administracyjnych. Artykuł pokazuje, jak Strategia migracyjna 2025–2030 utrwala tę zmianę roli samorządów oraz jakie konsekwencje może mieć brak jednoznacznego rozdziału zadań i trwałych mechanizmów finansowania.
GZM i woj. śląskie chcą wspólnie kupić pociągi
Obie instytucje złożyły wnioski do Centrum Unijnych Projektów Transportowych na dofinansowanie zakupu 32 elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT). Wspólne zamówienie ma pozwolić uzyskać lepszą cenę zamówienia.
Mieszkańcy Słupska pojadą nowymi autobusami
Aż 12 nowych elektrycznych autobusów będzie wozić Słupszczan. Miejski Zakład Komunikacji dzięki unijnemu wsparciu kupi tabor, zamontuje stacje ładowania, a w 20 już jeżdżących po mieście pojazdach zainstalowany zostanie monitoring.
Związki powiatowo-gminne z pierwszeństwem w dopłatach do linii autobusowych
Związki powiatowo-gminne oraz samorządy województw mogą zyskać priorytet w dostępie do środków z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych (FRPA) – wynika z odpowiedzi Ministerstwa Infrastruktury na interpelację poselską. Równolegle resort pracuje nad reformą systemu transportu zbiorowego, w której kluczową rolę integratorów przewozów mają przejąć marszałkowie województw.
Urszula Adamczyk
Mandat radnego jak gorący ziemniak
Zmiany personalne w radach gmin w trakcie kadencji nie są niczym zaskakującym. Rezygnacje są wpisane w samorządową rzeczywistość. Zdarzają się jednak sytuacje wyjątkowe – jak wymiana blisko 40 proc. składu rady w niespełna dwa lata. Z taką sytuacją mamy do czynienia w Giżycku, gdzie w 21-osobowej radzie od początku kadencji już dziewięć razy doszło do wygaśnięcia mandatu.
Sprzedaż gruntów z naruszeniem prawa. NIK alarmuje o stratach, chaosie i braku przejrzystości
Nieprawidłowe przetargi, wątpliwe wyceny, omijanie konkurencji i brak jawności – tak miasta w całej Polsce gospodarowały gruntami publicznymi. Najwyższa Izba Kontroli wykazała, że samorządy traciły pieniądze, a decyzje o sprzedaży nieruchomości często zapadały z naruszeniem prawa. W kilku sprawach zawiadomiła CBA i UOKiK.
Bartosz Klimas
Gorsza strona prywatyzacji
Bez tanich i dostępnych mieszkań, zwłaszcza w śródmieściu, miasta będą się wyludniać. Nie pomogą efektowne instytucje kultury ani użyteczne przestrzenie publiczne – to jeden z wniosków płynących z lektury książki „Świątynia i śmietnik. Architektura dla życia”. Jej autor, Grzegorz Piątek, to architekt (niepraktykujący, jak sam wyznaje) i krytyk architektury.
Szef ZTP w Krakowie odwołany, wizja referendum coraz bardziej realna
Prezydent Aleksander Miszalski odwołał dyrektora Zarządu Transportu Publicznego Łukasza Franka i zapowiedział korektę zasad Strefy Czystego Transportu. Decyzja zapadła w czasie rosnącej presji społecznej i przyspieszającej inicjatywy referendalnej w sprawie odwołania prezydenta.
Mateusz Górski
Sokołów Podlaski: pamięć, która buduje przyszłość
Sokołów Podlaski uczcił 163. rocznicę wybuchu powstania styczniowego w formule wykraczającej poza tradycyjny ceremoniał rocznicowy. Tegoroczne obchody były też inauguracją ponadlokalnego projektu „Śladami Pamięci Powstańców Styczniowych” oraz początkiem publicznej debaty o utworzeniu Muzeum Powstania Styczniowego, czyli pierwszej w Polsce placówki w całości poświęconej temu zrywowi.
Ze szkolnych marzeń na wielką ścianę
Wielkoformatowy mural o tematyce morskiej i ekologicznej ozdobił Szkołę Podstawową w Pszennie. Jego autorką jest absolwentka placówki Karolina Siejda. To historia o marzeniach, które po latach wracają i zmieniają szkolną przestrzeń w miejsce inspiracji.
NOWA Polska oficjalnie w parlamencie
Partia ma już formalną reprezentację w Senacie. Koło „Niezależni i samorządni” zmieniło nazwę, a liderzy ugrupowania zapowiadają budowę struktur w całym kraju, powołanie młodzieżówki i prezentację własnych projektów ustaw.
Władysławowo: Dzień Jedności Kaszubów
22 marca 2026 r. we Władysławowo odbędzie się 20. jubileuszowa edycja Dnia Jedności Kaszubów, święta, które od lat łączy pokolenia, miejscowości i ludzi dumnych ze swojego dziedzictwa i tradycji.
Chytaj wodę w Katowicach
W stolicy Gonego Śląska kontynuowany jest program, dzięki któremu otrzymać można dofinansowanie na zakup i montaż urządzeń służących do zatrzymania i wykorzystania wód opadowych pod nazwą „Chytaj wodę".
Zabrze: restrukturyzacja Szpitala Miejskiego
Postępowanie o zatwierdzenie układu zostało zakończone. To ważna informacja dla pacjentów, pracowników i partnerów placówki. Szpital działa bez zakłóceń, a świadczenia są realizowane normalnie.
Zdzisław Majewski*
Kto zapłacił za baner antyreferendalny
Każde gminne referendum w ważnej sprawie publicznej ma swoich zwolenników i przeciwników. Przekonywanie do głosowania „za” lub „przeciw” kosztuje. Ponieważ jest to akt demokracji bezpośredniej angażujący społeczność lokalną nie mniej niż wybory, to informacja o tym kto finansuje kampanię z imienia i nazwiska, jest niezwykle istotna.
Paweł Swianiewicz, Julita Łukomska
Ranking: Obszary chronione w nowym systemie dochodów JST
Nowa „ekologiczna” część systemu finansowania samorządów już obowiązuje, ale jej znaczenie budżetowe pozostaje marginalne. Choć ponad 80 proc. JST ma dziś wyliczone potrzeby ekologiczne, w skali kraju stanowią one mniej niż 1 proc. wszystkich potrzeb wydatkowych, a realnie zmieniają sytuację tylko w wąskiej grupie słabo zaludnionych gmin z dużym udziałem terenów chronionych.