Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 2/1450 - stycznia 31, 2026
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Zimno jak na Grenlandii
Zaledwie kilkanaście miast w Polsce może się wykazać mniejszym niż 50 proc. udziałem węgla w produkcji ciepła systemowego. Według danych z ubiegłorocznego raportu URE udział węgla w naszych systemach ciepłowniczych w 2024 roku spadł do poziomu 57,4 proc.. Wcześniej wynosił 61,2 proc. Według tego samego źródła rośnie udział biomasy i gazu w produkcji ciepła ogrzewającego polskie mieszkania – gaz daje nam 15,2 proc. ciepła, zaś OZE zaledwie 14,7 proc., przy czym 97 proc. OZE stanowi biomasa, którą – uwaga! uwaga! – też trzeba spalić.
Zakazane hulajnogi
Coraz więcej miast wprowadza ograniczenia lub całkowite zakazy przewozu w komunikacji miejskiej hulajnóg i rowerów elektrycznych. Wraz z ich rosnącą popularnością pojawiły się problemy związane z bezpieczeństwem oraz nadmiernym zajmowaniem przestrzeni w autobusach i tramwajach.
Etui, boxy, depozyty. Szkoły walczą ze smartfonami
Nadmierne korzystanie przez uczniów z telefonów to problem, który coraz więcej placówek i samorządów postanawia rozwiązać na własną rękę, nie czekając na systemowe rozwiązania.
(Prze)kupują nowych mieszkańców
Coraz więcej regionów w Europie szuka sposobów na zatrzymanie mieszkańców i przyciągnięcie nowych. Wyludnianie się małych miast i wsi stało się na tyle poważnym problemem, że samorządy zaczynają sięgać po bardzo konkretne narzędzia, w tym po pieniądze. Pojawiają się programy, w ramach których samorządy są gotowe płacić osobom, które zdecydują się do nich przeprowadzić.
Urszula Adamczyk
Ubywa młodych, przybywa wyzwań
Pięć największych metropolii przyciąga młodych mieszkańców z całego kraju, podczas gdy część powiatów notuje sięgający nawet 40 proc. spadek liczby osób wchodzących w dorosłość. To zjawisko nie jest ani nowe, ani zaskakujące, jednak w warunkach pogłębiającego się kryzysu demograficznego coraz wyraźniej oddziałuje na funkcjonowanie samorządów i pociąga za sobą skutki w wielu obszarach – od edukacji i rynku pracy po sytuację finansową i jakość usług publicznych.
Bartosz Klimas
Gminy wielkowiejskie
Depopulacja to termin odmieniany przez wszystkie przypadki, zwłaszcza na wsi. Ale od tej reguły są wyjątki. Czy przyrost ludności w gminie wiejskiej to tylko łut szczęścia, wynikający z dogodnego położenia, czy także efekt aktywnych działań w celu przyciągnięcia nowych mieszkańców, ale też – co nie mniej ważne – zatrzymania dotychczasowych?
Rozmawia: Janusz Król
Centralizacja zamiast spójności? Samorządy ostrzegają przed nową polityką UE
Koniec epoki hojnych funduszy unijnych i groźba centralizacji decyzji w Brukseli mogą najmocniej uderzyć w regiony takie jak Lubelskie. Marszałek Jarosław Stawiarski ostrzega, że odejście od regionalnych programów operacyjnych grozi nie tylko spowolnieniem rozwoju, lecz także trwałym pogłębieniem podziału na Polskę metropolii i Polskę peryferii.
W Tarnowie o średnich miastach. Samorządowcy chcą większego udziału w PIT i CIT
Tarnów był gospodarzem III Spotkania Miast Regionalnych i Subregionalnych, podczas którego samorządowcy z całej Polski wspólnie wskazali, czego potrzebują średnie miasta, by nie tracić na znaczeniu. Efektem rozmów jest Deklaracja Tarnowska – pięciopunktowy pakiet postulatów, m.in. o większy udział w podatkach.
Burmistrz Stambułu z Nagrodą im. prezydenta Pawła Adamowicza
Ekrem İmamoğlu, burmistrz Stambułu, laureatem V edycji Nagrody. Specjalne wyróżnienie jury otrzymała Mary Crilly – założycielka i dyrektorka Centrum do spraw Przeciwdziałania Przemocy Seksualnej w Cork.
Zainstaluj system ABC Kancelaria w swojej jednostce organizacyjnej, rozwiąż problem komunikacji elektronicznej
Obowiązek komunikacji elektronicznej przez system eDoręczenia to nie tylko wyzwanie dla urzędów gmin i miast. To przede wszystkim ogromny problem dla setek samorządowych jednostek organizacyjnych – szkół, przedszkoli, bibliotek, ośrodków pomocy społecznej, domów kultury.
Sławomir Bukowski
Reforma planistyczna pod ostrzałem. Gminy alarmują, rząd nie ustępuje
Reforma planowania przestrzennego miała zahamować suburbanizację i wzmocnić ład przestrzenny, ale jej wdrażanie ujawniło głęboki rozdźwięk między rządem a gminami. Samorządy wskazują na ryzyko paraliżu inwestycyjnego i finansowego, ministerstwo odpowiada, że koszty wdrożenia są nieuniknione w procesie systemowej zmiany.
Dominik Krzysztofowicz
Samorządowe priorytety legislacyjne 2026. Potrzeba większej autonomii i stabilnych finansów
Samorządowcy, których poprosiliśmy o opinie, podkreślają potrzebę pilnych zmian: od poluzowania centralnego gorsetu regulacji po poprawę finansowania oświaty i zadań zleconych.
Grzegorz Bebłowski*
PPP to niewykorzystana rezerwa rozwojowa
Rosnące potrzeby inwestycyjne i kurcząca się przestrzeń finansowa sprawiają, że samorządy coraz częściej ograniczają się do „zarządzania przetrwaniem”, odkładając decyzje rozwojowe na później. Partnerstwo publiczno-prywatne – choć nie zastąpi dotacji ani klasycznych zamówień – może w takich warunkach stać się praktycznym narzędziem realizacji projektów.
Nowy model ROP jednak z opóźnieniem
Projekt ustawy wprowadzającej nowy model rozszerzonej odpowiedzialności producenta nie trafi do Sejmu w pierwszym półroczu 2026 r. – poinformowała wiceminister klimatu i środowiska Urszula Zielińska podczas posiedzenia sejmowej komisji ochrony środowiska.
Samorządy muszą zadbać o bezpieczeństwo OZE
Zdalne sterowanie instalacjami OZE stało się standardem, ale w ocenie rządu to właśnie ono otwiera dziś najwięcej furtki dla cyberataków. Pełnomocnik rządu ds. cyberbezpieczeństwa opublikował zalecenia mające podnieść odporność farm wiatrowych i fotowoltaicznych. Bezpieczeństwo cyfrowe OZE powinno być traktowane jak element bezpieczeństwa infrastruktury lokalnej.
210 mln zł trafi do samorządów Polski Wschodniej
Miasta i gminy mogą sięgnąć po kolejne bezzwrotne środki unijne na inwestycje ograniczające podtopienia, przeciwdziałające miejskim wyspom ciepła i poprawiające gospodarowanie wodami opadowymi – ruszył trzeci nabór w programie adaptacji do zmian klimatu prowadzonym przez NFOŚiGW.
Końca modernizacji Ewidencji Gruntów i Budynków nie widać
Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, jak wojewodowie nadzorują prowadzenie Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB). Wnioski są jednoznaczne: nadzór nie był w pełni skuteczny i nie przyczynił się do zakończenia cyfryzacji i modernizacji rejestru, prowadzonej od ponad dwóch dekad. Skutki odczuwają nie tylko organy administracji rządowej, ale przede wszystkim samorządy – zwłaszcza starostowie, którzy realizują zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
Matura starosty karkonoskiego pod lupą prokuratury
Śledczy badają, czy Krzysztof Wiśniewski posługuje się legalnym świadectwem maturalnym. Choć samorządowiec publicznie zapewnia, że egzamin dojrzałości zdał i pokazuje dokumenty, dyrekcja szkoły, w której miał je uzyskać, twierdzi, że nie ma żadnych potwierdzających to akt.
Wrocław: Łapówki za szybką rejestrację
Siedmiu urzędników wrocławskich wydziałów komunikacji usłyszało zarzuty korupcyjne. Z zamian za pieniądze, kosztowne przedmioty i usługi mieli przez lata przyspieszać lub umożliwiać rejestrację pojazdów, także tych w złym stanie technicznym.
Melioracja na skraju zapaści. Wielkopolskie samorządy apelują do rządu o pilne zmiany
Rowy melioracyjne zarastają i tracą drożność, spółki wodne nie mają stabilnych pieniędzy, a odpowiedzialność za utrzymanie urządzeń rozmywa się między właścicielami gruntów i instytucjami. Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski: – Bez zmian prawnych i finansowych Polska będzie coraz bardziej narażona na suszę i lokalne podtopienia.
Koniec górnictwa w Bytomiu. Prezydent miasta pyta: co w zamian?
Symboliczna, ostatnia tona węgla została wydobyta w Kopalni Węgla Kamiennego „Bobrek”. Od 1 stycznia 2026 roku kopalnia przeszła w stan likwidacji. To oznacza koniec górnictwa w mieście, w którym fedrowano węgiel od ponad 230 lat.
Było przedszkole, są mieszkania
Gmina Zdzieszowice (woj. opolskie) oddała do użytku pięć nowych mieszkań komunalnych w Rozwadzy. Lokale powstały w budynku dawnego przedszkola. Oficjalne przekazanie kluczy odbyło się w grudniu. Inwestycja została zrealizowana dzięki dofinansowaniu z rządowego programu Polski Ład.
Bartosz Klimas
Nadbzurzański świt
Sochaczew zaprasza nad Bzurę. Okolice ruin Zamku Książąt Mazowieckich wzbogaciły się ostatnio o ścieżki spacerowe, odnowioną przystań, amfiteatr i kawiarnię.
Miasta odporne na zagrożenia wodne dzięki AI?
Zmiany klimatu sprawiają, że miasta muszą coraz efektywniej balansować między nadmiarem a niedoborem wody. Jak wskazuje raport „AI for Future Cities: Water”, sztuczna inteligencja może stać się jednym z kluczowych narzędzi, które pomogą miastom skuteczniej radzić sobie z wyzwaniami związanymi z gospodarką wodną.
We Wrocławiu powstanie superkomenda policji
Nowoczesne Centrum Policji będzie nową siedzibą Komendy Miejskiej. Zapowiedź padła podczas wizyty ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego. Inwestycja ma powstać przy ul. Poznańskiej, na terenie dawnych koszar wojskowych.
GZM wzmacnia kolej w regionie
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia zwiększa zaangażowanie w rozwój transportu kolejowego. W 2026 roku na finansowanie połączeń przeznaczy rekordową kwotę 34,4 mln zł – najwyższą od 2019 roku, gdy GZM zaczęła wspierać kolej.
Unijne wsparcie na dom dziecka w Koszalinie
Ponad 1,6 mln zł z funduszy europejskich trafi na remont budynku, w którym powstanie rodzinny dom dziecka dla ośmiorga wychowanków.
Nie żyje Sylwiusz Jakubowski, wieloletni wójt Żelazkowa
Samorządowiec przez lata budził kontrowersje, m.in. z powodu problemów alkoholowych i spraw karnych.
Karol Popławski*
Surowsze standardy dostępności i bezpieczeństwa
Projekt rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków wdraża wymagania dostępności i efektywności energetycznej, jednocześnie znacząco poszerzając katalog obowiązków nakładanych na właścicieli, wspólnoty i spółdzielnie w ramach reżimu prawa budowlanego. Oznacza to nowe standardy dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, nasłonecznienia, ładowania pojazdów i bezpieczeństwa pożarowego, a także wyższe koszty, dłuższe procedury i większe ryzyko sporów przy planowaniu inwestycji i modernizacji.
Paweł Swianiewicz, Julita Łukomska*
Ustawa o dochodach JST. Rekomendacje zmian
W pierwszym artykule (nr 1/2026 „Wspólnoty”) przedstawiliśmy przeprowadzoną przez Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego diagnozę rozwiązań przyjętych w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z 2024 r. Teraz skupiamy na rekomendacjach, które w naszej ocenie mogłyby istotnie poprawić system finansowania samorządów.
Zdzisław Majewski*
Transfery czy reformy
W cieniu wojny na Ukrainie i sporów wokół Grenlandii na dalszy plan zeszła dyskusja dotycząca zagrożeń dla polskich finansów publicznych. Od 2024 r. jesteśmy objęci unijną procedurą nadmiernego deficytu budżetowego. Jak wyjść z obecnej polityki zadłużania się? – na to pytanie stara się odpowiedzieć raport Interprise Institute oraz Forum Obywatelskiego Rozwoju. Jego autorzy mówią, że kontynuacja obecnej polityki stanowi zagrożenie dla naszej gospodarki.