Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 24/1446 - listopada 30, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
ChatGPT – test dla rządu Tuska
Niebawem, bo już 13 grudnia, miną dwa lata od powołania rządu Koalicji 15 października. Z rządem tym wielu samorządowców wiązało duże nadzieje. A że rocznice zawsze są okazją do podsumowań i ocen, postanowiłem i ja ten rząd podsumować.
Innowacyjna strzecha
W wielu dziedzinach wracamy do korzeni i na nowo odkrywamy rozwiązania przez wieki stosowane przez naszych przodków. Przykładem jest rosnąca popularność materiałów naturalnych w budownictwie. Europejskie samorządy zaczynają dostrzegać korzyści z ich stosowania i coraz częściej… do łask wraca słoma.
Proszę o ciszę!
Oddzielne pokoje, wydzielone przestrzenie, a nawet szklane kabiny, do których nie dochodzi dźwięk z zewnątrz. Coraz częściej szkoły starają się zapewnić uczniom miejsca, w których można odciąć się od zgiełku i hałasu.
Kultura z automatu
Mamy paczkomaty, wpłatomaty i kwiatomaty, dlaczego nie książkomaty? Samorządy coraz częściej sięgają po te urządzenia, bo tam, gdzie utrzymanie tradycyjnej filii bibliotecznej jest trudne albo zwyczajnie niemożliwe, książkomat może ją zastąpić. Zautomatyzowany dostęp do bibliotek okazuje się rozwiązaniem przede wszystkim praktycznym i, jak pokazują statystyki, zdaje egzamin.
Urszula Adamczyk
Niezawodne związki
W połowie listopada w poznańskim ratuszu udało się doprowadzić do porozumienia płacowego między władzami miasta a pracownikami. Z jednej strony dokument podpisał wiceprezydent, z drugiej przedstawiciele związków zawodowych, którzy od miesięcy walczyli o podwyżki. Pikiety, listy otwarte i negocjacje ostatecznie przyniosły efekt. Czy po tym sukcesie można spodziewać się wysypu nowych związków w urzędach JST?
Dominik Krzysztofowicz
Regiony wygrywają. Komisja Europejska skoryguje projekt budżetu UE po 2027 r.
KE zapowiedziała korektę projektu wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028–2034 – wzmocnienie roli regionów, obronę polityki spójności oraz wprowadzenie „kontroli regionalnej” przy wydatkowaniu środków. To efekt skoordynowanych działań m.in. Związku Województw RP i sojuszu EURegions4Cohesion, domagających się poszanowania zasady partnerstwa.
Materiał partnera
Sprawna obsługa korespondencji elektronicznej w jednostkach samorządu terytorialnego i jednostkach organizacyjnych
ABC Kancelaria – system klasy EZD, który rośnie wraz z potrzebami i możliwościami urzędu, w swojej pierwszej odsłonie pozwala na kompleksowe wsparcie w zakresie obsługi korespondencji elektronicznej i tradycyjnej (papierowej).
Rozmawia: Janusz Król
Podatek jak w Europie? Samorządy potrzebują jasnych zasad
Czy wszystkie gminy w Polsce powinny móc pobierać opłatę turystyczną? Zdaniem Jana Golby, burmistrza Muszyny i prezesa Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych, to krok w stronę przywrócenia elementarnej sprawiedliwości. Wyjaśnia, jakie absurdy kryją się w dzisiejszych przepisach i dlaczego projekt nowej ustawy może je wreszcie uporządkować.
Silny samorząd – silna Polska. Przyszłość zaczyna się w gminach
XXI Kongres Gmin Wiejskich RP zgromadził liderów lokalnych wspólnot, przedstawicieli samorządów, administracji rządowej, instytucji publicznych, środowisk eksperckich oraz biznesu. Dyskutowano o finansowaniu JST, oświacie, bezpieczeństwie, planowaniu przestrzennym, cyfryzacji i kwestiach społecznych.
Dominik Krzysztofowicz
Rady i sejmiki w cieniu władzy wykonawczej
7 i 8 listopada w Gdyni odbył się III Krajowy Kongres Przewodniczących Rad Gmin, Powiatów i Sejmików Województw. Dyskutowano o tym, jak w obliczu recentralizacji wzmocnić pozycję organów stanowiąco-kontrolnych.
GZM dołącza do krajowej czołówki ośrodków rozwoju AI
Decyzję podjęło Ministerstwo Cyfryzacji w ramach prac nad aktualizacją „Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”. To efekt szerokich konsultacji społecznych oraz przekonującej argumentacji przedstawionej przez samą Metropolię, podkreślającej jej potencjał naukowy, gospodarczy i technologiczny. Nowy status zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
Nowa platforma współpracy w obszarze cyberbezpieczeństwa
Samorządy zyskały nowe narzędzie do walki z rosnącą liczbą zagrożeń w sieci. Uruchomiona właśnie platforma ISAC-JST ma umożliwić wymianę informacji o incydentach, budowę wspólnych standardów bezpieczeństwa i rozwój kompetencji pracowników administracji lokalnej.
Wiceprezydent Ostrowa Wlkp. rezygnuje po prawomocnym wyroku za korupcję
Mikołaj Kostka odszedł z urzędu miasta po tym, jak Sąd Apelacyjny w Łodzi prawomocnie utrzymał wyrok skazujący go za korupcję oraz przekroczenie uprawnień z okresu jego pracy w Jarocinie. Samorządowiec konsekwentnie nie przyznaje się do winy i zapowiada dalsze kroki prawne.
Wójt Gozdowa dwa dni z rzędu prowadził auto po alkoholu
60-letniego Dariusza K. policja zatrzymała za jazdę pod wpływem alkoholu – najpierw z ponad 2 promilami, a dzień później z blisko 0,4 promila. Po incydencie samorządowiec stał się nieuchwytny dla dziennikarzy.
Biłgoraj: wojna wśród lokalnych polityków PiS
Na skrzynki e-mailowe czołowych polityków partii, w tym Jarosława Kaczyńskiego, Mateusza Morawieckiego i Przemysława Czarnka, trafiła anonimowa wiadomość oskarżająca lokalnych działaczy z Biłgoraja o udział w zorganizowanej grupie przestępczej.
dr hab. Dawid Sześciło*
35 lat samorządności. Decentralizacja na zakręcie
Obecny zakres zadań własnych samorządów został w dużej mierze ukształtowany decyzjami z lat 90. Od tamtej pory proces decentralizacji wyhamował, a w niektórych obszarach wręcz się cofnął. Tymczasem samorządy wielokrotnie udowodniły, że mają potencjał i wolę, by odpowiadać za większą część usług publicznych istotnych dla obywateli.
Dominik Krzysztofowicz
Raport NIST o zmianach granic gmin w Europie
Korekty granic od lat budzą w Polsce silne emocje. Często kojarzone są z ekspansją miast, które wchłaniają sąsiednie tereny. Nie brakuje też dyskusji na temat liczby samorządów lokalnych – należy je łączyć, czy dzielić. Zespół Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego przygotował raport, w którym pokazuje, jak w ostatnich 35 latach wyglądały procesy takich zmian w Europie i jak te kwestie są uregulowane w prawie.
Rozmawia: Dominik Krzysztofowicz
Nowa ustawa o dochodach JST to cios finansowy dla Bytomia
Zabiegamy o wprowadzenie korekt systemowych – interweniujemy w Ministerstwie Finansów, wystosowaliśmy też apel do premiera, domagając się weryfikacji wskaźników z budżetu i rekompensaty poniesionych strat – mówią Ewa Tomczak, skarbnik miasta, oraz Rafał Kolano, radca prawny.
Smogowi rekordziści AD 2024
Polski Alarm Smogowy (PAS) opublikował ranking smogowych rekordzistów za ubiegły rok. Pierwsze miejsce we wszystkich trzech kategoriach zajęła Nowa Ruda. W tym dolnośląskim mieście stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu wzrosło z 400 do 700 proc. normy.
Ogólnopolska akcja identyfikacji starolasów
Resort klimatu i środowiska zaprasza przyrodników, także samorządowców, do współtworzenia sieci najcenniejszych ekosystemów leśnych
Włocławek pożegna węgiel
Rusza budowa Centrum Energii Włocławek – nowoczesnej spalarni odpadów. Instalacja ma pozwolić miastu uniezależnić się od węgla, poprawić jakość powietrza i zapewnić stabilne, lokalne źródło ciepła. To projekt, o który samorząd zabiegał od dawna, a jego realizację umożliwiło pojawienie się prywatnego inwestora – firmy PreZero.
Samorządy spod Warszawy zbudują 22-km trasę rowerową wzdłuż linii WKD
W Grodzisku Mazowieckim podpisano umowę na opracowanie koncepcji trasy rowerowej biegnącej wzdłuż linii Warszawskiej Kolei Dojazdowej – od stacji Grodzisk Mazowiecki Radońska aż do granic administracyjnych Warszawy. To kolejny, przełomowy etap projektu, realizowanego dzięki współpracy sześciu samorządów.
Bartosz Klimas
Brama do Rzecznej
Rybnicki TBS Ajnfart zbiera nagrody i nominacje. Budynek znalazł się wśród polskich kandydatów do europejskiej nagrody im. Miesa van der Rohe. Jej patron to wybitny architekt–modernista działający w pierwszej połowie XX wieku.
Fioletowa rewolucja w Gliwicach
Od nowego roku gliwiczanie skorzystają z prostszego sposobu pozbywania się zużytej odzieży – bezpośrednio sprzed domów, wygodnie i regularnie. Kluczowym elementem tego systemu będą fioletowe worki na odpady tekstylne oraz fioletowe pojemniki.
GZM kupuje prąd za pół miliarda złotych
Metropolitalna Grupa Zakupowa w latach 2026–2027 zakupi 934 824 490 kWh energii elektrycznej. Dostawcą będzie spółka Tauron Sprzedaż GZE, która złożyła najkorzystniejszą ofertę.
Powołano Krakowską Radę Zdrowia Psychicznego
To inicjatywa prezydenta Aleksandra Miszalskiego. Zadaniem Rady będzie m.in. wsparcie w opracowaniu Krakowskiego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2026–2030.
Olsztyn: stanieją bilety dla mieszkańców
Urząd Miasta Olsztyna przygotowuje nową taryfę biletową, w której korzyści odczują osoby zameldowane lub płacących podatki w mieście.
Poznań: czujniki czadu dla najemców miejskich lokali
Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych rozpoczął kolejną edycję akcji rozdawania czujników czadu. Urządzenia można bezpłatnie odebrać w punktach obsługi klienta ZKZL.
Białystok: Muzeum Pamięci Sybiru nagrodzone
Placówka została laureatem Złotego BohaterONa w kategorii „Instytucja” oraz Złotego BohaterONa Publiczności w ramach Nagrody BohaterONy 2025 im. Powstańców Warszawskich.
Martyna Ryńska*
Miasto gra. Lekcja o samorządzie, która wciąga
A gdyby tak zasiąść w radzie miasta bez wygrywania wyborów? Choćby na chwilę. Czy to możliwe? Taką szansę daje „Miasto gra”, edukacyjna symulacja przygotowana przez Unię Metropolii Polskich. To doskonały sposób, żeby nauczyć się, jak działa samorząd, bez wykładów, testów i podręczników.
Andrzej Bura*
Informacja publiczna w sferze pracowniczej i organizacji wewnętrznej JST (Część 1)
Omawiamy kwestie z obszaru stosunku pracy oraz organizacji wewnętrznej JST (poza wysokością wynagrodzenia i jego pochodnymi), które mogą zostać ujawnione przez pracodawcę samorządowego – lub kierownika jednostki – na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Analizujemy orzecznictwo sądów administracyjnych, a także przepisy prawa.
Zdzisław Majewski*
Nadużywanie prawa do informacji
Samorządy są dziś zalewane żądaniami o udzielenie informacji publicznej. Bardzo często są to wnioski, które urzędnicy kwalifikują jako nadużycie prawa. Tak bywa, gdy do urzędu kierowane są pytania i żądania o informację przez tę samą osobę, które wielokrotnie już wcześniej wnioskowała o ich udzielenie. Zdarzają się także sytuacje, że żądanie informacji dotyczy wyłącznie kwestii dotyczących sporów toczonych z urzędem, także w postępowaniach administracyjnych, albo sfery życia prywatnego urzędników.