Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 23/1445 - listopada 15, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
O depopulacji, sieci szkół i o MEN
W publikowanym w tym numerze „Wspólnoty” wywiadzie przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP Stanisław Jastrzębski zwraca uwagę na skutki depopulacji dla funkcjonowania oświaty na terenach wiejskich: „W warunkach kryzysu demograficznego największym problemem finansowym i organizacyjnym pozostaje oświata. Są już gminy, w których w ciągu roku rodzi się jedno lub dwoje dzieci. To pociąga za sobą konsekwencje dla żłobków, przedszkoli i szkół”.
Samorządowy cohousing
Starzenie się społeczeństwa nie jest problemem, lecz wyzwaniem urbanistycznym i społecznym – mówi prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka. Samorządy starają się sprostać mu w różny sposób, coraz częściej odchodząc od stereotypowego podejścia na rzecz rozwiązań bardziej nowoczesnych. Do polskich miast wkracza idea cohousingu, czyli wspólnotowego mieszkalnictwa senioralnego.
Tripplay – nowoczesne narzędzie promocji i komunikacji dla samorządów
Jak skutecznie dotrzeć do mieszkańców i turystów w czasach, gdy większość informacji konsumujemy przez telefon? Jak sprawić, aby wiadomości z gminy nie ginęły w gąszczu stron internetowych i mediów społecznościowych? Właśnie na te pytania odpowiada Tripplay – polska aplikacja mobilna, która w prosty i nowoczesny sposób wspiera samorządy w promocji oraz komunikacji.
Dominik Krzysztofowicz
Nowelizacja ustawy śmieciowej. Kontrowersja goni kontrowersję
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało obszerny projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co ma być odpowiedzią na liczne postulaty samorządów i innych interesariuszy. Celem jest stworzenie bardziej efektywnego, sprawiedliwego oraz ekologicznego systemu zarządzania odpadami. Samorządowcy do propozycji podchodzą jednak niezwykle krytycznie.
Rozmawia: Dominik Krzysztofowicz
Zapalają mi się lampki ostrzegawcze
Trudno zrozumieć, dlaczego ministerstwo z jednej strony dostrzega nieszczelność systemu, a z drugiej wprowadza rozwiązania, które ten system rozszczelniają – mówi Maciej Kiełbus, partner zarządzający w ZIEMSKI & PARTNERS Kancelaria Prawna Kostrzewska, Kołodziejczak i Wspólnicy sp.k. w Poznaniu; przedstawiciel Związku Miast Polskich w Zespole doradczym do spraw systemowych rozwiązań w zakresie gospodarki odpadami przy Ministrze Klimatu i Środowiska.
Rozmawia: Dominik Krzysztofowicz
Nowelizacja ustawy czystościowej to zaproszenie do kombinowania
Nie mieszajmy gospodarki odpadami z opieką społeczną – apeluje Leszek Świętalski, pełnomocnik Związku Gmin Wiejskich RP ds. gospodarki komunalnej, energetyki i ochrony środowiska, krytykując projekt za ulgi „socjalne” w opłacie śmieciowej, sztywne wymogi dla PSZOK-ów i ograniczony dostęp gmin do danych. W zamian postuluje jednolite standardy selektywnej zbiórki, realne uszczelnienie systemu i uczciwe rozłożenie odpowiedzialności za recykling.
Nowa Polska wkracza na scenę polityczną
W Poznaniu odbyła się pierwsza konwencja programowa ugrupowania Nowa Polska – inicjatywy samorządowców i parlamentarzystów, którzy chcą „odbudować centrum” polskiej polityki. W wydarzeniu wzięli udział m.in. senatorowie Wadim Tyszkiewicz, Zygmunt Frankiewicz i Andrzej Dziuba, a także prezydenci miast: Arkadiusz Wiśniewski (Opole), Piotr Krzystek (Szczecin), Marek Materek (Starachowice).
Związek Miast Polskich alarmuje w sprawie PIT, CIT i subwencji na 2026 r.
ZMP zwrócił się do ministra finansów Andrzeja Domańskiego o pilne wyjaśnienia w sprawie przekazanych samorządom informacji dotyczących udziałów w podatkach PIT i CIT oraz subwencji ogólnej na rok 2026. Jak wskazują przedstawiciele miast, w części przypadków kwoty te są nominalnie niższe niż w roku 2025.
Rozmawia: Janusz Król
Potrzebujemy efektywnego systemu finansowania, a nie doraźnych programów
Po latach niestabilności i uzależnienia od rządowych programów samorządy wiejskie oczekują kompleksowych rozwiązań. – Rezerwy i jednorazowe dotacje nie zastąpią trwałego modelu finansowania – podkreśla Stanisław Jastrzębski, przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP, wójt gminy Długosiodło. Mówi o zróżnicowanej kondycji gmin, kończących się środkach z Polskiego Ładu i konieczności wydłużenia czasu wykorzystania funduszy z KPO.
Krok bliżej do wprowadzenia KSeF
1 listopada Ministerstwo Finansów udostępniło Moduł Certyfikatów i Uprawnień (MCU) – nowe narzędzie, które pozwoli przedsiębiorcom i instytucjom publicznym zarządzać dostępem do Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Wprowadzenie MCU to ważny krok w przygotowaniach do uruchomienia KSeF 2.0, który zacznie obowiązywać od 1 lutego 2026 r.
ZPP ostro krytykuje program „Wyjście z klasą”
Związek skierował do minister edukacji Barbary Nowackiej oficjalne pismo, w którym zdecydowanie sprzeciwia się zasadom realizacji nowego programu. Samorządowcy alarmują, że sposób jego wdrożenia może doprowadzić do administracyjnego chaosu i faktycznego zablokowania realizacji projektu.
Materiał partnera
Gmina z wiatrem w żagle. Jak odnawialne źródła energii wzmacniają lokalny rozwój
Rozmowa z Martą Głód, dyrektor ds. rozwoju projektów, OX2 Polska
Ciepłownia geotermalna w Koninie już działa
Konin dołączył do grona zaledwie dziesięciu polskich miast wykorzystujących tę technologię. Instalacja o mocy 8,1 MW została oddana do użytku na wyspie Pociejewo, a symbolicznego uruchomienia dokonali zaproszeni goście, w tym minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, główny geolog kraju Krzysztof Galos, przedstawiciele NFOŚiGW, świata nauki i samorządu. To zwieńczenie ponad dekady przygotowań oraz kilku lat budowy.
Materiał partnera
Gminni operatorzy pomagają mieszkańcom skorzystać z programu Czyste Powietrze
Nie trzeba znać się na dotacjach, aby wymienić stary piec na nowoczesne źródło ciepła. Wystarczy znać swojego gminnego operatora. Ponad połowa gmin w Polsce oferuje już bezpłatne wsparcie dla swoich mieszkańców w uzyskaniu bezzwrotnej dotacji z programu Czyste Powietrze.
Rozmawia: Sławomir Bukowski
Bezpieczne ciepło na dekady. Jak Polska buduje odporność energetyczną miast
Ciepłownictwo systemowe przechodzi głęboką transformację – od węgla w kierunku odnawialnych źródeł energii, ciepła odpadowego, kogeneracji. Czym jest tzw. efektywny system ciepłowniczy, dlaczego ten sektor odgrywa kluczową rolę w bezpieczeństwie energetycznym kraju oraz jak kampania „W zasięgu ciepła” ma obalać mity i edukować samorządy, mówi Jacek Szymczak, prezes Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie.
Grzegorz Kubalski*
Quo vadis, ochrono ludności?
Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej w coraz większym stopniu ewoluuje w kierunku programu wspierania wojska i najróżniejszych służb mundurowych – ze szkodą nie tylko dla organów jednostek samorządu terytorialnego działających jako terytorialne organy ochrony ludności, ale przede wszystkim dla obywateli.
Wykluczeni w cyfrowym państwie
Kluczowe programy rządowe ukierunkowane na rozwój kompetencji cyfrowych w społeczeństwie – realizowane z opóźnieniem. Systemy informatyczne w części instytucji – wadliwe i wymagające usprawnień. Zasady przejrzystości i równego traktowania wnioskodawców – nie zawsze przestrzegane. Lista zastrzeżeń NIK do sposobów walki z wykluczeniem cyfrowym w Polsce jest długa.
dr Mariusz Filipek*
Samorząd terytorialny jako stymulator lokalnej przedsiębiorczości
JST odgrywają kluczową rolę w rozwoju przedsiębiorczości. To na poziomie gmin, powiatów i województw zapadają decyzje, które w największym stopniu wpływają na codzienne funkcjonowanie przedsiębiorców. Samorząd, jako gospodarz lokalnego ekosystemu rozwoju, może skutecznie stymulować innowacje, wspierać współpracę i budować trwałe podstawy dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego.
Rozmawia: Dominik Krzysztofowicz
Czy doświadczenia paneli obywatelskich mogłyby wzmocnić rady miejskie?
Deliberacja pozwala odzyskać sens demokracji, pokazuje, że decyzje publiczne można podejmować w oparciu o wiedzę, argumenty i wzajemny szacunek – mówi dr hab. Joanna Podgórska-Rykała, prof. UKEN, autorka książki „Deliberative Democracy, Public Policy, and Local Government”, poświęconej badaniom nad innowacjami deliberatywnymi w polskich samorządach.
Urszula Adamczyk
Prasa samorządowa na cenzurowanym
Czy już w przyszłym roku gazety samorządowe będą musiały zostać zastąpione biuletynami informacyjnymi, pozbawionymi treści publicystycznych i reklam? Takie zmiany przewiduje projekt nowelizacji ustawy medialnej, zaprezentowany pod koniec października przez minister kultury Martę Cienkowską.
Wespół w zespół. Plan na centrum Kielc
Władze Kielc i spółki kolejowe łączą siły, by odmienić okolice dworca i poprawić komunikację w mieście. List intencyjny to pierwszy krok do wspólnych inwestycji.
Bartosz Klimas
Gdańsk na piśmie
Od tego lata Gdańsk ma nową, samorządową instytucję kultury – Dom Literatury. Trwa adaptacja docelowej siedziby, ponad trzystuletniego budynku na śródmiejskim osiedlu Osiek, w sąsiedztwie historycznego gmachu Poczty Polskiej.
Przewodniczący Rady Miasta Częstochowy zatrzymany przez CBA
Akcja służb ma związek ze śledztwem w sprawie procederu korupcyjnego, którego centralną postacią jest Bartłomiej S. – były wicemarszałek województwa śląskiego i dawny wiceprezydent Częstochowy.
Kolejna odsłona afery korupcyjnej w Opalenicy
Prokuratura Okręgowa w Poznaniu poinformowała o postawieniu zarzutów następnemu przedsiębiorcy, który miał wręczyć łapówkę byłemu burmistrzowi Tomaszowi S. w zamian za umieszczenie korzystnych zapisów w planie zagospodarowania przestrzennego.
Polska na drodze do technologicznej suwerenności
Blisko pół tysiąca ekspertów z administracji publicznej, świata nauki i biznesu uczestniczyło w XXXI Forum Teleinformatyki w Józefowie pod Warszawą. Tegoroczne hasło: „System informacyjny państwa – czas na przełomowe idee, technologie i projekty” wyznaczyło kierunek obrad poświęconych cyfrowej transformacji.
Szkoły niepubliczne mogły wyłudzić 40 mln zł dotacji
Zarzuty postawiono 14 dyrektorkom szkół niepublicznych z 10 województw.
Duszniki-Zdrój: radny chciał wyrwać pani burmistrz torebkę?
Ostry konflikt między nowo wybraną burmistrz Urszulą Karpowicz a miejskim radnym Jarosławem Kwolkiem. Oboje przedstawiają sprzeczne wersje wydarzeń.
Bożena Borkowska tymczasowo pokieruje Nowym Sączem
Po zawieszeniu prezydenta Ludomira Handzla przez Prokuraturę Europejską jego obowiązki tymczasowo przejęła druga zastępczyni Bożena Borkowska. Decyzję ogłosił wojewoda małopolski Krzysztof Klęczar, zapewniając, że praca urzędu przebiega bez zakłóceń.
Zdzisław Majewski*
Będą związki rozwojowe
Nad projektem ustawy o zrównoważonym rozwoju miast pracuje Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Ustawa ma kreować nowa formę współpracy samorządów, a będą to związki rozwojowe tworzone przez miasta oraz powiązane z nimi funkcjonalnie gminy i powiaty. Nowa ustawa jest konieczna, bowiem od 2027 roku przestaną obowiązywać przepisy dotyczące polityki miejskiej. Ma być odpowiedzą na postulaty samorządów, aby wreszcie stworzyć lepsze ramy prawne do współpracy w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych.
Paweł Swianiewicz, Julita Łukomska
Ranking: Ochrona środowiska i klimatu. Ranking wydatków 2022–2024
Oto liderzy proekologicznych inwestycji. Wśród miast wojewódzkich laureatką została Bydgoszcz, wśród miast na prawach powiatu – Rybnik. Najlepszym miastem powiatowym okazała się Hajnówka, a w kategorii małych miast zwyciężyły śląskie Koziegłowy. W grupie gmin wiejskich pierwsze miejsce zajęły Sulmierzyce w województwie łódzkim.