Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 21/1443 - października 18, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Nauczyciele są niezadowoleni
Niezadowoleni są z płac, ale swoją pracę lubią, mają silną motywację wewnętrzną, środowisko pracy uznają za przyjazne, a warunki za satysfakcjonujące. Za to mają uwagi do relacji z rodzicami i czują się zestresowani odpowiedzialnością za wyniki. Takie tezy wynikają z raportu TALIS 2024, opublikowanego właśnie przez Instytut Badań Edukacyjnych. Raport jest częścią międzynarodowego badania i dzięki jednakowej metodologii pozwala porównać środowisko pracy, jakim jest szkoła, pomiędzy różnymi krajami.
Miasta pełne pozytywnej energii
Pozytywne Dzielnice Energetyczne to części miast zaprojektowane tak, by zużywać mniej energii niż same produkują z odnawialnych źródeł. Coraz więcej europejskich metropolii testuje to rozwiązanie, które w przyszłości ma zapewnić energetyczną niezależność. Koncepcja PED łączy budynki, infrastrukturę, transport i mieszkańców w spójny system, pozwalający lepiej wykorzystywać lokalne zasoby.
Drogie pupile
Coraz więcej gmin w Polsce prowadzi programy dofinansowujące kastrację, sterylizację i czipowanie psów oraz kotów. Programy te, potocznie nazywane „500+ na psa”, pozwalają właścicielom zwierząt skorzystać z zabiegów po obniżonych kosztach lub całkowicie bezpłatnie.
Samorządowiec Roku 2025: Jakub Banaszek
Kiedy w 2018 roku Jakub Banaszek obejmował urząd prezydenta miasta Chełma, był jednym z najmłodszych włodarzy miast w Polsce. Był też jednym z najlepiej przygotowanych do pełnienia roli prezydenta miasta. Studia prawnicze ukończył na Uniwersytecie Warszawskim, tam też odbył studia podyplomowe z prawa medycznego, zdobył również licencjat z zakresu zdrowia publicznego na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym i studiował zarządzanie w Szkole Biznesu Politechniki Warszawskiej.
Rozmawia: Janusz Król
Nie wprowadzajmy partyjniactwa do pamięci historycznej i ważnych inwestycji
Samorządy najlepiej znają potrzeby mieszkańców, ale rząd musi mieć baczenie na cały kraj. Jesteśmy państwem policentrycznym, rozwój musi być zrównoważony. Skończyły się czasy, gdy chcemy rozwijać tylko metropolie kosztem mniejszych ośrodków. Ubolewam, że współpraca rządu i samorządu bywa różna w zależności od opcji politycznej i przekazów partyjnych. Gdyby to wyłączyć, można by lepiej zadbać o nasze małe ojczyzny – mówi prezydent Chełma Jakub Banaszek.
Wyrazisty, skuteczny, z wizją. Jakby Banaszek z tytułem Samorządowca Roku 2025
Prezydent Chełma, w świetle reflektorów, podczas wieczornej Gali towarzyszącej Samorządowemu Forum Kapitału Finansów w Katowicach odebrał tytuł Samorządowca Roku 2025 WSPÓLNOTY. Marszałek woj. lubelskiego Jarosław Stawiarski mówi o Banaszku jako „człowieku z wizją”. Dyrektor Biura ZMP Andrzej Porawski akcentuje jego wyrazistość i konsekwencję w działaniach. Z kolei Piotr Dragan, szef Związku Gmin i Powiatów Lubelszczyzny, docenia skalę inwestycji realizowanych w Chełmie. Te spojrzenia tworzą pełny obraz prezydentury Jakuba Banaszka.
Urszula Adamczyk
Tekstylny armagedon. Samorządy szukają rozwiązań
Przeciętny Europejczyk kupuje rocznie 26 kg ubrań i tekstyliów, a 11 kg wyrzuca. Za tymi liczbami kryje się rosnący problem, z którym od stycznia 2025 roku muszą mierzyć się polskie samorządy. Nowe przepisy zobowiązały gminy do selektywnej zbiórki tekstyliów, ale już po kilku miesiącach widać, że system daleki jest od sprawnego działania. Brakuje infrastruktury, odbiorców i środków, dlatego lokalne władze szukają różnych sposobów, by poradzić sobie z nowymi obowiązkami.
Ponad 200 mln zł na wymianę komputerów
W 2026 r. gminy wdrażające państwowy system elektronicznego zarządzania dokumentacją (EZD RP) otrzymają ponad 200 mln zł na wymianę komputerów, oprogramowania i przestarzałej infrastruktury sieciowej – zapowiedział wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podczas Krajowego Kongresu Sekretarzy w Warszawie.
Adaptacja do zmian klimatu w Polsce Wschodniej
Resort klimatu i środowiska uruchamia program „Wsparcie działań adaptacyjnych dla Polski Wschodniej”, który ma wzmocnić zdolność miast i gmin do planowania oraz realizacji inwestycji podnoszących odporność na skutki zmiany klimatu. Inicjatywa obejmie wsparcie eksperckie przy aktualizacji miejskich planów adaptacji.
Materiał partnera
Najlepszy moment na oszczędzanie w oświacie był 10 lat temu. Drugi najlepszy – jest dziś
Samorządy coraz mocniej odczuwają finansowe skutki rosnących kosztów oświaty. Z jednej strony już teraz brakuje w systemie miliardów złotych, z drugiej – nowe regulacje zwiększają wydatki. Jak w tej rzeczywistości utrzymać kontrolę nad budżetem, nie tracąc jakości edukacji? O tym rozmawiamy z Mariuszem Gołaszewskim, prezesem firmy doradczej Aesco specjalizującej się w analizie i optymalizacji wydatków oświatowych.
Ksawery Stojak*
Cyfrowa transformacja jako nowy czynnik globalnej siły. Co to oznacza dla Polski?
Jeszcze kilka lat temu transformacja cyfrowa była postrzegana głównie jako proces unowocześniania firm – szansa na poprawę efektywności, zwiększenie innowacyjności i poprawę konkurencyjności. Dziś zyskuje znacznie szerszy wymiar. Technologia stała się instrumentem realnej władzy, a także środkiem do utrzymania bezpieczeństwa. W świecie coraz bardziej zależnym od danych, mocy obliczeniowej i cyfrowych narzędzi, to właśnie poziom zaawansowania technologicznego zaczyna decydować o geopolitycznym układzie sił. Polska, jeśli chce liczyć się w tej nowej rzeczywistości, musi zająć jasne stanowisko i zaprojektować ambitną strategię.
Materiał partnera
Cyfrowy samorząd – krok w stronę nowoczesnej obsługi mieszkańca Program wsparcia digitalizacji urzędów i administracji publicznej
Dynamiczny rozwój nowych technologii dotyka coraz więcej obszarów życia społecznego, w tym administrację publiczną. Oczekiwania mieszkańców wobec urzędów rosną szybciej niż kiedykolwiek. Dziś liczy się nie tylko jakość usług, ale także ich dostępność, szybkość i wygoda. Cyfryzacja staje się kluczowym elementem rozwoju administracji publicznej i miasta. Jednym z filarów działalności Fundacji Polska Bezgotówkowa jest wspieranie samorządów w procesie cyfryzacji.
1,4 mld zł wyrównania dla samorządów po aktualizacji danych CIT
W 2026 r. jednostki samorządu terytorialnego mają otrzymać łącznie 1,4 mld zł tytułem wyrównania dochodów za lata 2024–2025. To efekt aktualizacji bazy danych podatkowych w zakresie CIT – poinformowało Ministerstwo Finansów w odpowiedziach przesłanych Polskiej Agencji Prasowej.
Ruszyły otwarte testy API KSeF 2.0
Ministerstwo Finansów uruchomiło środowisko testowe (integracyjne) interfejsu API KSeF 2.0. To kluczowy etap przygotowań do obowiązkowej wersji systemu: dostawcy i działy finansowo-księgowe mogą sprawdzać zgodność swoich rozwiązań z KSeF 2.0. Resort zapewnia wsparcie techniczne oraz publikuje kompleksowy „Podręcznik KSeF 2.0”.
Materiał partnera
E-bilet i e-papier. Innowacje dla samorządowego transportu
Transport publiczny jest fundamentem sprawnie funkcjonującej gminy, powiatu czy metropolii. To nie tylko codzienne dojazdy mieszkańców do pracy i szkoły, ale także element budujący atrakcyjność i konkurencyjność regionu. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają rozwiązania technologiczne, które pozwalają uczynić komunikację zbiorową wygodną, przyjazną środowisku i dostępną dla każdego pasażera. Od ponad 30 lat firma PIXEL z Bydgoszczy dostarcza nowoczesne systemy elektroniczne dla transportu publicznego, wspierając miasta, operatorów i przewoźników w podnoszeniu jakości usług.
Łódź wdroży polski model językowy PLLuM
Wicepremier Krzysztof Gawkowski i prezydent Łodzi Hanna Zdanowska podpisali list intencyjny w sprawie wdrożenia polskiego modelu językowego PLLuM w łódzkim samorządzie. Celem jest usprawnienie pracy urzędu i lepszy dostęp mieszkańców do informacji, a w szerszej skali – wzmocnienie krajowego ekosystemu AI.
Atak ransomware na urząd miasta w Wadowicach
Wadowicki magistrat padł ofiarą ataku typu ransomware. Urząd ostrzega, że przestępcy mogli wykraść część danych mieszkańców. Służby zaleciły pilną zmianę haseł i zachowanie czujności wobec prób wyłudzeń.
Materiał partnera
Od deklaracji do realizacji. Jak sfinansować dekarbonizację?
Rozmowa z Christophe Szpyt, członkiem zarządu GETEC Polska
Siedmioro radnych PiS wykluczonych z klubu w dolnośląskim sejmiku
To decyzja samego Jarosława Kaczyńskiego. Wykluczeni politycy opublikowali wspólne oświadczenie, w którym wyrażają „smutek i zaskoczenie” oraz przekonanie, że decyzję podjęto na podstawie „jednostronnej i nieprawdziwej relacji zdarzeń”.
Burmistrz Konstancina-Jeziorny wyrzucony z PO
Michał Wiśniewski, burmistrz Konstancina-Jeziorny, został decyzją struktur Platformy Obywatelskiej usunięty z partii. Radni PO zarzucają mu m.in. konfliktowość i ograniczanie dostępu do ratusza.
W połowie drogi między smogiem a czystym powietrzem
Niemal wszyscy Polacy podzielają pogląd, że oddychanie zanieczyszczonym powietrzem jest szkodliwe dla zdrowia. Równocześnie ponad połowa obywateli uważa, że państwo robi za mało, by poradzić sobie z problemem smogu. Fundacja More in Common Polska we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym i agencją Profeina przeprowadziła badanie opinii i postaw wobec tego zagadnienia.
dr Bartosz Mendyk
Wciąż te same błędy w ochronie danych. Wnioski ze sprawozdania Prezesa UODO za 2024 r.
Najczęstsze naruszenia dotyczą podstawowych zasad przetwarzania danych osobowych. Choć problemy powtarzają się od lat, organy administracji publicznej i samorządowej wciąż mają trudności z prawidłowym stosowaniem przepisów – zarówno przy rozpatrywaniu petycji i skarg, jak i w codziennej korespondencji czy publikacji dokumentów w BIP. Analiza spraw rozpatrywanych przez organ nadzorczy wskazuje, że źródłem uchybień są najczęściej brak staranności, pośpiech albo niewystarczające przeszkolenie pracowników.
Krzysztof Gruszecki*
Ułatwienia w inwestycjach w elektrownie wiatrowe. Ocena proponowanych rozwiązań
Postulat uproszczenia procedur inwestycyjnych w energetyce wiatrowej spotyka się z powszechną aprobatą, jednak nowe rozwiązania budzą poważne zastrzeżenia prawne. Zwolnienie z obowiązku uzyskiwania decyzji środowiskowej w drodze rozporządzenia może naruszać Konstytucję RP, ustawy oraz prawo unijne, niosąc ryzyko braku stabilności regulacji i trudnych do odwrócenia skutków dla inwestorów i samorządów.
Tomasz Telesiński*
System pomocy bezdomnym zwierzętom. Luki, koszty i potrzeba zmian
Ochrona bezdomnych zwierząt to jedno z trudniejszych zadań własnych gminy, wymagające nie tylko skutecznych narzędzi w postaci jasnych i spójnych przepisów, lecz także odpowiednich środków finansowych, które umożliwią zapewnienie zwierzętom właściwej opieki. Od lat można jednak odnieść wrażenie, że system ten boryka się z poważnymi brakami zarówno organizacyjnymi, jak i finansowymi, przy jednoczesnym, dynamicznym wzroście kosztów związanych z realizacją tych obowiązków.
Kopalnie niszczą ekosystemy, bo im wolno
Śląskie kopalnie węgla kamiennego, zrzucając do rzek zasolone wody, działają zgodnie z prawem. Kontrola NIK wykazała, że na podstawie uzyskanych pozwoleń mogły wprowadzać do rzek wody o dowolnie wysokich stężeniach chlorków i siarczanów, czyli bez odsalania czy podejmowania innych działań służących ochronie środowiska wodnego. Jeśli chcemy ratować ekosystemy przed skutkami takich praktyk, należy zacząć od zmiany prawa – brzmi konkluzja raportu NIK.
Dalekobieżne pociągi wrócą do małych i średnich miast
Prawie pół miliona osób zyska możliwość wsiadania do pociągów dalekobieżnych we własnej miejscowości, a dla kolejnych 3,5 mln Polaków poprawi się dostęp do tej kategorii połączeń. PKP Intercity ogłosiło plan uruchomienia kilkunastu nowych tras przez małe i średnie miasta. Pierwsze połączenie ruszy już w grudniu – dzięki nowemu taborowi hybrydowemu i spalinowemu.
Elbląg: rusza najem długoterminowy mieszkań
148 lokali na wynajem długoterminowy wbudowała spółka PFR Nieruchomości. Mieszkania będą wyposażone w meble kuchenne i podstawowy sprzęt AGD. Nabór prowadzony jest wspólnie miastem, które wskazało, że pierwszeństwo mają osoby, które nie ukończyły 35 lat, płacą podatki w Elblągu, a także te, które mają dzieci.
Bartosz Klimas
Julia pięknieje
Budynki dawnej kopalni Julia w Wałbrzychu to dziś dwa światy. W pierwszym – odnowionym przed dekadą – działa Centrum Nauki, Kultury i Sztuki. Jednak znaczna część przemysłowych zabudowań nadal czeka na kosztowną renowację. W jednym z takich obiektów – sortowni węgla – ruszyły właśnie prace remontowe.
Materiał partnera
Ocal wspomnienia, wygraj nagrody
Muzeum Powstania Warszawskiego gorąco zaprasza do udziału w projekcie edukacyjnym i konkursie „Wytwórnia pamięci”. W tym roku obchodzimy 80-lecie zakończenia II wojny światowej, a pokolenie pamiętające wojnę jest ostatnim, którego możemy posłuchać osobiście. Pragniemy zmotywować młodzież do spotkań i rozmów z seniorami – posłuchajmy, co o II wojnie światowej mają do opowiedzenia pradziadkowie i prababcie uczniów, inni członkowie ich rodzin, a także sąsiedzi czy znajomi każdego z nas. Porozmawiajmy z nimi, póki jest czas. Wspólnie ocalmy ich wspomnienia.
Serce polskiego samorządu biło w Katowicach
Październik to w kalendarzach wielu wójtów, burmistrzów i prezydentów czas Samorządowego Forum Kapitału i Finansów. W tym roku spotkaliśmy się już po raz 23., tradycyjnie w Międzynarodowym Centrum Kongresowym, w stolicy Górnego Śląska.
dr hab. Agnieszka Kopańska*
35 lat samorządności w Polsce. Autonomia dochodowa i elastyczność dochodów to klucz do zrównoważonych lokalnych finansów
Europejska Karta Samorządu Lokalnego, sporządzona 15 października 1985 roku, a ratyfikowana przez Polskę w 1993 roku, stanowi zbiór fundamentalnych zasad dotyczących samorządności. Jej zapisy, w tym artykuł 9 regulujący kwestie finansowe, były istotnym drogowskazem dla twórców polskich reform samorządowych. 35 lat po reformie samorządowej warto się przyjrzeć, w jakim stopniu zasady te są faktycznie realizowane.