Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 20/1442 - października 4, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Do czego jest samorząd?
Co pewien czas powraca postulat głoszony głównie przez samorządy wiejskie, aby to rząd przejął finansowanie płac nauczycieli. Postulat ten ma źródło w niedostatecznym finansowaniu oświaty samorządowej – dawniej z subwencji oświatowej – a obecnie z dochodów własnych i z tzw. potrzeb oświatowych. W lipcu strona samorządowa KWRiST, skarżąc się na niedostateczne finansowanie wydatków oświatowych, kolejny raz podniosła tę kwestię. No bo skoro w budżetach samorządów pieniędzy brak i grozi ryzyko niewypłacenia wynagrodzeń nauczycielom już w listopadzie, to może niech rząd przejmie te płace i będzie po problemie.
Miejska wizja zero
Kolejne miasta stawiają sobie za cel wyeliminowanie śmiertelnych wypadków drogowych. Strategie Vision Zero realizują samorządy w całej Europie, również w Polsce.
Porządek na telefon
Coraz więcej samorządów angażuje mieszkańców w utrzymanie czystości, dając im proste narzędzia do zgłaszania przepełnionych lub uszkodzonych koszy. Wystarczy SMS, telefon lub zeskanowanie kodu QR, aby informacja o problemie trafiła bezpośrednio do służb komunalnych. Dzięki temu interwencje są szybsze, a sprzątanie ulic i placów bardziej efektywne.
Od cash managementu po zielone obligacje. PKO BP buduje samorządową autostradę finansowania
Ludmiła Falak-Cyniak, wiceprezes zarządu PKO Banku Polskiego, nadzorująca Obszar Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej pokazuje, jak doradcy lokalni, nowe kanały płatności i obligacje napędzają inwestycje gmin i miast.
Przyszłość zaczyna się w gminach wiejskich
18–19 listopada 2025 r. w Jachrance odbędzie się XXI Kongres Gmin Wiejskich. Tegoroczna edycja koncentruje się nie na deklaracjach, lecz na konkretnych rozwiązaniach. W centrum uwagi znajdą się stabilne finansowanie i inwestycje, cyfryzacja usług i bezpieczeństwo informacji oraz transformacja energetyczna i ład przestrzenny.
Przestroga przed „czwartym szczeblem samorządu”
ZGW RP negatywnie ocenił projekt nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim. Ostrzega, że proponowane rozwiązania mogą prowadzić do chaosu finansowego w gminach i de facto stworzenia nowego szczebla samorządu.
Cyfrowe miasto, realne potrzeby Jak technologia może poprawić codzienne życie mieszkańców?
W ostatnich latach coraz częściej mówimy o smart city – inteligentnym mieście, które wykorzystuje technologię, by odpowiadać na realne potrzeby swoich mieszkańców. Dla jednych to modne hasło, dla innych wizja przyszłości, a dla Ostrowca Świętokrzyskiego – codzienność. Miasto stawia bowiem na rozwiązania cyfrowe, które nie są tylko gadżetem, ale realnym wsparciem w życiu mieszkańców: od komunikacji miejskiej, przez zarządzanie wodociągami, po cyfrową partycypację i budżet obywatelski.
Materiał partnera
Konsolidacja ubezpieczeń dla samorządów: okazja czy konieczność?
Majątek polskich samorządów jest coraz większy, m.in. z powodu kolejnych inwestycji i modernizacji. Warto też zauważyć, że samorządy coraz bardziej świadomie podchodzą do ochrony swojego majątku.
Materiał partnera
SALTUS Ubezpieczenia. Marka oparta na doświadczeniu i solidnych fundamentach kapitałowych
W tym roku obchodzimy 30-lecie naszej działalności. Oferujemy rozwiązania ubezpieczeniowe dopasowane do potrzeb jednostek samorządu terytorialnego i spółek komunalnych. Dziś zaufało nam już ponad milion ubezpieczonych, a ich bezpieczeństwem i spokojem na co dzień opiekuje się zespół 400 doświadczonych specjalistów – pracowników SALTUS Ubezpieczenia.
Materiał partnera
Zwiększ dochody swojej gminy z LITIGATO. Skorzystaj z kompleksowej obsługi podatkowej w zakresie podatku od nieruchomości, VAT, KSeF i loterii promocyjnych
LITIGATO to zespół prawników, doradców podatkowych i rzeczoznawców z ponad 50-letnim doświadczeniem. Nasza oferta to nie tylko obsługa prawna, ale przede wszystkim realne wsparcie operacyjne i skuteczne działania w celu odzyskiwania i zwiększania dochodów JST – niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy i zmieniających się przepisów. Oferowane przez LITIGATO usługi dla jednostek samorządu terytorialnego to kompleksowa obsługa podatkowa, która realnie zwiększa bezpieczeństwo finansowe JST i obejmuje współpracę w zakresie podatku od nieruchomości, VAT, KSeF i organizacji loterii promocyjnych.
Materiał partnera
Masowa anonimizacja dokumentów – ABC ANON Serwer
Udostępnianie dokumentów w ramach dostępu do informacji publicznej to obowiązek każdego urzędu, ale jednocześnie ogromne wyzwanie związane z ochroną danych osobowych. Ręczna anonimizacja jest czasochłonna, podatna na błędy i trudno ją zastosować w przypadku dużej ilości plików. Dlatego powstał ABC ANON Serwer – narzędzie stworzone do masowego, bezpiecznego i zgodnego z prawem przetwarzania dokumentów, które znacznie usprawnia codzienną pracę administracji.
Materiał partnera
Budowa cyfrowego urzędu. Cele Strategii Cyfryzacji Państwa i korzyści z wdrożenia Comarch EOS
W erze dynamicznych zmian technologicznych administracja publiczna stoi przed wyzwaniem stworzenia nowoczesnych, efektywnych i otwartych na potrzeby obywateli urzędów.
Materiał partnera
Wygenerować oszczędności, nie tracąc jakości nauczania. Audyt oświaty wzmacnia lokalne budżety
40 miliardów złotych – takiego poziomu, w skali kraju, sięga już luka oświatowa, czyli różnica między realnymi wydatkami na szkoły a środkami przekazanymi na ten cel przez państwo. Nakłady na oświatę to jedna z największych pozycji w budżetach samorządowych, obejmująca nawet 50 proc. procent wydatków bieżących. Jak racjonalnie nimi gospodarować? Czy da się oszczędzać, nie tracąc na jakości nauczania? Rozmawiamy o tym z Mariuszem Gołaszewskim, prezesem zarządu Aesco Group i ekspertem w zakresie finansów samorządowych.
Materiał partnera
Kabiny akustyczne rewolucją w polskich szkołach
Kabiny akustyczne wspierają uczniów, nauczycieli i psychologów już w kilkuset placówkach w Polsce. Szkoły wykorzystują je m.in. do prowadzenia zajęć indywidualnych, rozmaitych spotkań oraz jako strefy wyciszenia. Kabiny akustyczne stają się nowym standardem wyposażenia, tworząc komfortowe, ciche i spokojne przestrzenie, odpowiadające na potrzeby różnorodnych placówek edukacyjnych.
Materiał partnera
Region, który wyprzedza zmiany. Dlaczego samorząd nie może sobie pozwolić na bycie w tyle?
Cyfryzacja szkół nie jest już dodatkiem, to nasza codzienność i jedno z kluczowych kryteriów oceny jakości lokalnej edukacji. Dziś pytanie nie brzmi, czy samorządy powinny inwestować w nowoczesne rozwiązania, lecz w jaki sposób mogą to zrobić skutecznie, bez ryzyka chaosu, nadmiernych kosztów i utraty kontroli nad procesem.
Materiał partnera
Polskie roboty pomagają urzędnikom
W dobie cyfrowej rewolucji, technologie ewoluują w zawrotnym tempie, przynosząc ze sobą nowe możliwości i wyzwania. Jednym z najbardziej obiecujących trendów w automatyzacji procesów biznesowych jest Robotic Process Automation (RPA). Coraz więcej organizacji, w tym urzędy, dostrzega potencjał, jaki niesie ze sobą RPA i roboty cyfrowe.
Materiał partnera
Magazyn energii all-in-one Aqua-E-233. Jak technologia wpływa na efektywność samorządów
Wyobraź sobie miasto, które widzisz na jednym ekranie. Bez biegania z urzędu do urzędu, ze szkoły do szpitala, z oczyszczalni do centrum logistycznego. Wszystko w jednym miejscu, jeden jasny pulpit zamiast chaosu dziesiątek rozproszonych raportów.
Materiał partnera
Jak zamawiać przyszłość? Innowacyjne zamówienia publiczne szansą na rozwój miast i gmin
Wyobraźmy sobie miasto, w którym latarnie świecą tylko wtedy, gdy ktoś przechodzi chodnikiem, albo szkołę, w której dzieci oddychają czystym powietrzem dzięki systemowi wentylacji filtrującemu smog i jednocześnie uczą się, skąd bierze się energia. Brzmi jak wizja z przyszłości? Tymczasem takie rozwiązania mogą powstać i powstają dzięki realizowanym ze środków Funduszy Europejskich innowacyjnym zamówieniom publicznym.
Materiał partnera
Vissonic – najchętniej wybierane systemy konferencyjne wśród samorządów
Współczesne oczekiwania wobec samorządów obejmują nie tylko zarządzanie i podejmowanie decyzji, ale również transparentność, dostępność oraz sprawną komunikację. Sesje rad gmin, miast czy powiatów muszą być nie tylko dobrze zorganizowane, ale również w pełni dostępne – zarówno dla radnych, jak i obywateli, którzy śledzą przebieg obrad. Systemy konferencyjne są dziś integralną częścią infrastruktury JST.
Materiał partnera
Akcja wymiarowa w 5 dni zamiast 5 tygodni
Każdy, kto pracował w wydziale podatkowym, zna ten moment: styczeń, mnóstwo telefonów od mieszkańców i pytań o termin dostarczenia decyzji czy sposoby płatności. Ponadto pracownicy zaangażowani są w kopertowanie i wysyłanie informacji o wysokości podatku. Akcja wymiarowa może jednak wyglądać zupełnie inaczej. Udowodniły to Elbląg i Piaseczno, które dzięki cyfrowej transformacji korzystają z elektronicznego procesu: e-Deklaracja → e-Doręczenie → płatność online.
Materiał partnera
Cyfrowe płatności – fundament inteligentnych miast
Inteligentne miasta to nie tylko futurystyczne wizje – to rzeczywistość, która rozwija się na naszych oczach. Nowe technologie zmieniają ich oblicze, czyniąc je bardziej inteligentnymi, zrównoważonymi i komfortowymi dla mieszkańców. Ważnym elementem tych przemian są rozwiązania płatnicze, które stały się integralną częścią miejskich systemów smart. Choć często pozostają niewidoczne, to właśnie one stanowią podstawę cyfrowej transformacji.
Materiał partnera
Edukacja ekonomiczna – najlepsza inwestycja w przyszłość naszego kraju
Współczesny świat wymaga od nas coraz większej wiedzy i odpowiedzialności – również w zakresie finansów. Umiejętność zarządzania domowym budżetem, podejmowanie decyzji finansowych, rozumienie mechanizmów rynkowych – to nie tylko kompetencje przydatne, ale często niezbędne, by efektywnie funkcjonować w dynamicznie zmieniającym się świecie.
Materiał partnera
Inwestuj w obligacje skarbowe z NWAI Dom Maklerski S.A.
Inwestycja w obligacje skarbowe z NWAI Dom Maklerski S.A. w ramach transakcji Buy-Sell-Back to rozwiązanie dla samorządów, które szukają bardziej dochodowych, elastycznych i bezpiecznych alternatyw do lokat bankowych.
Materiał partnera
Możliwości wykorzystania nowoczesnych systemów ultrafiltracyjnych (UF) w infrastrukturze społecznej i krytycznej.
Dynamicznie zmieniające się warunki przyrodnicze i geopolityczne wiążą się z nowymi zagrożeniami, które wymagają innowacyjnych rozwiązań w zakresie gospodarki wodnej oraz ochrony ludności cywilnej. Chciałbym przybliżyć i jednocześnie przedstawić potencjał wykorzystania instalacji basenowych w nowym kontekście – nie tylko rekreacyjnym, ale również jako uzupełnienie infrastruktury krytycznej.
Materiał partnera
Dzięki KPO samorządy inwestują w nowoczesne i tańsze w utrzymaniu szkoły
Samorządy otrzymują wsparcie finansowe z KPO na termomodernizację szkół i przedszkoli. NFOŚiGW przekazał na ten cel ponad 1 miliard 221 milionów złotych w formie dotacji. Program „Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej szkół” powstał z inicjatywy Ministerstwa Klimatu i Środowiska i dzięki niemu w ponad 330 szkołach i przedszkolach w Polsce zostanie przeprowadzona kompleksowa termomodernizacja budynków.
Materiał partnera
Cyfryzacja transportu zbiorowego w Polsce. Odpowiedź daje Time4BUS!
Jak wyglądał cyfrowy rozwój transportu zbiorowego? Czym jest Time4BUS i w jaki sposób przyczynia się do cyfrowego rozwoju transportu zbiorowego w Polsce? Rozmawiamy z Dominikiem Tomaszewskim, kierownikiem Biura Promocji i Szkoleń oraz rzecznikiem prasowym firmy GenesisMobo, dostarczającej nowoczesne rozwiązania systemowe dla organizatorów i operatorów transportu zbiorowego w zakresie zarządzania przewozami oraz dynamiczną informacją pasażerską.
Materiał partnera
Mniejsze koszty, mniej pojazdów, ten sam rozkład jazdy. Jak samorządy oszczędzają bez cięć jakości.
Oszczędności w transporcie publicznym bez ograniczania oferty? W wielu miastach to coraz częstsza praktyka. InTransit pokazuje, że ten sam rozkład jazdy można obsłużyć mniejszą liczbą pojazdów i kierujących, a uzyskane środki pozostawić w budżecie lub przeznaczyć na rozwój siatki połączeń.
Materiał partnera
Kompleksowa obsługa „transportu na życzenie”
Współczesny transport publiczny zmaga się z problemem malejącej opłacalności na terenach o niskiej gęstości zaludnienia. Tradycyjne formy komunikacji są kosztowne i mało elastyczne, dlatego coraz większe znaczenie zyskuje model transportu na życzenie (Demand Responsive Transport – DRT). Pozwala on dostosować ofertę przewozową do faktycznego popytu. W Polsce przykładem zakończonego sukcesem zastosowania takiego modelu transportowego jest system Hoper.
Materiał partnera
Od pomysłu do realizacji. Jak PFR pomaga samorządom inwestować w przyszłość?
Polski Fundusz Rozwoju (PFR) wspiera samorządy, które chcą realizować ambitne projekty infrastrukturalne i energetyczne, wykraczające poza ich bieżące możliwości finansowe. Dzięki elastycznym instrumentom finansowym i doradztwu ekspertów, samorządy mogą skuteczniej przeprowadzać inwestycje, które rozwijają region i poprawiają jakość życia mieszkańców.
Materiał partnera
Modułowa odpowiedź na kryzys mieszkaniowy. Co mogą zrobić gminy, by realnie zwiększyć dostępność mieszkań?
W obliczu narastającego kryzysu mieszkaniowego polskie gminy stają przed trudnym zadaniem – jak skutecznie i szybko zwiększyć dostępność mieszkań komunalnych i społecznych? Odpowiedzią może być budownictwo modułowe, które między innymi dzięki funduszom z KPO pozwala samorządom działać sprawnie, nowocześnie i odpowiedzialnie społecznie.
Materiał partnera
CONTAINEX – twój partner w planowaniu i realizacji przestrzeni mobilnych
CONTAINEX to firma, która nie tylko dostarcza kontenery, ale staje się kompleksowym partnerem w procesie tworzenia przestrzeni mobilnych. Dzięki długoterminowemu doświadczeniu, innowacyjności i dbałości o zrównoważony rozwój, firma oferuje wszechstronność i elastyczność, idealnie dopasowaną zarówno do małych, jak i dużych projektów.
Materiał partnera
MOD21 – budownictwo modułowe z drewna
MOD21 to firma specjalizująca się w budownictwie modułowym z drewna. Realizuje inwestycje publiczne i prywatne – od żłobków, szkół i domów seniora, po mieszkania, biura, hotele i obiekty wojskowe.
Katowice: konsorcjum innowacji we współpracy z Uniwersytetem Cambridge
W Katowicach podpisano umowę o powołaniu konsorcjum, które połączy przedstawicieli samorządu, uczelni, instytucji otoczenia biznesu, organizacji pozarządowych, inwestorów kapitałowych i firm technologicznych. Będzie ono realizować działania w ramach międzynarodowego programu „Innovation Policy Ignition Program” Hughes Hall Uniwersytetu Cambridge.
Michał Basiński*, Piotr Lutek*
Siła marki miejsca w konkurencji o ludzi, kapitał i uwagę
W ostatnich dwóch dekadach obserwujemy systematyczny wzrost znaczenia marek miast i regionów. Globalna konkurencja o turystów, inwestorów i utalentowanych mieszkańców sprawia, że to właśnie marka staje się kompasem, który pozwala wyróżnić się na tle innych destynacji. Nie chodzi wyłącznie o atrakcyjne logo czy udaną kampanię promocyjną, ale o spójne opakowanie wartości – od jakości życia i kultury, przez gospodarkę i edukację, aż po symbole i emocje budowane wokół miejsca.
„Parasol Wyborczy”, czyli tarcza przed cyberatakami i dezinformacją
Bezprecedensowy program ochrony wyborów prezydenckich 2025 r. miał jeden cel: zapewnić, by Polacy mogli głosować w warunkach bezpieczeństwa cyfrowego i informacyjnego. Raport Ministerstwa Cyfryzacji pokazuje skalę zagrożeń – od milionów alarmów systemowych po tysiące fałszywych kont w sieci – i potwierdza, że bez skoordynowanej reakcji wybory mogły stać się celem masowych operacji wpływu.
Polskie miasta uczą się AI
Sztuczna inteligencja trafia do polskich urzędów głównie oddolnie – dzięki inicjatywie pracowników, a nie strategiom władz. Pierwsze ogólnopolskie badanie pokazuje, że choć urzędnicy już eksperymentują z nowymi narzędziami, większości samorządów brakuje wiedzy, planów i systemowego podejścia.
Toruń miastem równości i praw człowieka
Miasto podpisało porozumienie z Instytutem Miast Praw Człowieka. Jest to zobowiązanie do realizacji zasad równego traktowania względem wszystkich osób, które w mieście żyją, niezależnie od tego, kim są.
Urszula Adamczyk
Z wody i z lądu. Ochotnicy walczyli o puchar
Po sześciu latach przerwy spowodowanej pandemią Licheń Stary ponownie stał się areną zmagań najlepszych druhów z całej Polski. XIV Mistrzostwa Strażaków Ochotników w Ratownictwie Wodnym i Przeciwpowodziowym o puchar prezesa Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP zgromadziły nad Jeziorem Licheńskim 36 drużyn, w tym trzy kobiece, które rywalizowały w widowiskowych i wymagających konkurencjach.
Cyfrowi urzędnicy na Mazowszu
Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie, jako pierwszy urząd marszałkowski w kraju, wprowadził cyfrowe legitymacje służbowe. Pracownicy urzędu, wykonując czynności służbowe, nie będą już musieli mieć przy sobie tradycyjnej wersji dokumentu. Wystarczy aplikacja mObywatel.
MSWiA: Budowa schronów to priorytet
Budowa i modernizacja schronów to jeden z priorytetów rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej – informuje MSWiA. Samorządy mogą liczyć na dotacje sięgające 100 proc. kosztów inwestycji.
Kraków z najpiękniejszym starym miastem w Europie
Portal podróżniczy Tourlane opublikował ranking najpiękniejszych historycznych centrów Europy. Na szczycie zestawienia znalazł się Kraków, którego starówkę doceniono za wyjątkowe walory kulturowe i atmosferę sprzyjającą odkrywaniu historii.
Ruda Śląska: rusza Program Usług Społecznych
Radni przyjęli uchwałę w sprawie wdrożenia w mieście Programu Usług Społecznych. To dokument, który na nowo definiuje system wsparcia dla mieszkańców, przechodząc od standardowej pomocy do zintegrowanych i szytych na miarę usług.
Paweł Swianiewicz, Julita Łukomska
Ranking: Inwestycje samorządów 2025
Po rekordowych inwestycjach zrealizowanych przez samorządy w 2023 roku nadszedł czas wyhamowania – w 2024 r. wydatki gmin i miast na ten cel spadły, a szczególnie dotknęło to miasta na prawach powiatu (-18 proc.). Na podium naszego rankingu jest trochę zmian. Warszawa wyprzedziła Opole wśród miast wojewódzkich, a za sensację można uznać zwycięstwo Dubicz Cerkiewnych w kategorii gmin wiejskich.
Zdzisław Majewski*
ROP mniej konkurencyjny i droższy?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakończyło konsultacje projektu ustawy określającej zasady funkcjonowania systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), czyli ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Ideą nowego prawa ma być zasada, że producenci będą płacić za odpady z opakowań. To oni mają wnosić opłatę od kilograma wprowadzonych opakowań, a jej wysokość ma być uzależniona od ich rodzaju i jakości. Główną rolę – operatora – projekt powierza NFOŚiGW, który ma być administratorem systemu.