Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 19/1441 - września 20, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Puszczą nas z torbami
Rząd przedstawił projekt ustawy budżetowej na 2026 rok. Zawarty w niej plan dochodów wykazuje kwotę 647,2 mld zł, wydatki obliczane są na 918,9 mld zł, a planowany deficyt wyniesie 271,7 mld zł. Z przedłożonego projektu wynika, że prawie jedna trzecia wydatków państwa polskiego zostanie pokryta długiem. Budżet na rok bieżący wygląda podobnie: dochody – 632,8 mld, wydatki – 921,6, deficyt – 288,8 mld zł i miejmy nadzieję, że ten deficyt nie wzrośnie mimo spadku dochodów z VAT i CIT.
Ściąga dla samorządowców
Udoskonalanie pracy urzędu miasta to przede wszystkim zmiana sposobu myślenia i działania całej organizacji, od kierownictwa po pracowników – przekonują autorzy przewodnika „City Leader Guide on Organizational Culture Change: Creating Conditions for Innovation, Collaboration, and High Performance in City Hall”, przygotowanego w ramach inicjatywy Bloomberg Harvard City Leadership Initiative.
Wpisują zdrowie mieszkańców do swoich budżetów
Wizyta u kardiologa lub rehabilitacja bez długich kolejek i na miejscu? W małych miejscowościach to rzadkość, ale można temu zaradzić. Samorządy wiejskie coraz częściej decydują się finansować programy zdrowotne. Takie inicjatywy mają skracać kolejki do specjalistów, zwiększać dostępność usług medycznych oraz wspierać profilaktykę.
Dwa kółka pod dachem
Rozwój infrastruktury rowerowej w miastach wykracza poza budowę ścieżek. Stojaki przy budynkach użyteczności publicznej to już standard, na ulicach coraz częściej pojawiają się samoobsługowe stacje napraw jednośladów. Kolejną zachętą do korzystania z rowerów są wiaty chroniące przed deszczem i śniegiem oraz zapewniające bezpieczne miejsca do przechowywania.
Urszula Adamczyk
Mało nas, mało nas… Przedszkola pustoszeją, samorządy szukają rozwiązań
Słowa w tytule, pochodzące z piosenki towarzyszącej popularnej zabawie, nabierają innego, zdecydowanie mniej radosnego sensu. W przedszkolach jest coraz mniej dzieci, a prognozy pokazują, że niż demograficzny dopiero nabiera rozpędu. Gminy przygotowują się do zmian, jednak, jak podkreślają samorządowcy, nie rewolucja jest tu potrzebna, a spokojne, ewolucyjne podejście.
Materiał partnera
Europejski Bank Inwestycyjny współpracuje z samorządami wspierając rozwój miast i regionów w Polsce
Od początku 2022 roku, EBI przyznał 8,96 miliarda euro na zrównoważony rozwój polskich regionów i miast. Z tej puli ponad 890 mln zł przeznaczono na rozwój średniej wielkości miast: Kielc, Rybnika, Rzeszowa, Radomia, Chorzowa.
Rafał Trzaskowski prezesem Ruchu Samorządowego „Tak! Dla Polski”
Po rezygnacji Jacka Karnowskiego nowym liderem wybrano prezydenta Warszawy. „Tak, trzeba iść dalej i patrzeć w przyszłość. Tak, samorządy mają nadal ogromny potencjał i wielką rolę do odegrania. Tak, jestem zdeterminowany, żeby ten potencjał maksymalnie wykorzystać” – napisał Trzaskowski w mediach społecznościowych.
Województwo częstochowskie powróci? Wojewoda: Żadne prace się nie toczą
Zdaniem Marka Wójcika, wojewody śląskiego, nie ma dziś argumentów, aby rozpoczynać prace nad zmianą podziału administracyjnego kraju.
NIST o skali niedofinansowania zadań zleconych
Z orzecznictwa sądów powszechnych w latach 2011–2025 wynika, że jednostki samorządu terytorialnego pozywają Skarb Państwa o niewystarczające dotacje na zadania zlecone i w większości przypadków wygrywają, choć nie zawsze odzyskują pełną kwotę roszczeń.
Rozmawia: Urszula Adamczyk
Żyjemy w społeczeństwie obrazkowym, filmikami najłatwiej do niego dotrzeć
Jego najpopularniejsze nagrania w mediach społecznościowych mają kilkumilionowe zasięgi i dziesiątki tysięcy reakcji. Film o segregacji śmieci na TikToku polubiło ponad 165 tys. osób. O tym, że polityka informacyjna samorządu nie musi być nudna opowiada Mariusz Musiałowski, burmistrz 10-tysięcznej gminy Kleczew.
Miasta chwalą projekt ustawy o opakowaniach, ale stawiają twarde warunki
Związek Miast Polskich z satysfakcją przyjął projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Samorządowcy widzą w nim szansę na realne wdrożenie tzw. rozszerzonej odpowiedzialności producenta, która może odciążyć mieszkańców z części kosztów gospodarki odpadami. Jednocześnie ostrzegają: bez poprawek system może okazać się niewydolny.
Bernadeta Skóbel*
Reforma szpitali. Rewolucji nie będzie
17 września br. weszły w życie przepisy nazywane w przestrzeni publicznej reformą szpitali. To określenie na wyrost. Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej wprowadza pewne rozwiązania, które na pewno zmuszą samorządy do bardziej uważnego spojrzenia na to, co dzieje się w prowadzonych przez nie podmiotach leczniczych oraz przynajmniej do zastanowienia się nad tym, czy nie połączyć sił. Z drugiej, strony zachęt do konsolidacji w samej ustawie próżno szukać.
Materiał partnera
Kompleksowe zarządzanie dokumentami w bezpłatnej wersji Lite systemu ABC Kancelaria
ABC Kancelaria (bezpłatna w wersji Lite) to system klasy EZD zaprojektowany z myślą o samorządowych jednostkach organizacyjnych oraz małych i średnich urzędach JST. Urzędach, które potrzebują nowoczesnego narzędzia do elektronicznego zarządzania dokumentacją, ale nie dysponują rozbudowanym zapleczem technicznym ani znacznymi środkami finansowymi. System umożliwia stopniową transformację cyfrową – od obsługi korespondencji, przez procedowanie spraw, aż po pełne elektroniczne zarządzanie dokumentami, wszystko w tempie dostosowanym do możliwości konkretnej jednostki.
Nowoczesne pociągi aglomeracyjne już na Pomorzu
Dwa nowoczesne pojazdy typu 58WE rozpoczęły kursy na linii SKM między Wejherowem a Gdańskiem. Pociągi wyprodukowane przez spółkę Newag zakupił samorząd województwa pomorskiego.
Po 30 latach kolej wróci do Łomży
Postępują prace na ważnej inwestycji kolejowej – budowane są nowe tory, perony i urządzenia sterowania ruchem. Jednym z najważniejszych celów przedsięwzięcia jest walka z wykluczeniem komunikacyjnym.
Samorząd w centrum uwagi. Zapraszamy na XXIII Samorządowe Forum Kapitału i Finansów w Katowicach
Już 6 i 7 października 2025 roku Katowice ponownie staną się sercem polskiego samorządu. Międzynarodowe Centrum Kongresowe gościć będzie XXIII Samorządowe Forum Kapitału i Finansów – największe i najbardziej prestiżowe spotkanie liderów administracji publicznej, ekspertów oraz przedstawicieli biznesu. To wydarzenie, które od lat łączy wiedzę, praktykę i inspirację, stając się przestrzenią poważnej debaty o przyszłości polskich gmin, miast i regionów.
Barbara Świba
Pozostawienie podania bez rozpoznania. Granice stosowania art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego
Pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 kpa to instytucja o istotnym znaczeniu praktycznym, lecz zarazem obwarowana ścisłymi regułami. Może być wykorzystana wyłącznie w przypadku braków formalnych pisma, wynikających wprost z przepisów prawa, a nie w celu uzupełniania treści wniosku czy wyjaśniania okoliczności sprawy. Orzecznictwo sądów jednoznacznie wskazuje, że czynność ta ma charakter materialno-techniczny i nie przybiera formy decyzji ani postanowienia.
Aleksandra Sikorska-Lewandowska*
Prawne aspekty instalacji ładowarki w budynkach mieszkaniowych
Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Północ uznał, że wspólnota mieszkaniowa ma obowiązek wydać zgodę na montaż punktu ładowania pojazdu elektrycznego, jeśli właściciel miejsca postojowego spełnił wszystkie ustawowe warunki. Oznacza to, że decyzja zarządu nie ma charakteru uznaniowego – zgoda musi zostać udzielona, gdy przesłanki są spełnione.
Radny do mieszkańca: Czy mam panu przywalić?
Groźby wobec obywatela, rękoczyny, a później mandat za wjazd na deptak – to seria incydentów z udziałem Jerzego Lazara, radnego z Rybnika. Po nagłośnieniu sprawy przez media klub PiS zdecydował o jego zawieszeniu.
Prokuratura vs. mafia śmieciowa. Zatrzymany urzędnik samorządowy
Są kolejne zarzuty w śledztwie prowadzonym przez Łódzki Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej dotyczącym działań tzw. mafii śmieciowej.
Urszula Adamczyk
Wieś pełna kultury. Punk rock, Van Gogh, Krzyżacy i wystawy na płotach
Wsie jak każde inne – kilkanaście domów, kilkudziesięciu mieszkańców, co najwyżej jeden sklep i przystanek, na którym rzadko zatrzymuje się autobus. A jednak ich nazwy kojarzy dziś znacznie więcej osób, niż mogłoby się wydawać. Organizowane tu wydarzenia przyciągają gości z całej Polski. To miejsca, do których specjalnie się przyjeżdża – na koncerty, wystawy i widowiska. Józefowo, Brzózki, Wojnowo i Grądy to wizytówki regionów i magnes na turystów.
Wszystkie usługi w jednym miejscu
Nowoczesny system obsługi mieszkańca, przestronne pomieszczenia, udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami – Urząd Gminy w Horyńcu-Zdroju (woj. podkarpackie) zmienił adres. W sierpniu urzędnicy przenieśli się do nowej siedziby.
Bartosz Klimas
Pod semaforem
XIX-wieczny dworzec kolejowy w Pyskowicach przemienił się w Stację Kultury. Można tu teraz wypożyczyć książkę, posłuchać koncertu, zobaczyć film i spojrzeć na fotografie z czasów, w których zajeżdżały tu parowozy.
Bartosz Klimas
Nauki ścisłe w historycznych murach
W Krakowie trwa remont jednego z obiektów dawnej Twierdzy Kraków – fortu św. Benedykt. XIX-wieczna konstrukcja zamieni się w centrum edukacji z zakresu nauk ścisłych dla dzieci i młodzieży.
Bytom bez obiecanych przez premiera milionów na rewitalizację
Mieszkańcy Bytomia czują się oszukani. Choć w maju Donald Tusk zapowiedział uruchomienie 200 mln zł na rewitalizację miasta i przekazanie ponad pięciu tysięcy mieszkań komunalnych, do dziś na koncie samorządu nie ma ani złotówki. Zamiast rząd przesłał dokumenty umożliwiające ubieganie się o środki z rezerwy budżetowej – ale pod warunkiem zapewnienia 20-proc. wkładu własnego.
Gdańsk promuje zdrowe dojazdy do szkoły i pracy
Mieszkańcy po raz trzynasty wsiadają na rowery, biorą hulajnogi i rolki, aby wspólnie „kręcić kilometry dla Gdańska”. Akcja, organizowana przez Zarząd Transportu Miejskiego, to nie tylko sportowa rywalizacja, ale także sposób na poprawę zdrowia i zmniejszenie korków.
Kraków: testy nowego oznakowania dla rowerzystów
Rozpoczęły się prace nad wdrożeniem nowego elementu systemu informacji miejskiej – przeznaczonego dla ruchu rowerowego. Pierwsze pilotażowe znaki zostały już zamontowane.
Koniec wsparcia dla Windows 10 Pro, samorządy pod ścianą
14 października 2025 roku Microsoft zakończy wsparcie techniczne dla systemu Windows 10 Pro. Dla urzędów samorządowych oznacza to konieczność wymiany ogromnej liczby komputerów – często na długo przed końcem ich realnej przydatności.
GPA: będą kursy z rowerami do Kampinosu
Do Grodziska Mazowieckiego dotarły trzy nowe autobusy Solaris Urbino 12 electric. To pojazdy o zmienionej aranżacji wnętrza – bez charakterystycznej „wieży” znanej z wersji spalinowych. Dzięki temu w środku jest więcej światła, przestrzeni i miejsc siedzących
Kraków pyta mieszkańców o fontannę na Rynku
Jak powinna wyglądać nowa fontanna w sercu Krakowa? Mieszkańcy mogą wziąć udział w konsultacjach społecznych, które mają pomóc w wypracowaniu wizji obiektu zastępującego obecną fontannę „Kryształ”.
ZNP domaga się podwyżek i poprawy warunków pracy
1 września w Warszawie odbyła się Ogólnopolska Manifestacja Pracowników Oświaty i Nauki ZNP. Uczestnicy przekazali minister Barbarze Nowackiej petycję.
150 km zielonych torowisk tramwajowych
W upalne dni tory tramwajowe mogą nagrzewać się do ekstremalnych temperatur, potęgując zjawisko wysp ciepła. Coraz więcej miast decyduje się jednak zamienić je w zielone pasy, które nie tylko wyglądają efektownie, ale też zatrzymują wodę opadową. Z najnowszych danych branżowych wynika, że w Polsce mamy już 150 km takich torowisk.
dr Justyna Przedańska*
Marchewka, kij i samorząd. 35 lat gospodarki odpadami w Polsce
Pytanie o zakres wolności samorządu terytorialnego po 35 latach od jego odrodzenia pozostaje aktualne. Czy gmina może dziś sama decydować o tym, jak gospodaruje odpadami, czy też coraz częściej tylko realizuje scenariusz napisany w Warszawie i/lub Brukseli? To nie jest pytanie teoretyczne, to raczej codzienność wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który musi mierzyć się z rosnącymi kosztami, z oczekiwaniami mieszkańców i z coraz sztywniejszymi ramami prawnymi, nie mając przy tym pewności, czy faktycznie decyduje o czymkolwiek istotnym.