Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 17/1439 - sierpnia 23, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Bismarck, jachty i KPO
Najpierw blokowali KPO w Brukseli i aby dojść do władzy inspirowali ataki Komisji Europejskiej oraz Parlamentu Europejskiego na polski rząd, a kiedy władzę zdobyli, rozkradli to KPO dla swoich na głupstwa – zgrabnie to brzmi? No zgrabnie. Bez trudu można te tezy udowadniać wypowiedziami Trzaskowskiego, Sikorskiego oraz innych posłów KO rzekomo walczących z polskim rządem o tzw. praworządność oraz listami beneficjentów funduszy z sektora HoReCa. Taka jest narracja obecnej opozycji. Tyle tylko, że problem KPO dokładnie w taki sam sposób wybuchłby w rękach PiS, gdyby ta partia nadal była u władzy. Bo cele, reguły i kwoty były ustalone zanim rząd Tuska został sformowany. Gdyby więc rządził PiS, znaleźliby się tacy sami cwaniacy, którzy kupiliby sobie jachty, mobilne ekspresy do kawy i solaria. Problem nie leży w bowiem w tym czy tamtym rządzie, a w samej istocie KPO.
Taniec wraca do miast
Potańcówki w wydaniu miejskim przeżywają drugą młodość. Samorządy coraz częściej zapraszają mieszkańców na otwarte imprezy taneczne w plenerze. Miejscem akcji są parki, rynki, place i deptaki, a wstęp – zawsze bezpłatny. Wspólny mianownik to muzyka na żywo lub z konsolety DJ-a, parkiet pod gołym niebem i atmosfera swobodnej zabawy.
Koszu, otwórz się!
Pojemniki na odpady otwierające się za pomocą kart, spersonalizowane worki i aplikacje monitorujące domową produkcję śmieci – to na razie założenia programów pilotażowych wprowadzanych przez polskie samorządy, ale prawdopodobnie też przyszłość, która czeka wszystkie gminy.
Zielony remanent
Kołobrzeg jako pierwsze miasto w Polsce rozpoczął wdrażanie kompleksowej cyfrowej inwentaryzacji drzew z wykorzystaniem technologii skanowania 3D i sztucznej inteligencji. Pilotażowy etap projektu obejmuje 5 tys. drzew rosnących w parkach i wzdłuż ulic.
Urszula Adamczyk
Małe szkoły, duże problemy
Ułatwiona procedura tworzenia filii szkół, możliwość nauczania kilku roczników uczniów w jednej klasie, łączenie podstawówek w zespoły – MEN przedstawiło projekt zmian w ustawie Prawo oświatowe, dotyczący funkcjonowania małych szkół. Propozycje mają być odpowiedzią na pogłębiające się zmiany demograficzne. Resort zapewnia, że nowe regulacje zwiększą elastyczność działania samorządów oraz wzmocnią ochronę małych placówek przed zamknięciem. Samorządowcy są jednak sceptyczni i zauważają, że zmiany mają zbyt kosmetyczny i doraźny charakter, nie rozwiązując realnych problemów, z którymi w edukacji mierzą się na co dzień.
Dominik Krzysztofowicz
Rzecznik zadba o ustawowe prawa i obowiązki uczniów
MEN zaproponował jedną z największych od lat reform w obszarze praw i obowiązków uczniów. Katalog praw zostanie przeniesiony w całości na poziom ustawy. Zmieni się też system odpowiedzialności dyscyplinarnej, który ma być bardziej przejrzysty i jednolity w całym kraju. Największą nowością będzie jednak czteropoziomowy system rzeczników – od szkolnego po krajowego.
Dominik Krzysztofowicz
Pierwszy plan ogólny uchwalony i… unieważniony
26 czerwca 2025 r. Rada Miejska w Pyskowicach przeszła do historii planowania przestrzennego, uchwalając pierwszy w Polsce plan ogólny. Radość pionierskiej gminy trwała jednak krótko – wojewoda śląski stwierdził nieważność uchwały.
Rozmawia: Janusz Król
Kleszczów nie odzyskał elektrowni, lecz nie zamierza składać broni
Strata 70 mln z rocznych dochodów budżetu gminy to jedno, ale poczucie niesprawiedliwości znacznie silniej napędza determinację kleszczowian. – To, co się wydarzyło, uważamy za ewidentną niesprawiedliwość, wręcz kradzież. W państwie prawa, którym Polska powinna być, takie działania nie mogą mieć miejsca – mówi Dariusz Michałek, wójt Kleszczowa, który od lat bezskutecznie walczy o odzyskanie terenów przejętych w 2022 r. przez gminę Bełchatów.
Urszula Adamczyk
Zmiany granic: z referendum, bez emocji
Po tegorocznych sporach dotyczących rządowego rozporządzenia w sprawie zmian granic gmin i miast, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zapowiedziało kompleksową reformę przepisów określających zasady tych procedur. Jak poinformował wiceminister Tomasz Szymański, prace merytoryczne nad nowymi regulacjami będzie koordynował Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego.
Nowoczesny, zielony, bezpieczny. Taki jest dziś Poznań
Poznań stawia na zrównoważony rozwój – od modernizacji infrastruktury i nowych terenów zieleni, przez bezpieczeństwo i mieszkalnictwo, po dobre zarządzanie miejskimi spółkami. – Inwestujemy w kluczowe obszary, by poprawiać jakość życia mieszkańców i przygotować miasto na wyzwania przyszłości – mówi Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania.
Dominik Krzysztofowicz
Von der Leyen rozdziela miliardy. Samorządy pytają: A gdzie nasz głos?
Komisja Europejska rzuciła na stół ogromną kwotę: blisko dwa biliony euro na lata 2028–2034. Choć ta liczba błyszczy jak neon, samorządowcy zadają dziś jedno zasadnicze pytanie: ile z tej góry pieniędzy naprawdę trafi do powiatów, gmin i województw? I na jakich warunkach?
dr hab. Marta Lackowska, prof. UW
NADT. 35 lat samorządu PODT. Między autonomią a centralizacją
35. rocznica przywrócenia samorządności terytorialnej w Polsce stała się pretekstem do powrotu do fundamentalnych pytań o pożądany poziom decentralizacji oraz kształt relacji między rządem a samorządem. W tle tej dyskusji coraz częściej pojawiają się niepokojące dane, w tym wyniki opracowań wskazujące na istotne osłabienie pozycji samorządów w ostatnich latach. Między rokiem 2014 a 2023 wskaźnik autonomii lokalnej spadł aż o jedną trzecią – z 74 do 48 punktów procentowych.
Rudolf Borusiewicz*, Rafał Rudka**
O rozterkach systemu wyborczego
Gdy opada wyborczy zgiełk, a plakaty znikają z ulic, nadchodzi moment najcenniejszy – chwila namysłu. Nad tym, jak przebiega samo głosowanie. Kto liczy głosy. I dlaczego w XXI w. wciąż traktujemy urnę wyborczą jako symbol – ważny, doniosły, ale niekoniecznie przystający do współczesnych wyzwań.
Marta Lorych*, Dawid Kubicki**
Rozprawa nie przed sądem, ale z udziałem społeczeństwa
Proszę wstać! Sąd idzie! – ta fraza, częściej znana z filmów i seriali niż z sali sądowej, przychodzi na myśl, gdy słyszymy słowo „rozprawa”. Choć najczęstsze skojarzenie to postępowanie przed sądem, instytucja rozprawy funkcjonuje również w postępowaniu administracyjnym – przed organami administracji publicznej.
Urszula Adamczyk
Głośna sprawa. Hałas z boisk poza normami
Spór dotyczący funkcjonowania orlika w Puławach stał się impulsem do prac legislacyjnych nad zmianą przepisów regulujących zasady korzystania z obiektów sportowych. Równolegle nad nowelizacją przepisów pracują dwa resorty: klimatu i środowiska oraz sportu i turystyki. Kierunek tych działań budzi jednak zastrzeżenia Rzecznika Praw Obywatelskich, który w projektowanych regulacjach dostrzega ryzyko naruszenia konstytucyjnych praw obywateli – w szczególności prawa do ochrony zdrowia, prywatności oraz życia w środowisku wolnym od zanieczyszczeń.
Klaudyna Jarzec-Koślacz*
Murale a zabytki. Konflikt interesów
Wykonanie muralu na budynku wpisanym do rejestru zabytków wymaga uprzedniego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków i spełnienia warunków formalnych, w tym dotyczących zgodności z historycznym charakterem obiektu. Nawet jeśli mural ma charakter artystyczny lub reklamowy, właściciel budynku ponosi pełną odpowiedzialność za zgodność działań z przepisami.
Polskie AI wesprze częstochowskich urzędników
Częstochowa podpisała z rządem list intencyjny w sprawie wdrażania polskiego modelu językowego sztucznej inteligencji PLLuM (Polish Large Language Model) w administracji samorządowej. Dokument podpisali wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski oraz prezydent miasta Krzysztof Matyjaszczyk.
Toruń: unijne miliony na zielone korytarze i parki kieszonkowe
Miasto Toruń pozyskało blisko 3,5 mln zł w ramach programu Fundusze Europejskie dla Kujaw i Pomorza 2021–2027 na realizację dwóch projektów, które mają pomóc w adaptacji do zmian klimatu i poprawie jakości życia mieszkańców.
Lodowisko, basen i siłownia. Duży projekt w małej gminie
Rzadko się zdarza, żeby w lipcu otwierano lodowisko, tymczasem w gminie Lipnik (województwo świętokrzyskie) w samym środku lata uruchomiono nowy kompleks sportowo-rekreacyjny z sezonowym basenem, siłownią plenerową, strefą relaksu i… całoroczną taflą do jazdy na łyżwach.
Bartosz Klimas
Dolce vita, czyli życie w cukrowni
Rozległe zabudowania XIX-wiecznej cukrowni w Pruszczu Gdańskim stoją w centrum miasta, w bezpośredniej bliskości dworca kolejowego. Za kilka lat ma tu powstać otwarta przestrzeń mieszkalno-handlowo-usługowa.
Gminy podpowiedzą rządowi, jak rozwijać produkty turystyczne
Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych RP rozpoczęło prace nad podstrategią w zakresie turystyki uzdrowiskowej. Dokument powstaje na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki i ma w przyszłości stać się częścią szerszej strategii rozwoju polskiej turystyki. W proces przygotowania zaangażowani są przedstawiciele gmin uzdrowiskowych, branży turystycznej, mieszkańcy oraz turyści, aby opracowanie odpowiadało realnym potrzebom i wyzwaniom sektora.
Ubodzy tracą na nowych zasadach gospodarowania odzieżą używaną
Polski Czerwony Krzyż znalazł się w obliczu poważnego kryzysu. Z końcem stycznia br. firma odpowiedzialna za zbiórkę odzieży do kontenerów wypowiedziała organizacji umowy o współpracy. Partner zajmował się logistyką oraz sprzedażą zebranych tekstyliów, a uzyskane środki zasilały programy pomocowe PCK. W najbliższych tygodniach z przestrzeni publicznej znikną charakterystyczne kontenery z logo czerwonego krzyża. Skutki odczują również samorządy.
Grzegorz Drozd*
Kwestionowanie postępowania konkursowego na drodze sądowej
Nabory prowadzone przez pracodawców samorządowych wiążą się z koniecznością przeprowadzenia sformalizowanej procedury konkursowej, obejmującej określone etapy oraz spełnienie ustawowo przewidzianych wymagań. Praktyka pokazuje jednak, że postępowania te nie zawsze są realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, co rodzi pytania o możliwość zakwestionowania ich prawidłowości na drodze sądowej. Czy i w jakim zakresie taka kontrola sądowa jest dopuszczalna?
Zdzisław Majewski*
Nie restrykcje, a nowa strategia
Podczas letniej kanikuły powraca temat spożywania alkoholu i jego łatwej dostępności w przestrzeni publicznej. W naszym kraju mamy restrykcyjne prawo dotyczące sprzedaży napojów alkoholowych – nie wolno sprzedawać ich osobom nieletnim ani nietrzeźwym, a dodatkowo obowiązują ograniczenia godzinowe i miejscowe.