Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 15/1437 - lipca 26, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Poszukiwanie równowagi organów gminy jak w czeskiej kreskówce
Ustawa z 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym (obecnie gminnym) ustanawiała dwa organy władcze samorządu gminnego: stanowiący, czyli radę gminy oraz wykonawczy, czyli zarząd. Rada była i nadal jest wybierana przez mieszkańców w wyborach, natomiast zarząd był wybierany (i odwoływany) przez radę. Tamto rozwiązanie dawało ówczesnej radzie pełną kontrolę nad zarządem, mogła ona w dowolnym czasie, choćby z sesji na sesję, odwołać zarząd w całości albo poszczególnych jego członków i w ciągu 10 dni powołać zupełnie nowy skład do zarządzania sprawami gminy.
Mapa do ekocelu
Miejskie mapy zero waste pomagają mieszkańcom znaleźć punkty, w których można oddać, naprawić lub wymienić różnego rodzaju przedmioty – od odzieży i książek po elektroodpady. To praktyczne narzędzie wspiera ideę zero i less waste, promując ponowne wykorzystanie rzeczy zamiast ich wyrzucania. Co ważne, mapy działają w obie strony: nie tylko umożliwiają wyszukiwanie istniejących punktów, ale również pozwalają mieszkańcom zgłaszać nowe, dzięki czemu narzędzie stale się rozwija.
Miasto idealne w praktyce
W Luksemburgu ruszył innowacyjny projekt SmartSpires, którego celem jest przekształcenie dzielnicy Belval w nowoczesne, inteligentne miasto. W przestrzeni, gdzie mieszkają i uczą się ludzie, testowane będą najnowsze rozwiązania technologiczne, które, jeśli się sprawdzą, mogą trafić do innych europejskich miast i gmin.
Urszula Adamczyk
Kryzys zaufania
Kilkudziesięciu włodarzy nie dostało w tym roku wotum zaufania. Wśród nich prezydenci Kielc, Sieradza, Legionowa i Radomska, burmistrzowie m.in. Sanoka, Szczebrzeszyna, Wągrowca, Giżycka, a także wójtowie Mszany Dolnej, Górna, Starych Juch, Ryczywołu czy Krościenka. Dla niektórych, pełniących funkcję już kolejną kadencję, to drugi, trzeci, a nawet… siódmy raz, gdy rada gminy odmawia udzielenia poparcia dla ich polityki i działań.
Rozmawia: Janusz Król
Potrzebujemy przestrzeni do rozwoju, a nie kolejnych ograniczeń
Granica, energetyka i ochrona przyrody – te trzy kwestie dziś najmocniej wyznaczają przyszłość Gryfina. Jak zachować równowagę między troską o środowisko, bezpieczeństwem energetycznym i rozwojem gospodarczym? O wyzwaniach stojących przed gminą i konieczności zapewnienia samorządom realnej przestrzeni do działania mówi burmistrz Mieczysław Sawaryn.
Mateusz Górski
Pora skrócić czas pracy w urzędach?
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiło rozpoczęcie naboru do pilotażu skróconego czasu pracy. W ramach programu, którego celem jest przetestowanie różnych modeli organizacji urzędu lub przedsiębiorstwa, pracodawcy mogą ubiegać się o dofinansowanie do 1 mln zł.
Reforma taryf za wodę i ścieki przesunięta na koniec roku
Projekt ustawy przywracającej samorządom kompetencje w zakresie zatwierdzania taryf za wodę i ścieki trafi pod obrady Rady Ministrów dopiero w czwartym kwartale – poinformowało Ministerstwo Infrastruktury w odpowiedzi dla Serwisu Samorządowego PAP. Powodem opóźnienia jest duża liczba uwag zgłoszonych w toku szeroko zakrojonych konsultacji społecznych.
Samorządowcy nie chcą kamer na komisjach. Kontrowersje wokół pomysłu RPO
Propozycja wprowadzenia obowiązku transmisji i nagrywania posiedzeń komisji rad gmin, złożona przez Rzecznika Praw Obywatelskich, spotkała się z dużym sceptycyzmem polityków i samorządowców.
Nagrania z posiedzeń komisji powinny być dostępne publicznie
Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek apeluje o zmiany w ustawie o samorządzie gminnym. Proponuje wprowadzenie obowiązku nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i udostępniania nagrań w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na stronach internetowych gmin. Jak podkreśla, protokoły z obrad nie oddają dokładnie przebiegu posiedzeń – brakuje w nich informacji o stanowiskach i argumentach konkretnych radnych, które często mają kluczowe znaczenie dla mieszkańców.
Samorząd trafnie odczytuje nastroje, bo jest najbliżej ludzi
Wyniki najnowszej edycji Wskaźnika Aktywności Rozwojowej Samorządu (WARS) Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie wskazują na spadek optymizmu w JST. Co jest tego przyczyną? Czy to początek nowej tendencji? Odpowiedzi na te pytania szukali uczestnicy debaty zorganizowanej w SGH.
MSWiA przeciwne zmianom granic Olsztyna
Ministerstwo w projekcie rozporządzenia zarekomendowało negatywne rozpatrzenie wniosku stolicy Warmii i Mazur. Jako pierwszy tę informację podał prezydent Olsztyna Robert Szewczyk. Jego zdaniem, zmiana granic jest konieczna do tego, by Olsztyn się rozwijał.
Olgierd Żyromski*
Działania PSE przyspieszają transformację energetyczną w Polsce lokalnej
Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) realizują ambitny program inwestycyjny, którego celem jest modernizacja i rozbudowa krajowego systemu przesyłowego. Do 2034 roku będzie on stabilniejszy, bardziej elastyczny i lepiej przygotowany na rosnący udział odnawialnych źródeł energii. Dla lokalnych społeczności oznacza to realne korzyści – od mniejszej liczby przerw w dostawie prądu, przez nowe miejsca pracy, po wsparcie lokalnych inicjatyw i lepszą infrastrukturę.
Jacek Cieśliński*
Wybór usług chmurowych przez samorządy w kontekście wymogów SCCO 2025
W kwietniu 2025 roku weszły w życie zaktualizowane Standardy Cyberbezpieczeństwa Chmur Obliczeniowych (SCCO 2025), które stawiają przed samorządami istotne wyzwania i wymagania w zakresie zarządzania bezpieczeństwem danych w środowiskach chmurowych. Ich znaczenie nie ogranicza się do specjalistów z zakresu technologii informacyjnych czy chmury obliczeniowej – również decydenci pełniący funkcje wykonawcze aktywnie powinni aktywnie uczestniczyć w procesie wdrażania oraz przestrzegania tych norm.
Tomasz Wawak*
Referenda tematyczne sposobem na kryzysy w samorządzie
Lokalne referenda coraz częściej stają się nie tylko narzędziem wyrażania niezadowolenia z działania władz, ale też źródłem wewnętrznych sporów. Choć najwięcej emocji budzą głosowania odwoławcze, warto przypomnieć, że w katalogu instytucji demokracji bezpośredniej znajduje się także referendum merytoryczne, zwane też tematycznym. To właśnie ono, odpowiednio zaprojektowane i osadzone w przejrzystych przepisach, mogłoby pełnić rolę zaworu bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych, zanim dojdzie do radykalnych rozstrzygnięć personalnych.
Sławomir Brodziński*
Przewodniczący i wiceprzewodniczący rady mają zakaz zasiadania w dwóch ważnych komisjach. Czy to ma sens?
Mogą kierować obradami rady, mają wpływ na jej funkcjonowanie, ale nie mogą być członkami dwóch komisji kontrolnych: rewizyjnej oraz skarg, wniosków i petycji – mimo że dziś obie nie mają żadnej władzy wykonawczej. Pora znieść ten anachronizm.
Piotr Brogowski
Ładowarka do samochodów elektrycznych w budynku wielorodzinnym
Wspólnota mieszkaniowa, która na mocy aktu notarialnego sprawuje zarząd nad garażem stanowiącym odrębny lokal, jest zobowiązana do rozpatrzenia wniosku właściciela miejsca postojowego o montaż punktu ładowania pojazdu elektrycznego. Nie ma znaczenia, że garaż nie należy do nieruchomości wspólnej. Skoro zarząd powierzono wspólnocie, to w zakresie zwykłego zarządu musi ona realizować obowiązki wynikające z ustawy o elektromobilności.
Sławomir Bukowski
Polska nie radzi sobie z gospodarką obiegu zamkniętego
Nasz kraj nie spełnia unijnych wymogów recyklingu i wciąż opiera się na surowcach pierwotnych – alarmuje Najwyższa Izba Kontroli. W latach 2018–2023 zamiast poprawy wskaźnika cyrkularności nastąpił jego spadek, a transformacja w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym pozostaje w dużej mierze na papierze. Państwo spóźnia się z wdrażaniem kluczowych przepisów, gminy koncentrują się głównie na selektywnej zbiórce odpadów, a Polska zapłaciła już 9 mld zł unijnego „podatku od plastiku”.
Rozmawia: Dominik Krzysztofowicz
Nowe życie w starych kamienicach. Łódź walczy o mieszkańców
Od trzech dekad miasto zmaga się z odpływem mieszkańców, ale konsekwentnie realizuje politykę mieszkaniową, która ma nie tylko poprawić dostępność lokali, ale też zatrzymać negatywne trendy demograficzne. O programie „Mieszkanie za remont”, wyzwaniach związanych z rewitalizacją i potrzebie silniejszego wsparcia ze strony rządu i Unii Europejskiej mówi Hanna Zdanowska, prezydent Łodzi.
Bartosz Klimas
Zielone wygrywa
Warszawski Standard Zielonego Budynku może stać się wzorem dla podobnych rozwiązań w innych miastach. Stołeczny Ratusz nagrodzono za ten pomysł w konkursie Innowacyjny Samorząd.
Urszula Adamczyk
Zabytek pod nowym adresem
W Ciechanowie zakończyła się rekonstrukcja wyjątkowego obiektu – drewnianego budynku dawnej Kolei Nadwiślańskiej. Odrestaurowany zabytek zlokalizowany na skwerze u zbiegu ulic Fabrycznej i Sienkiewicza ma być atrakcją turystyczną i przestrzenią działań społecznych, edukacyjnych oraz kulturalnych.
Nagła zapaść programu Czyste Powietrze
Polski Alarm Smogowy sprawdził, ile wniosków do programu Czyste Powietrze złożono w pierwszych trzech miesiącach po jego wznowieniu. Okazuje się, że aż siedmiokrotnie mniej niż w analogicznym okresie 2024 roku. – To zapaść ważnego programu, który miał oczyścić powietrze i wesprzeć gospodarstwa domowe borykające się z wysokimi kosztami energii – komentuje Polski Alarm Smogowy.
300 milionów na walkę z niebezpiecznymi odpadami
Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłosiło uruchomienie dodatkowych środków na usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów. W sumie 300 mln zł trafi do samorządów w całym kraju – to odpowiedź rządu na narastający od lat problem składowisk, które stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska.
Katowice liderem we wprowadzaniu AI do szkół
Stolica Górnego Śląska jako pierwsze miasto w Polsce uruchomiła pilotażowy program wdrażania sztucznej inteligencji w placówkach oświatowych. Inicjatywa, realizowana w ramach projektu „Generacja AI”, to zapowiedź szeroko zakrojonych działań, które od września 2025 roku obejmą wszystkie szkoły w mieście, stając się jednym z największych tego typu przedsięwzięć w kraju w roku 2025/2026.
Poznań: miliony na walkę z bezdomnością
Osoby w kryzysie bezdomności przebywające w Poznaniu otrzymają kompleksową pomoc dzięki projektowi, który miasto realizuje z partnerami. Na wsparcie przeznaczono blisko 50 mln zł, co pozwoli m.in. uruchomić mieszkania wspomagane i zapewnić tysiące ciepłych posiłków.
Od idei do wpływu. Komunikacja, która działa
To hasło IV Samorządowego Kongresu Internetu i Mediów Społecznościowych Local-SoMe’25, który odbędzie się 25–26 listopada 2025 we Wrocławiu. Rejestracja już ruszyła.
Nowe MEVO na ulicach pomorskiej metropolii
To pierwsza partia z zamówienia obejmującego 2400 jednośladów. Od sierpnia flota MEVO ma liczyć 5300 rowerów, a liczba stacji wzrośnie do 829.
Zielona Góra: dofinansowanie budowy zachodniej obwodnicy
To już pewne! Droga powstanie w całości, a nasze miasto zyska kluczową arterię komunikacyjną – podkreśla prezydent Marcin Pabierowski.
Cyfrowa inwentaryzacja drzew w Kołobrzegu
Kołobrzeg jako pierwsze miasto w Polsce wdraża cyfrową inwentaryzację drzew z wykorzystaniem algorytmów sztucznej inteligencji.
Mateusz Górski
Sport i samorząd w jednym rytmie
W niedzielne przedpołudnie 6 lipca Jarosławiec kolejny raz był nie tylko nadmorską miejscowością wypoczynkową, ale także areną sportowej rywalizacji i samorządowej integracji. Podczas 33. Międzynarodowego Biegu po Plaży zorganizowana została 28. edycja Ogólnopolskiego Biegu Samorządowego „Bursztyn Jarosławca” – wydarzenia, które od lat łączy ludzi aktywnych w życiu publicznym i z pasją do zdrowego stylu życia.
Grzegorz Drozd*
Czy każde skazanie za przestępstwo przekreśla możliwość pracy w samorządzie?
Prawomocne skazanie pracownika samorządowego – choć co do zasady rodzi poważne konsekwencje – nie zawsze wywołuje jednolite skutki prawne. Kluczowe znaczenie ma nie tylko rodzaj przestępstwa, ale też forma zatrudnienia i stanowisko, jakie dana osoba zajmuje w administracji samorządowej. W artykule analizujemy skutki wyroków w odniesieniu do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast oraz pozostałych pracowników urzędów, wskazujemy obowiązki wynikające z ustawy o pracownikach samorządowych i kodeksu wyborczego, a także możliwość zaskarżania zarządzeń zastępczych wojewody.
Zdzisław Majewski*
Nasze prawo ostrzejsze niż unijne
W ramach głośnej inicjatywy deregulacyjnej „SprawdzaMy” podczas badania implementacji prawa europejskiego do naszego systemu okazało się, że mamy tendencję do przyjmowania nadmiarowych regulacji.