Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 13/1435 - czerwca 28, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Rząd i parlament do roboty!
Kiedy w marcu tego roku rozmawiałem z jednym z senatorów rządzącej koalicji o leżących odłogiem ważnych sprawach dla samorządu, dostałem odpowiedź, że póki co nie chcą przeszkadzać Rafałowi w wyborach prezydenckich, ale po wyborach ruszą z kampanią i nie będą tolerować opieszałości rządu. Skarżył się wtedy, że są ignorowani w ministerstwach, szczególnie w Ministerstwie Edukacji Narodowej, gdzie na temat decyzyjności samorządów w sprawach sieci szkół nawet nie chciano z nimi rozmawiać.
Pod jednym dachem
Demografia zmusza samorządy do szukania nowych rozwiązań w polityce społecznej i senioralnej. Coraz więcej gmin organizuje lub wręcz buduje od podstaw centra międzypokoleniowe – miejsca, w których dzieci, młodzież i seniorzy nie tylko spędzają czas, ale uczą się od siebie nawzajem, tworząc lokalne wspólnoty na nowo.
Cisza! Tu się tańczy
Silent disco przez lata kojarzyło się z festiwalami i klubami, dziś coraz częściej pojawia się w kalendarzach samorządowych instytucji kultury. Co ważne, inicjatorami takich wydarzeń są najczęściej młodzi mieszkańcy, ale gminy i miasta coraz chętniej wspierają realizację takich pomysłów. Ciche dyskoteki stają się elementem miejskich imprez masowych.
Urszula Adamczyk
Są ze wsi i nie chcą tego zmieniać
Jesteśmy tu w obronie naszych granic, żeby głośno i jasno powiedzieć, że nie zgadzamy się na grabież, nawet jeśli jest zgodna z procedurami. Te procedury trzeba w końcu zmienić, byśmy mogli bezpiecznie rozwijać nasze małe ojczyzny i tworzyć razem wielką Polskę, ale taką, gdzie wszyscy są równi – mówił Szymon Medalion, wójt Nowej Wsi Lęborskiej, podczas marszu 10 czerwca w Warszawie. Samorządowcy apelowali o nowelizację przepisów dotyczących procedury zmiany granic administracyjnych.
Dominik Krzysztofowicz
Rząd wychodzi gminom naprzeciw. Obiecuje ucywilizować proces zmiany granic
MSWiA zapowiada gruntowną reformę przepisów, aby uspokoić emocje i wprowadzić bardziej przejrzyste zasady: rzadziej, wolniej, ale bardziej sprawiedliwie – z większą rolą mieszkańców, rekompensatami dla gmin tracących tereny oraz jasnymi regułami przekazywania majątku. Czy nowy model rozwiąże wieloletnie spory terytorialne?
Rozmawia: Urszula Adamczyk
Kultura, kolej i kapitał społeczny to model naszego rozwoju
W 3,5-tysięcznej gminie Czernice Borowe powstaje centrum pielgrzymkowo-turystyczne i ośrodek terapeutyczny, w zabytkowym dworku mieszczą się biura kilku organizacji pozarządowych, a niedługo obiekt stanie się również siedzibą inkubatora przedsiębiorczości. Wszystko łączy szlak wąskotorówki, którego rewitalizacja dobiega końca. O realizacji ambitnych celów i dlaczego warto je stawiać, opowiada wójt Wojciech Brzeziński.
OPOS: Dwukadencyjność musi zniknąć
Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych, reprezentujące około 980 JST, wyraziło zdecydowany sprzeciw wobec obowiązującego od 2018 roku ograniczenia liczby kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Wskazuje na jego szkodliwość dla jakości demokracji, stabilności władz lokalnych oraz dla przyszłości całego samorządu terytorialnego w Polsce.
Urszula Adamczyk
Niby lepiej, jednak ciągle źle. Samorządność do poprawki
Przez ostatnią dekadę między władzami lokalnymi a rządem trwał spór, czy polityka państwa wzmacnia, czy osłabia autonomię samorządów. Brakowało jednak twardych danych, które pozwalałyby rozstrzygnąć ten dylemat. Z pomocą przychodzi Indeks Samorządności – narzędzie opracowane przez Fundację im. Stefana Batorego, służące do monitorowania relacji między władzą centralną a gminami. Sprawdzamy, jakie wnioski płyną z tegorocznej edycji, podsumowującej ubiegły rok – czy i w jakim stopniu udało się odwrócić centralizację.
Mateusz Cebula*
Bezpłatna komunikacja krok po kroku. Lekcja z Dębicy
Kolejne miasta wprowadzają darmową komunikację miejską, widząc korzyści takiego rozwiązania. Na taki ruch zdecydowała się również Dębica, jednak w tym przypadku wdrożenie pomysłu nie było łatwe i trwało ponad dwa lata. Sprawą zajmowali się radni i burmistrzowie aż dwóch kadencji, a ostatecznie rozstrzygał ją sąd administracyjny – po skardze złożonej przez... miejską spółkę autobusową. Przykład Dębicy pokazuje, jak ważne są: zgodność organów, rzetelna analiza prawna i świadomość kompetencji w samorządowym procesie legislacyjnym.
Anna Wojkowska
Nauka bez ocen. Czy to możliwe w polskiej szkole?
Oceny od dekad stanowią fundament polskiego systemu edukacji. Pełnią funkcję selekcyjną i motywacyjną, ale jednocześnie bywają źródłem silnego stresu oraz frustracji zarówno u uczniów, jak i nauczycieli. Coraz częściej pojawiają się głosy wskazujące na konieczność zasadniczej rewizji tradycyjnego modelu oceniania. Zarówno w Polsce, jak i w wielu innych krajach, podejmowane są próby wdrażania alternatywnych rozwiązań – w tym edukacji bez stopni.
Czas na nowelizację ustawy o samorządzie województwa
Mija 27 lat od uchwalenia ustawy o samorządzie województwa – jednego z kluczowych aktów prawnych regulujących funkcjonowanie struktur samorządowych w Polsce. Przedstawiciele władz regionalnych alarmują: obecne przepisy są już niewystarczające, by sprostać dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. Potrzebna jest kompleksowa reforma ustrojowa.
Skarbnicy apelują o podwyżki. Bez godnego wynagrodzenia ucierpi jakość usług publicznych
Krajowa Rada Forów Skarbników (KRFS) wystosowała pismo do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz MSWIA, w którym domaga się zmian w przepisach regulujących wynagrodzenia pracowników samorządowych. Apel dotyczy w szczególności skarbników, którzy zostali pominięci przy projektowanych zmianach płacowych.
Piotr Brogowski
Sprzedaż alkoholu w sklepie ulokowanym w budynku mieszkalnym
Zgoda wspólnoty mieszkaniowej na sprzedaż alkoholu w lokalu użytkowym nie musi być uzasadniona, ale odmowa może zostać podważona, jeśli narusza interes właściciela takiego lokalu. Choć wspólnota nie ingeruje w sposób korzystania z lokali, to w przypadku handlu alkoholem jej stanowisko może ograniczać prawo własności tylko pod warunkiem, że znajduje oparcie w przepisach i realiach danej nieruchomości.
Sławomir Bukowski
Samorządy bezbronne wobec inwazji
Inwazyjne gatunki obce (IGO) roślin i zwierząt to coraz większe zagrożenie dla polskiej przyrody, gospodarki i zdrowia publicznego. Tymczasem jednostki samorządu terytorialnego, które zgodnie z przepisami powinny pełnić kluczową rolę w rozpoznawaniu i zwalczaniu tych zagrożeń, nie radzą sobie z powierzonymi im zadaniami. NIK surowo oceniła ich działania.
Bartosz Klimas
Głos młodej Polski
Badacze z Fundacji Stocznia wysłuchali nastolatków ze wsi i małych miast. Część spostrzeżeń dotyczy kontaktów młodzieży z władzami lokalnymi. A właściwie trudności w nawiązywaniu takich kontaktów.
Start marki Kampus GZM
„Ty masz wiele talentów. My mamy wiele uczelni. Studiuj w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii” – pod takim hasłem GZM rusza z kampanią promocyjną, której celem jest zachęcenie młodych ludzi do wyboru jednej z 25 uczelni działających na terenie Metropolii.
Trójmiasto: unijne wsparcie dla nowych tras rowerowych
W Gdańsku powstanie blisko 12 km ekostrad rowerowych, łączących dzielnice miasta oraz niezbędna infrastruktura – chodniki, stojaki, monitoring, sygnalizacja świetlna i oświetlenie
Rybnik: lokale TBS w samym centrum miasta
Władze lokalne kuszą ofertą i podkreślają zalety mieszkania w sercu miasta – dostępność najważniejszych usług, dobra komunikacja miejska, nieduża odległość do szkół i przedszkoli.
Bartosz Klimas
Hub Zielonej Gospodarki
To pomysł Tychów na przyciągnięcie przedsiębiorców wdrażających technologie proekologiczne. Projekt architektoniczny jest już gotowy. Stary budynek posłuży jako szkielet do zbudowania innowacyjnego i ekologicznego obiektu użyteczności publicznej, którego architektura wewnątrz i na zewnątrz będzie ściśle powiązana z jego ideą.
Podejrzenie korupcji w ZGN na Targówku
Siedem osób, w tym dyrektor Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami Dzielnicy Targówek m.st. Warszawy, zostało zatrzymanych na polecenie prokuratury w związku z podejrzeniem korupcji.
ZNP znowu grozi protestem
Związek Nauczycielstwa Polskiego rozważa rozpoczęcie ogólnopolskiej akcji protestacyjnej. Decyzję w tej sprawie podejmie zarząd główny podczas posiedzenia pod koniec czerwca – poinformował prezes związku Sławomir Broniarz.
Pomorskie kupuje międzymiastowe elektryki
Piętnaście zeroemisyjnych autobusów wyjedzie na regionalne trasy. Do tego powstanie niezbędna infrastruktura do ich ładowania. Pojazdy będą obsługiwać trasy m.in. do Człuchowa, Helu czy Miastka.
Burmistrz Bolimowa zostaje na stanowisku
Referendum w sprawie odwołania Marzeny Słojewskiej było nieważne. Frekwencja wyniosła 29,74 proc., podczas gdy do ważności potrzebne było co najmniej 31,07 proc. głosujących (961 osób).
Beata Kocięcka
Oświadczenia majątkowe członków zarządu spółek komunalnych
Składanie oświadczeń majątkowych przez wskazane w tytule osoby rodzi szereg trudności interpretacyjnych i organizacyjnych. Brak jednoznacznej definicji „gminnej osoby prawnej” oraz niespójność przepisów ustawy o samorządzie gminnym z regulacjami dotyczącymi funkcjonowania spółek komunalnych sprawiają, że realizacja obowiązków – w tym przyjmowanie dokumentów, analiza, publikacja oraz podejmowanie działań w przypadku nieprawidłowości – wymaga od wójta nie tylko precyzyjnego określenia procedur wewnętrznych, ale także dużej ostrożności prawnej.
Zdzisław Majewski*
Czy pomogą specjalne strefy mieszkaniowe?
W naszym kraju tereny przeznaczone na papierze pod budownictwo mieszkaniowe, jak szacują specjaliści, mogłyby zaspokoić potrzeby wielokrotnie większej populacji niż polska. Tymczasem wszyscy narzekają na brak gruntów, gdzie rzeczywiście można budować. Ten paradoks diagnozuje, opisuje i próbuje dać odpowiedź na pytanie, jak go rozwiązać, obszerny raport: „Specjalne strefy mieszkaniowe. Rola miast w kształtowaniu kompleksowych obszarów mieszkaniowych”. Autorzy z Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej Instytutu Rozwoju Miast i Regionów już na wstępie zakładają, że bez aktywności gmin i miast nie da się zaspokoić mieszkaniowego głodu. Proponują więc wdrożenie nowego narzędzia, czyli utworzenie specjalnych stref mieszkaniowych (SSM).