Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 11/1433 - maja 31, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
Nowe i stare wymiary polityki samorządowej
Informację o zakończeniu Programu Inwestycji Strategicznych rozpowszechniła w połowie maja tego roku Polska Agencja Prasowa, ale pojawiała się ona już od marca 2024 roku w odpowiedziach na interpelacje poselskie. Wiceminister finansów Hanna Majszczyk potwierdziła ją ostatecznie 12 maja w odpowiedzi udzielonej Oldze Semeniuk-Patkowskiej na interpelację nr 9396, gdzie też zaznaczyła, że środki na cel realizowany przez ten program zostały ujęte w ustawie z 1 października 2024 o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. To oczywiście nie jest dobra informacja.
Nowe szaty samorządów
Coraz więcej gmin stawia na nowoczesną identyfikację wizualną. Chodzi nie tylko o estetykę, ale przede wszystkim o skuteczną komunikację z mieszkańcami i promocję w mediach społecznościowych.
Pomoc na czterech kółkach
Polityka senioralna to coś więcej niż kluby i wydarzenia integracyjne. Coraz więcej samorządów przekonuje się o tym i rozszerza zakres usług i propozycji dla najstarszych mieszkańców. Dla wielu z nich dotarcie do lekarza czy urzędu staje się wyzwaniem. Odpowiedzią na to są lokalne programy zapewniające bezpłatne przejazdy taksówkami.
Bzzzz… cenny relaks
Wykorzystując modę na odpoczynek wśród natury, zieleni i ciszy małe gminy starają się przyciągnąć turystów i zaktywizować mieszkańców nietypową formą relaksu. Pszczele inhalatoria, zwane też domkami apiterapii, zdobywają popularność jako lokalne oazy spokoju – dostępne bezpłatnie, przyjazne dla osób w każdym wieku i sprzyjające integracji.
Urszula Adamczyk
Demokracja lokalna z opcją „cofnij”
Referendum, które odbyło się 11 maja w Zabrzu i zakończyło odwołaniem prezydent Agnieszki Rupniewskiej, było wydarzeniem zaskakującym nie tyle ze względu na wynik, ile z powodu swojej skuteczności. Do urn poszła wymagana liczba mieszkańców – co w polskich realiach nie jest normą. To niejedyny plebiscyt w ostatnim czasie. Sezon na lokalne referenda ruszył i nabiera tempa.
Koniec Programu Inwestycji Strategicznych
Rząd nie planuje kontynuacji ani wsparcia pomostowego dla samorządów. Poinformowała o tym pod koniec maja wiceminister finansów Hanna Majszczyk.
Zmiany granic – to nie może tak wyglądać
Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich w specjalnie przyjętym stanowisku domaga się uznawania wyników konsultacji w sprawie zmian granic JST za wiążące.
Rozmawia: Janusz Król
Jeśli nie zreformujemy gminnej oświaty, możemy stracić płynność finansową
Liczba uczniów gwałtownie spada, utrzymanie szkół generuje coraz większe wydatki dla budżetu gminy. Reorganizacja oświaty to konieczność, bo z roku na rok maleje nam nadwyżka operacyjna, co oznacza spadek możliwości przeznaczania środków na inwestycje. Kurator już nie powinien blokować nam reform – mówi Renata Kędzierska, wójt gminy Gostynin.
MSWiA zapowiada uproszczenie obowiązku meldunkowego
Zmiany w systemie ewidencji ludności mają uczynić go bardziej efektywnym, nowoczesnym i przyjaznym zarówno dla obywateli, jak i dla samorządów. Prace legislacyjne obejmują m.in. uproszczenie procedur meldunkowych, a ich celem jest poprawa jakości danych ewidencyjnych.
Pół miliarda na nowy szpital w Nysie
Taką kwotę Ministerstwo Zdrowia zabezpieczyło na projekt odbudowy lecznicy zniszczonej w czasie zeszłorocznej powodzi. Dzięki współpracy rządu i samorządu powiatowego placówka powstanie przy ul. Otmuchowskiej i ma być gotowa w 2028 roku.
MATERIAŁ PARTNERA
PPK w urzędzie? Zysk dla pracownika, przewaga dla pracodawcy
Samorządy coraz częściej mierzą się z trudnościami z pozyskaniem i utrzymaniem kompetentnych pracowników. Standardowe formy motywowania i zatrzymywania ludzi przestają wystarczać. W tej sytuacji warto sięgnąć po narzędzie, które w sektorze prywatnym sprawdza się od lat – Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK). Mimo że ich potencjał wciąż nie jest w pełni wykorzystywany w administracji publicznej, może stać się istotnym elementem strategii zatrudnienia.
Dominik Krzysztofowicz
Deregulacja przez regulację. Spór o godziny pracy urzędów
W dobie rosnących oczekiwań obywateli wobec dostępności usług publicznych coraz częściej pojawia się pytanie o zasadność i elastyczność godzin pracy urzędów. Dostosowanie czasu otwarcia do potrzeb mieszkańców – zwłaszcza pracujących w standardowych godzinach – staje się przedmiotem debaty zarówno wśród samorządowców, jak i decydentów rządowych. Kwestia nabiera szczególnego znaczenia w kontekście digitalizacji usług i zmieniającego się stylu życia społeczeństwa.
Urzędnik podejrzany o przyjmowanie łapówek
Policja zatrzymała byłego naczelnika wydziału urzędu miasta w Siemianowicach Śląskich pod zarzutem przyjmowania korzyści majątkowych za korzystne decyzje dotyczące gospodarki odpadami. To element dużego śledztwa dotyczącego mafii śmieciowych w Polsce.
MATERIAŁ PARTNERA
Proste rozwiązanie, wielka ulga. Mieszkańcy chwalą fotokabiny w urzędach
W dobie cyfryzacji i coraz większych wymagań biometrycznych zdjęcie do dowodu, paszportu czy legitymacji musi spełniać ściśle określone normy. Tymczasem w wielu mniejszych miejscowościach, gdzie nie działa żaden zakład fotograficzny, a dostęp do niego wiąże się z kilkunastokilometrowym dojazdem, nawet tak prosta czynność jak wykonanie zdjęcia potrafiła być problemem. Dzięki samoobsługowym fotokabinom, umieszczonym bezpośrednio w urzędach, ten problem znika.
Rozbudowa Teatru Polskiego w Bydgoszczy pełna problemów
NIK negatywnie oceniła zarówno przygotowanie i realizację inwestycji ze strony władz teatru, jak i sprawowanie nad nią nadzoru przez Urząd Miasta Bydgoszczy. Prace, które miały się zakończyć do listopada 2023 r. wciąż trwają, a koszt inwestycji, w okresie objętym kontrolą, wzrósł o 5 mln zł. Miasto odpiera zarzuty twierdząc, że wzrost kosztów był uzasadniony, a nadzór właścicielki sprawowano prawidłowo.
Dominik Krzysztofowicz
Komitet Regionów o kryzysie mieszkaniowym
Ceny mieszkań w Unii rosną szybciej niż dochody obywateli, a kryzys mieszkaniowy coraz mocniej dotyka europejskie miasta. Podczas majowego posiedzenia Europejskiego Komitetu Regionów samorządowcy wezwali Komisję Europejską do opracowania konkretnego planu działań, który zagwarantuje przystępne cenowo mieszkania i silniejszą politykę spójności. Dyskutowano też o centralizacji polityki spójności oraz wzmocnieniu współpracy z Ukrainą.
To koniec godzin czarnkowych?
Związek Nauczycielstwa Polskiego domaga się likwidacji godzin dostępności. Głos nauczycieli po trzech latach funkcjonowania przepisu jest bardzo krytyczny.
Sławomir Bukowski
Czy AI będzie nam projektować miasta?
Sztuczna inteligencja może pomóc w zarządzaniu jakością powietrza, planowaniu terenów zielonych, a nawet umożliwić projektowanie uwzględniające aktualny dobrostan mieszkańców. Koncepcji zastosowania AI w kontekście miast jest wiele, jednak równie dużo jest trudności we wprowadzaniu ich w życie.
Paweł Czaplicki*
TSUE o podatku VAT od rekompensat udzielanych spółkom
Zryczałtowana rekompensata wypłacana przez samorząd przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego transportu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług – nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania VAT tego przedsiębiorstwa. Tak orzekł Trybunał w wyroku z 8 maja 2025 r. (sprawa C-615/23).
Rudolf Borusiewicz*, Rafał Rudka**
23% przeszkody. Jak uwolnić inwestycje od zbędnego podatku?
W Polsce każda inwestycja realizowana przez samorząd wiąże się z nieuniknionym obciążeniem w postaci podatku VAT. Gdy gmina czy powiat buduje szkołę, modernizuje drogi, rewitalizuje jakiś obiekt czy wznosi halę sportową, musi doliczyć do kosztów 23 proc. podatku, którego nie może odzyskać. To absurd, który samorządowcy znają aż za dobrze: podatek od inwestycji publicznych, służących ogółowi, traktowany jest jak koszt konsumpcyjny.
Agata Wencel-Socha*, Aneta Fornalik**
Reżim nakładania administracyjnych kar pieniężnych
Administracyjna kara pieniężna to surowy, restrykcyjny i skuteczny instrument karania za niewykonanie określonych obowiązków administracyjnych. Co istotne, zasadniczo przy jej nakładaniu bez znaczenia jest wina sprawcy.
Urszula Adamczyk
Demokracja online. Nowe pokolenie wyborców, nowe zasady
Społeczeństwo się zmienia, a wraz z nim zmieniają się wyborcy. Młode pokolenie Polaków ufa dzisiaj bardziej władzom lokalnym niż centralnym, coraz częściej chodzi na wybory samorządowe, ale rzadko angażuje się w życie swojej wspólnoty. Ma konkretne oczekiwania wobec samorządów: dostępne mieszkania, dobrą edukację, perspektywy zatrudnienia – i chce być traktowane poważnie, nawet jeśli nie przychodzi na osiedlowe zebrania, a swój głos wyraża głównie w internecie. Raport „Młodzi w Europie Środkowej 2024 – wyniki badania w Polsce” pokazuje, że młodzi nie są obojętni. Po prostu grają według innych zasad.
Bartosz Klimas
Odnowiony lokal dla nowego lokatora
Rewitalizacja – zarówno obszarów, jak poszczególnych kamienic – miewa swoją ciemniejszą stronę w postaci gentryfikacji. Społeczny charakter okolicy się zmienia, w efekcie osoby o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym wypierają dawnych mieszkańców.
Ponad 200 mieszkań na wynajem w Sochaczewie
Inwestycja to efekt współpracy spółek PFR Nieruchomości i PKP SA. Osiedla zbudowane zostaną na działkach należących do kolei, a sfinansuje je Fundusz Sektora Mieszkań dla Rozwoju.
Miejsce kultury i integracji
W Konopkach, największej wsi gminy Stupsk (woj. mazowieckie), oddano do użytku budynek, w którym mieszczą się dom kultury, biblioteka i strażacka remiza. Budowa trwała niemal ćwierć wieku, a jej początki to efekt oddolnej inicjatywy lokalnego stowarzyszenia. Inwestycja przez lata była zawieszona z powodu braku pieniędzy. Ostatecznie udało się ją zakończyć dzięki wysiłkom samorządu.
Miechów zyskał nowy dworzec autobusowy
Dzień otwarty był pełen atrakcji. Mieszkańcy i goście chętnie korzystali z przejazdów minibusem autonomicznym BB-1 oraz brali udział w warsztatach „Transport publiczny przyszłości”. Obiekt działa od początku lutego, ale oficjalna prezentacja odbyła się w sobotę 10 maja.
Jak usprawnić parkowanie w Sopocie
Odpowiedzi na to pytanie poszukają mieszkańcy, wsparci przez ekspertów, podczas pierwszego w historii miasta panelu obywatelskiego. Zaproszenia do udziału w nim trafią pod 2,5 tys. losowo wybranych sopockich adresów.
Marsz przeciwko zabieraniu gminom terenów?
8 maja w Poznaniu, przy okazji Europejskiego Kongresu Odnowy i Rozwoju Wsi, odbyło się XXXIX Zgromadzenie Ogólne Związku Gmin Wiejskich RP. Rozmawiano m.in. na temat rabunkowego zaboru terenów przez miasta.
Apel o nowelizację ustawy o samorządzie województwa
Zarząd Związku Województw RP wzywa do pilnej nowelizacji art. 13. Chodzi o uporządkowanie przepisów dotyczących działalności spółek z udziałem samorządów wojewódzkich.
AI nieśmiało wkracza do urzędów
Ze wsparcia sztucznej inteligencji w 2024 r. korzystało 25 proc. urzędów marszałkowskich i nieco ponad 5 proc. urzędów gmin – wynika z danych GUS.
Beata Kocięcka
Zwyczajne zgromadzenie wspólników w spółkach komunalnych
Analizujmy, jak przygotować się do zwyczajnego zgromadzenia wspólników w spółkach z udziałem JST, aby uniknąć pomyłek prawnych i zapewnić efektywne zarządzanie majątkiem publicznym.
Zdzisław Majewski*
Więcej poszanowania prywatności
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczący konfliktu prawa dostępu do informacji publicznej, a także do dokumentów urzędowych, z ochroną danych osobowych (C–710/23), będzie miał dalekosiężne skutki również w naszym prawie. Właśnie Prezes UODO wystąpił do ministra ds. Unii Europejskiej, aby doprecyzować nasze przepisy. Polskie prawo nie określa wystarczająco zasady udostępniania informacji publicznej z poszanowaniem przez administrację prawa obywatela do ochrony danych osobowych.