Dostęp do archiwalnych wydań „Wspólnoty” możliwy jest tylko dla zalogowanych prenumeratorów.
Jeżeli chcesz otrzymać dostęp napisz do nas: marketing@municipium.com.pl
Nr 10/1432 - maja 16, 2025
Zamów prenumeratę już dzisiaj.
Janusz Król*
O święcie mniej świątecznie
Zbliżającą się trzydziestą piątą rocznicę pierwszych wyborów do odrodzonego samorządu gminnego oraz Dzień Samorządu Terytorialnego uznaliśmy za świetną okazję do publikacji kilku materiałów dających okazję do pogłębionej refleksji o kondycji samorządu, o wyzwaniach przed jakimi stoi i o jego potencjalnych dysfunkcjach.
Tory jak puzzle
W wakacje w Warszawie zostanie przeprowadzony remont torowiska tramwajowego na jednym z najbardziej ruchliwych skrzyżowań w mieście – placu Zawiszy. Tramwaje Warszawskie zapowiadają wykorzystanie nowatorskiej technologii prefabrykowanych płyt betonowych, która może zrewolucjonizować prowadzenie tego typu prac w Polsce.
I tak w kółko
Czy współpraca między samorządem a lokalnymi przedsiębiorcami może wpływać na zdrowie mieszkańców? Okazuje się, że tak i to w sposób bardziej bezpośredni, niż mogłoby się wydawać. Wspólne kampanie promujące dojazdy rowerem do pracy udowadniają, że nawet niewielkie działania mogą zmieniać codzienne nawyki tysięcy ludzi.
Chodźcie do nas na Podlasie
Zaledwie sześć godzin – tyle wystarczyło, by rozdysponować wszystkie bony dostępne w pierwszej turze programu Podlaski Bon Turystyczny. 1003 dofinansowania, o łącznej wartości 350 tys. zł, rozeszły się niemal natychmiast po uruchomieniu 20 kwietnia naboru.
Urszula Adamczyk
Szybkie uchwały kontra wolne sądy. Podważyć fundamenty lokalnej demokracji jest bardzo łatwo
Spór o odwołanie przewodniczącego rady miejskiej w niewielkiej dolnośląskiej gminie mógłby uchodzić za lokalny epizod bez większego znaczenia. Ale ta historia to coś znacznie więcej: opowieść o tym, jak łatwo podważyć fundamenty lokalnej demokracji, jak wygląda samorządowy pat, gdy burmistrz i większość rady stają po przeciwnych stronach, jak skutecznie zniechęcić społecznie zaangażowanych obywateli. I przede wszystkim o tym, jak długo trzeba w Polsce czekać na rozstrzygnięcia sądowe w sprawach, które mają realny wpływ na funkcjonowanie gminy.
dr hab Marta Lackowska*
Co z tym samorządem?
W debacie publicznej coraz częściej pojawiają się tematy związane z funkcjonowaniem samorządu terytorialnego. Obserwowaliśmy nieudaną próbę odwołania prezydenta Wrocławia, a uwagę opinii publicznej przyciąga kampania wyborcza, w której uczestniczy prezydent stolicy. Powraca również dyskusja o ograniczeniu liczby kadencji wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Równocześnie trwa proces lobbowania przez samorządowców z aglomeracji trójmiejskiej na rzecz uchwalenia ustawy metropolitalnej dla Pomorza.
Rozmawia: Janusz Król
Nie tylko finanse. Samorządy potrzebują mądrej debaty i wsparcia
Przez 35 lat samorządy stały się fundamentem lokalnej demokracji, ale dziś stoją przed nowymi, złożonymi wyzwaniami: brakiem autonomii finansowej, kryzysem demograficznym i rosnącą marginalizacją rad gmin. Prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, mówi o potrzebie rzetelnych badań, lepszej edukacji radnych i odważnych decyzji dotyczących zarządzania metropoliami.
ABC Kancelaria – praktyczny wymiar etapowej elektronizacji pracy w urzędzie
Proces cyfryzacji zadań realizowanych przez administrację publiczną, wynikający m.in. z obowiązku stosowania e-Doręczeń oraz planowanego wymogu wdrożenia systemów klasy EZD do 2028 roku, to istotne wyzwanie organizacyjne, szczególnie dla mniejszych urzędów oraz podległych jednostek organizacyjnych, które obecnie w zdecydowanej większości działają „papierowo”. W realiach ograniczonych zasobów kadrowych i technicznych kluczowe staje się wdrożenie takich rozwiązań, które nie tylko spełniają wymogi ustawowe, lecz także są proporcjonalne do rzeczywistych potrzeb i możliwości urzędów.
Kampania profrekwencyjna „Głosujemy na 100%”
To wspólna akcja ogólnopolskich organizacji samorządowych. Jej celem jest mobilizacja Polaków do udziału w wyborach.
Pieniądze z funduszu bezpieczeństwa dla samorządów
Około połowy środków nowego Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności może być przeznaczone na finansowanie działań na poziomie JST – poinformował Jan Szyszko, wiceminister funduszy i polityki regionalnej.
PPK to inwestycja w pracownika
Rozmowa z Andrzejem Boguckim, sekretarzem miasta Płońsk.
Nauczyciele czekają na kolejną podwyżkę
Związek Nauczycielstwa Polskiego domaga się podwyżki wynagrodzeń nauczycieli o 10 proc. od września 2025 roku. W wystąpieniu do premiera nawiązał do rządowych komunikatów o dobrej sytuacji gospodarczej w kraju.
Mieszkańcy wygrali, spalarni w Tychach nie będzie
Trwający od pięciu lat konflikt wokół planów budowy Zakładu Odzysku Energii przy ul. Dojazdowej dobiegł końca. Prezydent Tychów Maciej Gramatyka poinformował radnych, że zarząd spółki Instalmedia wycofał wniosek o wydanie warunków zabudowy dla inwestycji.
UOKiK podejrzewa zmowę śmieciową w Lublinie
Prezes UOKiK wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie możliwego porozumienia ograniczającego konkurencję. Pracownicy Urzędu w asyście policji przeszukali siedziby spółek Kom-Eko i Koma Lublin.
Konin zbuduje centrum przesiadkowe
Przetarg na zaprojektowanie i wybudowanie nowoczesnego obiektu przy dworcu kolejowym w Koninie właśnie trwa. Inwestycja ma diametralnie zmienić wygląd i funkcje tego miejsca.
Lublin kupuje 20 autobusów wodorowych
Będą niskopodłogowe, klimatyzowane, wyposażone w biletomaty, bramki do zliczania pasażerów i monitoring, a na jednym tankowaniu przejadą minimum 300 km.
Materiał partnera
Praca za biurkiem i pod presją. Pracownicy administracji potrzebują wsparcia
Za spokojną fasadą biura kryją się codzienne wyzwania – stres, odpowiedzialność i wymagający interesanci. Nie bez powodu urzędnicy uznawani są za jedną z najbardziej obciążonych grup zawodowych. Praca administracyjna, choć często postrzegana jako stabilna i przewidywalna, wiąże się z ciągłymi zmianami przepisów czy oczekiwaniami społecznymi. W tym zawodzie stres potrafi kumulować się latami, prowadząc do wypalenia zawodowego, problemów zdrowotnych i spadku zaangażowania.
Dominik Krzysztofowicz
Transport publiczny bez białych plam. Nadchodzi reforma finansowania i systemu przewozów autobusowych
Czy autobus dojedzie wszędzie tam, gdzie dziś dociera wyłącznie samochód? Rządowy projekt gruntownej reformy transportu zbiorowego zakłada wyznaczenie ustawowych standardów dostępności, przekazanie marszałkom roli integratorów sieci połączeń kolejowo autobusowych oraz przebudowę Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych w Fundusz Przeciwdziałania Wykluczeniu Komunikacyjnemu.
Cyberbezpieczeństwo w urzędach kuleje. Ryzyko utraty danych jest duże
Kompleksowe zarządzanie bezpieczeństwem informacji ma istotny wpływ na efektywność pracy administracji oraz na bezpieczeństwo danych osobowych mieszkańców. Z kontroli NIK tymczasem wynika, że samorządy w dużej mierze nie identyfikują zbiorów danych wymagających zabezpieczenia, nie przygotowują dokumentów kluczowych dla bezpieczeństwa systemów informatycznych, a jeśli już, to nie testują skuteczności przyjętych zabezpieczeń.
dr Bartosz Mendyk
Jak traktować prośby dziennikarzy o udzielenie informacji
Wnioski składane przez dziennikarzy do urzędów w praktyce rozpatrywane są na zasadach ogólnych przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Choć prasa nie korzysta z żadnych formalnych przywilejów w tym zakresie, to orzecznictwo i praktyka pokazują, że jej rola w realizacji konstytucyjnego prawa obywateli do informacji nadaje tym wnioskom szczególną wagę.
Katarzyna Gospodarowicz*
Co oznacza dyskryminacja płacowa?
Od czasu uchwalenia przez Parlament Europejski oraz Radę Unii Europejskiej nowej dyrektywy o tzw. jawności wynagrodzeń (maj 2023 r.) w Polsce na nowo rozgorzała dyskusja o równości płacowej. Gwoli przypomnienia, dyrektywa PE i Rady (UE) 2023/970 ma na celu m.in. wzmocnienie zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za tę samą pracę lub pracę o równoważnej wartości.
Piotr Brogowski
Granice dopuszczalności uchwały intencjonalnej we wspólnocie mieszkaniowej
Uchwała intencjonalna to jedynie wstępny wyraz woli właścicieli lokali i nie może być podstawą do podejmowania konkretnych działań przez zarząd wspólnoty czy administrację budynku. Choć prawnie dopuszczalna, nie może ona dotyczyć czynności przekraczających kompetencje wspólnoty, zwłaszcza gdy odnosi się do nieruchomości nienależących do jej zasobu.
Kraków: referenda dzielnicowe nową formułą rozmów z mieszkańcami
W mieście ruszyły prace nad nowelizacją uchwały o konsultacjach społecznych, która wprowadzi nowe mechanizmy, zwiększające partycypację obywatelską na poziomie lokalnym. Te nowości to referenda dzielnicowe oraz tzw. małe konsultacje.
Kolej po ponad 30 latach wróci do Łomży
Łomżanie znowu będą mogli podróżować pociągami, do których wsiądą na nowoczesnej stacji. Przedstawiciele spółki PKP PLK podpisali umowę za prawie 300 mln zł z wykonawcą prac na trasie Łomża – Śniadowo – Łapy.
Maciej Biskupski nowym wiceprzewodniczącym GZM
Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłebiowskiej Metropolii wybrało nowego wiceprzewodniczącego zarządu, reprezentującego podregion katowicki. Został nim dotychczasowy wiceprezydent Katowic.
Darowizna z Tajwanu dla Rzeszowa
Za 400 tys. dolarów stolica Podkarpacia kupiła wyposażenie dla poradni psychologiczno-pedagogicznej, sprzęt eduVR dla szkół oraz sprzęt komputerowy na potrzeby administracji.
Wójt Jedlińska na cenzurowanym
Kamil Dziewierz miał domagać się od podwładnych, aby dokładali się do prezentów dla polityków. Miał też zażądać części kwoty z nagrody, którą przyznał pracownikowi – pisze „Gazeta Wyborcza”.
Bartosz Klimas
Łódź – ślady potęgi
Mediateka MeMo – filia Biblioteki Miejskiej w Łodzi – to najnowocześniejsza tego typu placówka w mieście. A może, jak chcieliby łodzianie, w kraju. Papierowe i multimedialne zbiory znalazły tu miejsce w historycznych wnętrzach przekształconych w czytelnie, sale warsztatowe i przestrzeń wystawienniczą. Jest się czym pochwalić – mediateka zdobywa nagrody architektoniczne.
Urszula Adamczyk
Gminna demokracja pod lupą badaczy
W jakim stopniu mieszkańcy angażują się w wybory samorządowe? Jak wygląda jakość lokalnej demokracji w poszczególnych gminach? Gdzie dopisuje frekwencja, a gdzie kandydaci startują bez konkurencji? Na te pytania próbuje odpowiedzieć nowe narzędzie stworzone przez Fundację im. Stefana Batorego – Indeks wyborów samorządowych. Obejmuje on wszystkie 2477 gmin w Polsce, dzięki czemu można nie tylko zobaczyć, jak wypada konkretna miejscowość, ale też porównać ją z innymi i dostrzec, co warto poprawić.
Joanna Rudzka*
NSA po stronie podatnika odliczającego VAT przy wykonaniu zastępczym
Naczelny Sąd Administracyjny wydał orzeczenie (wyrok z 5 marca 2025 r., sygn. I FSK 2234/21), które może okazać się pomocne dla podatników VAT mających wątpliwości co do prawa do odliczania podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmioty realizujące usługi w ramach umów o wykonanie zastępcze. Ma to istotne znaczenie dla spółek komunalnych.
Zdzisław Majewski*
Ruszyła Akademia Zakupów Publicznych
Zamówienia publiczne to w samorządach terytorialnych bardzo delikatna i rodząca wiele sporów i kłopotów sfera zadań samorządowych. Ich rozstrzyganie i dochodzenie do ostatecznych postanowień bywa długotrwałe, a czasem kosztowne. Aby ograniczyć błędy w procesie i praktyce udzielania zamówień, Urząd Zamówień Publicznych uruchomił właśnie Akademię Zakupów Publicznych. Nowy projekt ma oferować specjalistyczne szkolenia oraz materiały edukacyjne wspierające jakość i efektywność całego procesu zakupowego. Co więcej, ma oferować nie tylko wąskie spojrzenie na ustawowe procedury, ale podpowiadać jak rozstrzygać kwestie okołozamówieniowe, czyli to, co zdarza się jeszcze przed publikacją ogłoszenia oraz później niż podpisanie umowy.